ԱՆԿԱԽ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔԻՑ ԱՆԿԱՐԱՆ ՊԵՏՔ Է ԵՐԵՎԱՆԻՆ ԸՆԴԱՌԱՋ ՔԱՅԼԵՐ ԿԱՏԱՐԻ

Գրում է հայտնի թուրք լրագրող Յասիմին Չոնգարը

Թուրքիայի նախագահ Աբդուլլահ Գյուլի ԱՄՆ կատարած այցը արդյունքների առումով մեծ ոգեւորություն էր առաջ բերել Անկարայում: Համենայն դեպս այդպես էին ներկայացնում թուրքական հանրային հեռուստատեսությունն ու մամուլը, համարելով դա պատմական, հատկապես PKK-ի դեմ պայքարում համագործակցելու, ռազմավարական բնագավառում երբեմնի դաշինքը վերականգնելու առումներով: Այլ կերպ` տպավորություն էր ստեղծվում PKK-ի, Քիրքուքի կարգավիճակի, Իրաքի միասնականության պես Թուրքիայի համար չափազանց կարեւոր հարցերում Վաշինգտոնն ընդառաջել է Անկարային:
Միջպետական հարաբերություններում, որպես կանոն, ընդառաջումը միակողմանի չի լինում, այլ ենթադրում է որոշակի պահանջներ: Այցի ավարտին թուրքական որոշ թերթեր գրել էին, որ Վաշինգտոնը Անկարայից պահանջել է բարելավել հարաբերությունները Հայաստանի հետ: Չի բացառվում, որ PKK-ի դեմ համատեղ պայքարը շարունակելու դիմաց ԱՄՆ-ը Թուրքիայից պահանջի ընդառաջ քայլեր կատարել, հաստատելով անմիջական շփումներ ինչպես Իրաքի ծագումով քուրդ նախագահ Ջալալ Թալաբանիի, այնպես էլ Քուրդիստան շրջանի վարչակարգի հետ:
Համենայն դեպս «Թարաֆ» թերթի հունվարի 11-ի համարում Յասիմին Չոնգարը, որը Վաշինգտոնից թղթակցում է թուրքական կենտրոնական թերթերին, այդ քայլերի անհրաժեշտության վրա է հրավիրում վարչապետ Էրդողանի կառավարության ուշադրությունը: Նա միաժամանակ ընդգծում է, որ դրանց հետաձգումն այլեւս չի կարելի պատճառաբանել բանակի բացասական վերաբերմունքով: Չոնգարի հոդվածը, որը Վաշինգտոնում անմիջականորեն հետեւել է Գյուլի հանդիպումներին, ուշագրավ է: Ահա թե ինչ է գրում նա.
«Աբդուլլահ Գյուլի նախորդ այցը Վաշինգտոն իրականացվել էր մինչ նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրությունները, նախքան թուրքական զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ապրիլի 27-ի հայտնի հայտարարությունը, Հրանտ Դինքի սպանությունից մի քանի շաբաթ հետո: Այցի ընթացքում Գյուլը դեռեւս արտգործնախարարի կարգավիճակով ոչ միայն առանձնազրույց էր ունեցել ԱՄՆ պետքարտուղար Կոնդոլիզա Ռայսի հետ, այլեւ Սպիտակ տանը հանդիպել էր փոխնախագահ Դիկ Չեյնիին եւ նախագահի ազգային անվտանգության գծով խորհրդական Սթիվն Հեդլիին:
Այդ օրերին ամերիկացիների հաշվարկներով նախագահի պաշտոնի գլխավոր թեկնածուն վարչապետ Էրդողանն էր, ուստի նրանք Գյուլին համարում էին երկրի ապագա վարչապետ: Այցի օրակարգում ընդգրկված էին PKK-ի, Հայոց ցեղասպանության բանաձեւի, Իրանի պես կարեւոր խնդիրներ: Ինքս Գյուլի երկկողմ հանդիպումներին եւ ելույթներին ուշադիր հետեւում էի եւ զրուցելով իր հետ, գրառումներ անում:
Նախագահ Բուշի խորհրդական Հեդլին Գյուլին ասում էր. «Հայոց ցեղասպանության բանաձեւի հարցում դուք նախ ինքներդ պետք է օգնեք ձեզ: Փոխեք 301-րդ հոդվածը եւ կարգավորեք հարաբերությունները Հայաստանի հետ»: Թեեւ Գյուլը համաձայն էր 301-րդի փոփոխությանը, սակայն «բայց» էր ասում, ավելացնելով, որ Թուրքիայում բանակը դեմ է դրան:
ԱՄՆ պետքարտուղար Ռայսը քաջալերում էր Գյուլին, որ շփումներ հաստատի Հյուսիսային Իրաքի քուրդ առաջնորդների հետ, իսկ Գյուլը հիշեցնում էր, որ Ստամբուլ է հրավիրել Քուրդիստան շրջանի կառավարության ղեկավար Նաչիրվան Բարզանիին, պատրաստվում է հանդիպել վերջինի հետ, երբ վերադառնա Թուրքիա: Նա դեռեւս չգիտեր, որ գլխավոր շտաբի պետ Յաշար Բույուքանըթի հակազդեցությունը ստիպելու էր չեղյալ հայտարարել ծրագրված այդ հանդիպումը:
ԱՄՆ փոխնախագահ Չեյնին ցանկություն էր հայտնում, որ Իրաքի նախագահ Ջալալ Թալաբանին հրավիրվի Անկարա: Գյուլի կարգավիճակը թույլ չէր տալիս ապահովել այդ այցը, ուստի նա ամերիկացիներին ասում էր. «Մենք էլ ենք կողմ դրան, սակայն նախագահ Սեզերի վերաբերմունքը բացասական է»:
Այլ կերպ, 2007-ի փետրվարին որպես արտգործնախարար ԱՄՆ ղեկավարությունների հետ հանդիպող Գյուլը ակամա խոստովանում էր, որ առաջադրվող քայլերի կատարումը, որքան էլ դրանք օգտակար լինեն, վեր է իր ուժերից: Իրականում կարեւոր չէ, թե ԱՄՆ-ը (ինչպես նաեւ 301-րդ հոդվածի, Իրաքի եւ Հայաստանի հարցերում ԱՄՆ-ի հետ համահունչ տեսակետներ արտահայտող ԵՄ-ը) ինչ է ներշնչել Գյուլին:
Մեր հոդվածը Գյուլի մեկ տարի առաջ Վաշինգտոն կատարած այցով ենք սկսել, որպեսզի հիշեցնենք նրան, որ ինքը արդեն հանրապետության նախագահի պաշտոնում է, ուստի չի կարող որեւէ հարցի առնչությամբ «ի վիճակի չենք, կցանկանայինք, բայց...» եւ այլ կարգի պատճառաբանություններ բերել: Ի վերջո խնդիրը ոչ թե երկրի նախագահի այս կամ այն մայրաքաղաքում արած հայտարարություններն են, այլ օգտավետ համարվող քայլերի կատարումը Անկարայում:
Հուլիսի 22-ի ընտրությունների տպավորիչ հաղթանակից հետո, որի շնորհիվ Գյուլը կարողացավ նախագահ դառնալ, երկրորդ անգամ կառավարություն կազմած վարչապետ էրդողանի «իշխելու» հնարավորություններն անհամեմատ մեծացել են: Կառավարությունը որ 301-րդի փոփոխության ԱՄՆ-ի եւ ԵՄ-ի պահանջներին մինչ այդ տալիս էր «բանակը չի ցանկանում» պատասխանը, հիմա արդեն պատրաստվում է կատարել այդ փոփոխությունը, թեկուզ ոչ լիարժեք ձեւով, այն էլ Հրանտ Դինքի սպանության տարելիցի նախաշեմին:
301-ի ոչ լիարժեք, ուշացած փոփոխությունն անգամ «նորմալացմանն» ուղղված առաջընթաց քայլ համարելը թուրքական թերի ժողովրդավարության առանձնահատկությունն է: Ինչ խոսք, «նորմալացման» ավելի որոշիչ փուլը սկզբնավորվելու է երկրում նոր սահմանադրության ընդունումով: Սակայն կան քայլեր, որոնց կատարումը անկախ դրանից, անհրաժեշտություն է: Դրանցից երեքը, այսինքն՝ քրդական եւ հայկական հարցերը, ներազդում են երկրի ներքին եւ արտաքին քաղաքականության վրա:
1. Հրավիրել Թալաբանիին, որքան էլ նախորդ նախագահ Սեզերը նրան Իրաքի նախագահ ճանաչելու հակումներ չունենար: Աբդուլլահ Գյուլը որպես պետության բարձրագույն ղեկավար, պետք է մերժի Սեզերի մոտեցումը եւ Անկարայում ամենաբարձր մակարդակով ընդունի Ջալալ Թալաբանիին, որը 3 պաշտոնական այց է կատարել Իրան, հյուրընկալվել է ԱՄՆ-ի եւ ԱՄ-ի մայրաքաղաքներում, ինչպես նաեւ արաբական աշխարհում, այն էլ որպես Իրաքի ամբողջականությունն ու միասնականությունը խորհրդանշող նախագահ:
2. Հանդիպել Բարզանիի հետ: Թեեւ մեկ տարի առաջ Իրաքի Քուրդիստան շրջանի կառավարության ղեկավար Նաչիրվան Բարզանիին չհաջողվեց գալ Ստամբուլ եւ հանդիպել Գյուլին, սակայն ժամանակն է, որ այդ հանդիպումը վերջապես կայանա: Պետք է ճանաչել PKK-ի հարցում առանցքային դեր ունեցող Էրբիլի վարչակարգին: Վերջերս Իրանը վարչապետի կարգավիճակով ընդունեց Նաչիրվան Բարզանիին եւ նրա հետ ստորագրեց առեւտրական պայմանագիր:
3. Բացել Հայաստանի հետ սահմանը: Փակ պահելով այս սահմանը Թուրքիան Բաքվին է ենթարկում իր արտաքին քաղաքականությունը եւ հայտնվում է Հարավային Կովկասում խնդիրների լուծման դերակատարությունից կանխավ հրաժարվողի դիրքերում: Հայաստանի նախագահական ընտրություններից անմիջապես հետո, անկախ արդյունքներից, Անկարան նոր եւ հանդուգն քայլեր պետք է կատարի Երեւանին ընդառաջ: Հայաստանի հետ դիվանագիտական նորմալ հարաբերությունների հաստատումը, երկխոսության շարունակումը, համագործակցության ուղիների բացումը միանգամայն հնարավոր է, անկախ ցեղասպանության հարցի նկատմամբ կողմերի հակադիր դիրքորոշումից: Ակնհայտ է, որ համանման շփումների հաստատումը կմեծացնի պատմական խնդիրների շուրջ խոսակցություն ծավալելու հնարավորությունը:
Ինչ խոսք, հնարավոր է նաեւ, որ Գյուլն ու Էրդողանը, ելնելով «պետականության ռեֆլեքսից կամ ազգայնական հակազդեցությունից» շարունակեն հետաձգել վերոհիշյալ 3 քայլերի կատարումը: Այդ դեպքում ինքնաբերաբար կհետաձգվի նաեւ «նորմալացումը» երկրում, որի հետեւանքով Թուրքիան ավելի շատ կտուժի»:
Հ. Չ.

Netherlands do not recognize the Armenian Genocide?

Bush in Betlehem

ՀԱՐԳԵԼԻ ԲԱՐԵԿԱՄ, ՄԵՆՔ ԽՆԴՐԱՆՔՈՎ ԴԻՄՈՒՄ ԵՆՔ ՁԵԶ

12 տարեկան Գագիկ Բաբայանը տառապում է երիկամների խրոնիկ անբավարարվածությամբ, չեն գործում երկու երիկամները, եւ երեխան այժմ գոյատեւում է արյան պարբերաբար մաքրման շնորհիվ: Մենք խնդրում ենք Ձեզ օգնել փրկելու երեխային: Որդու կյանքը փրկելու համար մայրը պատրաստ է իր երիկամը տալ որպես դոնոր, սակայն վիրահատության համար գումար չունեն: Խնդրում ենք բոլոր բարեսիրտ եւ բարեգութ մարդկանց, որպեսզի մասնակցեն մարաթոնին՝ իրենց հնարավորության սահմանում գումար փոխանցելով: Դրանից է կախված երեխայի կյանքը:
Օգնելով երեխային, դուք կնպաստեք երեխայի կյանքի փրկությանը, որով կարտահայտեք Ձեր սերը եւ մտահոգությունը:

Բանկային տվյալներ. V.T.B. բանկի Մյասնիկյանի մ/ճ
Հաշվեհամար 160441025964 ՀՀ դրամով
Հեռ.՝ 093 916-839, 010 612-201, Գոռ Թադեւոսյան

ՎԵՐԱԾՆԵԼ ՈԳԻՆ ԵՎ ԱՐԻՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՈՒՄ ԵՆ ՑԱՆԿԱՆՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՂԵԿԻՆ ՏԵՍՆԵԼ ԱԴՐԲԵՋԱՆՈՒՄ

Հայաստանյան ընտրությունները մնում են ադրբեջանական լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում: Այս երկրի ամենահայտնի կայքէջերից Zerkalo.az-ը անդրադարձել է հայաստանյան նախընտրական իրավիճակին «Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի օրոք Հայաստանում ժողովրդավարական համակարգ գոյություն ուներ» վերնագրով հարցազրույցում, որտեղ ադրբեջանցի հայտնի քաղաքագետ Արիֆ Յունուսովը նշում է, որ ԽՍՀՄ-ի քայքայումից հետո նա տարածաշրջանի միակ ղեկավարն էր, որը պահպանեց իր իշխանությունը ի տարբերություն Գամսախուրդիայի եւ Էլչիբեյի: Այս փաստը, ըստ Յունուսովի, բացատրվում է Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական պրագմատիզմով: Եվ հենց սա էր պատճառը, կարծում է ադրբեջանցի քաղաքագետը, որ նա չցանկանալով սրել ներքաղաքական իրավիճակը, հետագայում հեռացավ իշխանությունից, մի բան, որը երբեք չէր անի Հեյդար Ալիեւը: Խոսելով, թե ռազմավարական առումով ո՞ր թեկնածուի հաղթանակն է ավելի ձեռնտու Ադրբեջանին, Արիֆ Յունուսովը նշում է Տեր-Պետրոսյանի անունը, կարծելով, որ այդ դեպքում հնարավորություն կստեղծվի լուծելու ղարաբաղյան հարցը: Միաժամանակ հայտարարում է, որ հայաստանյան եւ ադրբեջանական հասարակությունները պատրաստ չեն փոխզիջման: Ըստ Յունուսովի, իրենք քարոզչական աշխատանք չեն տանում Ղարաբաղում եւ Հայաստանում, սա համարելով ադրբեջանական քաղաքականության թերությունը: Միաժամանակ Յունուսոֆը կարծում է, որ Ղարաբաղի հարցում Տեր-Պետրոսյանի դիրքորոշումը էականորեն առանձնանում է հայ քաղաքական մյուս գործիչների դիրքորոշումից, որոնք պահանջում են «կամ ամեն ինչ, կամ ոչինչ»: Ըստ Յունուսովի, Հայաստանի առաջին նախագահը կողմ է, որ հարցը լուծվի հաշվի առնելով նաեւ Ադրբեջանի շահերը: Ադրբեջանցի քաղաքագետը մեջբերում է Հայաստանի առաջին նախագահի խոսքերը, որ ղարաբաղյան հարցը չպետք է լուծվի ի հաշիվ Հայաստանի շահերի:
Հարցազրույցում արծարծվում է նաեւ հայ-թուրքական հարաբերությունների թեման, ադրբեջանցի քաղաքագետը նշում է, որ ըստ Տեր-Պետրոսյանի չկա հավերժ բարեկամ հանձին Ռուսաստանի եւ հավերժ թշնամի հանձին Թուրքիայի, եւ կողմ է բարիդրացիական հարաբերությունների հաստատմանը Անկարայի հետ, իսկ «Ցեղասպանության հարցով պետք է զբաղվեն պատմաբանները»: Անդրադառնալով հայաստանյան ընտրությունների թեմային, Յունուսովը չի հավատում, թե մոտ ապագայում հնարավոր կլինի լուծել ղարաբաղյան հարցը, հետեւաբար ցանկություն է հայտնում, որ Հայաստանի նախագահ ընտրվի ոչ թե Տեր-Պետրոսյանը, որն, ըստ նրա, ժողովրդավարի իմիջ ունի Արեւմուտքում, այլ ծայրահեղական հայացքներ ունեցող առաջնորդ:
ԱՐՄԵՆ ՄԱՆՎԵԼՅԱՆ

Whistleblower Claims Turkey Sold Pakistan Nuclear Secrets

LONDON--Whistleblower Sibel Edmonds told UK based Sunday Times that Turkey had sold Nuclear Secrets to Pakistan. Her interview, which ran in Sunday's edition, explains how the State Department and Pentagon have been infiltrated by a Turkish intelligence organization suspected of ties to terrorism, narcotics trafficking, and nuclear proliferation. While working at the FBI as a Turkish translator, Edmonds listened into hundreds of sensitive intercepted conversations while based at the agency's Washington field office. She approached The Sunday Times last month after reading about an Al-Qaeda terrorist who had revealed his role in training some of the 9/11 hijackers while he was in Turkey. Edmonds described how foreign intelligence agents had enlisted the support of US officials to acquire a network of moles in sensitive military and nuclear institutions. Among the hours of covert tape recordings, she says she heard evidence that one well-known senior official in the US State Department was being paid by Turkish agents in Washington who were selling the information on to black market buyers, including Pakistan. However, Edmonds said, "he was aiding foreign operatives against US interests by passing them highly classified information, not only from the State Department but also from the Pentagon, in exchange for money, position and political objectives." She claims that the FBI was also gathering evidence against senior Pentagon officials--including household names--who were aiding foreign agents. "If you made public all the information that the FBI has on this case, you will see very high-level people going through criminal trials," she said. Her interview and her story in general show just how much the West was infiltrated by foreign states seeking nuclear secrets. It illustrates how western government officials turned a blind eye to, or were even helping countries such as Pakistan acquire bomb technology. The wider nuclear network has been monitored for many years by a joint Anglo-American intelligence effort. But rather than shut it down, investigations by law enforcement bodies such as the FBI and Britain's Revenue & Customs have been aborted to preserve diplomatic relations. Edmonds, a fluent speaker of Turkish and Farsi, was recruited by the FBI in the aftermath of the September 11 attacks. Her previous claims about incompetence inside the FBI have been well documented in America. One of Edmonds's main roles in the FBI was to translate thousands of hours of conversations by Turkish diplomatic and political targets that had been covertly recorded by the agency. A backlog of tapes had built up, dating back to 1997, which were needed for an FBI investigation into links between the Turks and Pakistani, Israeli and US targets. Before she left the FBI in 2002 she heard evidence that pointed to money laundering, drug imports and attempts to acquire nuclear and conventional weapons technology. "What I found was damning," she said. "While the FBI was investigating, several arms of the government were shielding what was going on." The Turks and Israelis had planted "moles" in military and academic institutions, which handled nuclear technology. Edmonds says there were several transactions of nuclear material every month, with the Pakistanis being among the eventual buyers. "The network appeared to be obtaining information from every nuclear agency in the United States," she said. They were helped, she says, by the high-ranking State Department official who provided some of their moles--mainly PhD students--with security clearance to work in sensitive nuclear research facilities. These included the Los Alamos nuclear laboratory in New Mexico, which is responsible for the security of the US nuclear deterrent. In one conversation Edmonds heard the official arranging to pick up a $15,000 cash bribe. The package was to be dropped off at an agreed location by someone in the Turkish diplomatic community who was working for the network. The Turks, she says, often acted as a conduit for the Inter-Services Intelligence (ISI), Pakistan's spy agency, because they were less likely to attract suspicion. Venues such as the American Turkish Council in Washington were used to drop off the cash, which was picked up by the official. "I heard at least three transactions like this over a period of 2 and a half years. There are almost certainly more," she said. The Pakistani operation was led by General Mahmoud Ahmad, then the ISI chief. Intercepted communications showed Ahmad and his colleagues stationed in Washington were in constant contact with attaches in the Turkish embassy. Intelligence analysts say that members of the ISI were close to Al-Qaeda before and after 9/11. Indeed, Ahmad was accused of sanctioning a $100,000 wire payment to Mohammed Atta, one of the 9/11 hijackers, immediately before the attacks. The results of the espionage were almost certainly passed to Abdul Qadeer Khan, the Pakistani nuclear scientist. Khan was close to Ahmad and the ISI. While running Pakistan's nuclear program, he became a millionaire by selling atomic secrets to Libya, Iran and North Korea. He also used a network of companies in America and Britain to obtain components for a nuclear programme. Khan caused an alert among western intelligence agencies when his aides met Osama Bin Laden. "We were aware of contact between A Q Khan's people and Al-Qaeda," a former CIA officer said last week. "There was absolute panic when we initially discovered this, but it kind of panned out in the end." It is likely that the nuclear secrets stolen from the United States would have been sold to a number of rogue states by Khan. Edmonds says packages containing nuclear secrets were delivered by Turkish operatives, using their cover as members of the diplomatic and military community, to contacts at the Pakistani embassy in Washington. Edmonds also claims that a number of senior officials in the Pentagon had helped Israeli and Turkish agents. Once acquired, the nuclear secrets could have gone anywhere. The FBI monitored Turkish diplomats who were selling copies of the information to the highest bidder. "Certain greedy Turkish operators would make copies of the material and look around for buyers. They had agents who would find potential buyers," Edmonds said. Edmonds's employment with the FBI lasted for just six months. In March 2002 she was dismissed after accusing a colleague of covering up illicit activity involving Turkish nationals. The US attorney general has imposed a state secrets privilege order on her, which prevents her revealing more details of the FBI's methods and current investigations. Her allegations were heard in a closed session of Congress, but no action has been taken and she continues to campaign for a public hearing. She was able to discuss the case with The Sunday Times because, by the end of January 2002, the justice department had shut down the program. The Sunday Times reported that two FBI officers (one serving, one former) and two former CIA sources who worked on nuclear proliferation provided overlapping corroboration of Edmonds's story. One of the CIA sources confirmed that the Turks had acquired nuclear secrets from the United States and shared the information with Pakistan and Israel. "We have no indication that Turkey has its own nuclear ambitions. But the Turks are traders. To my knowledge they became big players in the late 1990s," the source said.

ԱՍՏՎԱԾԱՏՈՒՐ ՇՆՈՐՀՆԵՐՈՎ ՕԺՏՎԱԾ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏԸ

1997-ին Հայաստանում մեծ շուքով նշվեց 20-րդ դարի հայ մեծագույն ճարտարապետներից մեկի` Կարո Սիմոնի Հալաբյանի ծննդյան 100-ամյակը: ՀՀ վարչապետ Ռոբերտ Քոչարյանը հաստատել էր միջոցառումների շարք, սակայն 10 տարի անց էլ ցանկում նշված մի քանի որոշումներ այդպես էլ կյանքի չեն կոչվել, որի արդյունքում նրա կատարած գործերը այդպես էլ հասու չդարձան հասարակության լայն շրջանակներին: Անգամ այն պաշտոնյաները, ովքեր ի պաշտոնե պարտավոր էին տեղեկացված լինել Կ. Հալաբյանի գործերի մասին, պարզվում է, որ անգամ չեն էլ լսել նրա անունը:
Կարո Սիմոնի Հալաբյանը ծնվել է 1897-ին Գանձակ քաղաքում, ազնվատոհմ գերդաստանի ընտանիքում: 1906-1917-ին սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան ճեմարանում: Ունենալով բնատուր հրաշալի ձայն, նա երգում է ճեմարանի երգչախմբում, մասնակցում հայկական եկեղեցու ժամերգություններին: Ներսիսյան ճեմարանում ուսումնառության տարիներին նրա երաժշտության դասատու, հանրահայտ Սպիրիդոն Մելիքյանն ի դեմս Կարո Հալաբյանի, տեսնում էր օպերային թատրոնի ապագա աստղի, իսկ քանդակի եւ նկարչության ուսուցիչ Արսեն Շահմիզյանը պատանու համար կանխատեսում էր փայլուն ապագա` կերպարվեստի բնագավառում: Ռուսական ցար Նիկոլայ 2-րդը լինելով Թիֆլիսում, ներկա է գտնվում հայ եկեղեցու ժամերգությանը եւ հիացած կապտաչյա, գեղեցկադեմ Կարո Հալաբյանի հրաշալի ձայնով ու տեսքով, սրբազան հորը հարցնում է. «Ո՞վ է այդ Ապոլոնը»: Դրանից հետո Կարոյի մտերիմները նրան Ապոլոն էին կոչում:
1917-ին ավարտելով Ներսիսյան ճեմարանը, Կ. Հալաբյանը մրցույթից դուրս ընդունվում է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի վոկալ բաժինը, սակայն հեղափոխական խառնակ ժամանակները Կ. Հալաբյանին ստիպում են թողնել ուսումը եւ վերադառնալ Թիֆլիս: 1917-ին նա ընդունվում է ՀԿԿ շարքերը: 1920-ին Հալաբյանը գործուղվում է Հյուսիսային Կովկաս, աշխատում է Կուբանի նահանգային կոմիտեում որպես հայկական սեկցիայի վարիչ: Հյուսիսային Կովկասի քաղաքներում եւ Թիֆլիսում Հալաբյանը մասնակցում է օպերային ներկայացումների, կատարում Սարոյի դերը Ա. Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայում: Հաջողությունն այնքան մեծ է լինում, որ թվում է նա մնալու է օպերային բեմում: 1920-ի վերջերին Հալաբյանը վերադառնում է Հայաստան, երբ արդեն խորհրդային կարգեր էին հաստատվել եւ նշանակվում Հայկական հեռագրական գործակալության գեղարվեստական բաժնի վարիչ, իսկ այնուհետեւ որպես կազմակերպիչ ու հրահանգիչ աշխատում է ՀԿԿ կենտրոնական եւ Երեւանի կոմիտեներում: Երեւանի առաջին պետական թատրոնում նա ձեւավորում է «Անտիգոնե», «Բռնի ամուսնություն», «Սկապենի արարքները», Միքայել Մազմանյանի հետ` «Կարմիր դիմակ» եւ «Քաջ Նազար» ներկայացումները: Նրա երգիծական նկարները տպագրվում էին տեղական հանդեսներում, Ե. Չարենցի «Կոմունիստական ալմանախում»: Կ. Հալաբյանը նկարազարդում է նաեւ Ե. Չարենցի «Կապկազ թամաշա» եւ այլ գրքերը: Այս գործունեությունում ակնբախորեն դրսեւորվում է Կ. Հալաբյանի նկարչական անզուգական տաղանդը: Զուգահեռաբար նա զբաղվում է նաեւ քանդակագործությամբ, մասնավորապես, քանդակում է Ստ. Շահումյանի, Կամոյի, Կ. Մարքսի կիսանդրիները: 1923-ին ՀԿԿ Կենտկոմի կողմից Կ. Հալաբյանը գործուղվում է Մոսկվա եւ ընդունվում գեղարվեստական-տեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետը: Գերազանց պաշտպանելով դիպլոմային նախագիծը, որի թեման էր Մոսկվայի մշակույթի ու հանգստի կենտրոնական զբոսայգին, նա 1928-ին ավարտում է ինստիտուտը, վերադառնում Հայաստան եւ նշանակվում Հայպետնախագծի տնօրեն: Իր համակուրսեցիներ Միքայել Մազմանյանի եւ Գեւորգ Քոչարի հետ Կարո Հալաբյանը 1928-1930-ին նախագծում է Կիրովական (Վանաձոր) քաղաքի գլխավոր հատակագիծը, որում հաշվի էին առնված ե՛ւ բնակելի տների ու արդյունաբերական ձեռնարկությունների տեղաբաշխվածությունը, ե՛ւ քաղաքի ռելիեֆային ու բնակլիմայական պայմանների առանձնահատկությունները, ե՛ւ ազգային ավանդույթները: Նախագծվել էին քաղաքային բնույթի մայրուղիներ, խոշորացվել էին թաղամասերը: Է. Հեքեքյանի հավաստմամբ, Կ. Հալաբյանը նախագծել է նաեւ երկրաշարժից ավերված Լենինականի (Գյումրիի) գլխավոր հատակագիծը եւ դա կատարել է միանգամայն անվճար, որպես նվեր քաղաքի բնակիչներին:
Երեւանում Կ. Հալաբյանի նախագծերով կառուցված շենքերից են` կառուցողների ակումբը 1927-ին, որը բաղկացած է կառուցվածքորեն իրար հետ կապված երկու շինություններից (ներկայիս Ստանիսլավսկու անվան թատրոնի շենքը): Այն համարվում է անցած դարի 20-ական թվականների ճարտարապետական լավագույն ստեղծագործությունը: Երեւանում Կ. Հալաբյանը Մ. Մազմանյանի հետ նախագծել է Երկրաբանական գլխավոր վարչության շենքը (ներկայիս գյուղնախարարության շենքը)` 1929-1931, Երեւանի հիդրոէլեկտրակայանի բնակելի տունը` Մ. Մազմանյանի եւ Գ. Քոչարի հետ, տուբդիսպանսերի եւ Պետապի շենքերը, ինչպես նաեւ բնակելի, վարչական, մշակութային նշանակության մի շարք այլ կառույցներ: 1931-ին Կ. Հալաբյանը մեկնում է Հայաստանից եւ մինչեւ իր մահը (1959) բնակվում ու ստեղծագործում է Մոսկվայում:
Հայաստանում 1929-ին Կ. Հալաբյանը հիմնադրում է ԽՍՀՄ ճարտարապետների միությունը եւ դառնում միության քարտուղարը: Կ. Հալաբյանը նաեւ Խորհրդային Միության ճարտարապետական ակադեմիայի առաջին փոխնախագահն էր: Նա առաջին ճարտարապետն էր, որն ընտրվել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր: Նա ճարտարապետների միջազգային միության կազմակերպիչն էր, «ԽՍՀՄ ճարտարապետ» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը, «Խորհրդային ճարտարապետ» հանդեսի պատասխանատու քարտուղարը, 18 հատորանոց «Ճարտարապետի տեղեկատուի» ստեղծողը, ճարտարապետության տեսության եւ պրակտիկայի վերաբերյալ հրատարակված 140 հոդվածների եւ զեկույցների հեղինակ, 1947-ին պաշտպանել է դոկտորական թեզ:
Կարո Հալաբյանը Փարիզում արվեստի եւ տեխնիկայի ցուցահանդեսում արժանացել է «Գրանպրի» մրցանակի, նրան շնորհվել է Ֆրանսիայի բարձրագույն պարգեւը եւ ընտրվել է Նյու Յորքի պատվավոր քաղաքացի: Արժանացել է նաեւ խորհրդային մի շարք շքանշանների: Կ. Հալաբյանը եղել է ճարտարապետության մեջ մոդեռնիզմի ջատագով, որի պատճառով մեղադրվել է «կոսմոպոլիտիզմի» մեջ եւ 1940-ական թվականներին աշխարհահռչակ կոմպոզիտորներ Արամ Խաչատրյանի եւ Դմիտրի Շոստակովիչի հետ միասին հալածվել է ստալինյան ռեժիմի կողմից (վերջիններս եւս մեղադրվում էին «կոսմոպոլիտիզմի» մեջ):
ՎԱՂԻՆԱԿ ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

90th Anniversary of Sardarapat Battle to be Celebrated in Armenia

YEREVAN (Armenpress)-The Republic of Armenia will officially mark the 90th anniversary of the Battle of Sardarapat this year. Armenia will also be celebrating the 124th anniversary of the birth of General Drastamat Kanayan (Dro), and the 75th anniversaries of the Opera and Ballet National Academic Theatre and the Armenian State Architectural University

Լ. ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ ՀՐԱՄՑՐԵՑ ԻՐ ԾՐԱԳԻՐԸ

Հայաստանի նախագահի թեկնածուներից Սերժ Սարգսյանի նախընտրական ծրագրի դրույթներն ավարտական փուլում են եւ շատ շուտով կներկայացվեն հանրությանը, նրա կարգախոսն է լինելու «Առաջ, Հայաստան», Արտաշես Գեղամյանը իր նախընտրական ծրագրին եկող շաբաթ արդեն տպագիր տեսք է տալու, իսկ ահա Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը բոլորից առաջ է ընկել ու հրապարակել իր նախընտրական ծրագիրը, ինչպես որ իր ընտրարշավը բոլորից շուտ սկսեց` սեպտեմբերի 21-ին: Միանգամից ասենք` ծրագրի վերնագրի երկու մասերը հակասում են իրար. «Նախընտրական ծրագիր կամ հանդարտ խոհեր»: Հանդարտ խոհերը կարող են ճամփորդական նոթեր լինել կամ թոշակային տարիքի հիշողություններ, կամ էլ ծխամորճը վայելող ու կյանքը տեսած մարդու հաճելի հուշեր, բայց ոչ երբեք ագրեսիվ կերպով քաղաքական դաշտ վերադարձած նախագահության թեկնածուի նախընտրական ծրագիր: Իր այս «Հանդարտ խոհերում», իր իսկ խոսքով, ձեւով եւ բովանդակությամբ անորոշ դերբայներից հրաժարվելով, պոպուլիստական խոստումների առատությամբ ընթացիկ ընտրարշավին մասնակցող եւ իրարից էականորեն չտարբերվող ծրագրերի քարացած ավանդույթից շեղվելու եւ ժողովրդին հասկանալի պարզ ու մատչելի լեզվով խոստումից հետո Տեր-Պետրոսյանը գրեթե միլտոնյան «կորուսյալ դրախտին» է նմանեցնում իր ներկայությամբ անցյալը. միանգամից ուզում ես կարդալ-իմանալ` ի՞նչ է անելու, ումո՞վ է անելու եւ ինչպե՞ս: Սակայն բավական երկար պատմաքննական անդրադարձներ են, որոնք հարյուր անգամ ինքն ու ուրիշներն արել են, եւ անգամ պարզվում է, որ 1994 թվականին համակարգային բարեփոխումների շնորհիվ ոչ միայն տնտեսական անկումն է կասեցվել, այլեւ սկսվել է կայուն տնտեսական աճ արձանագրվել: Այնուամենայնիվ` «Հանդարտ խոհերի» հեղինակն ընդունում է, որ դժվար էր հասարակությանը բացատրել շոկային տնտեսական բարեփոխումների արդյունքում շեշտակի վատթարացած սոցիալական վիճակով մարդկանց, թե` սպասեք մի քսան տարի, հետո լավ է լինելու: Հետո խոսքը հասնում է «համաշխարհային զարգացման մայրուղուց շեղված, բարգավաճման հեռանկարից զուրկ, թշվառ գոյության դատապարտված» մեր երկրի ներկային եւ «հոգեկան անդորրը կորցրած ժողովրդին», նշում վերջինիս երազանքները` որպես իր ծրագրային դրույթներ:
Եվ միայն իր «Հանդարտ խոհերի» չորրորդ ենթավերնագրում մի փոքր մոտենում է ոչ թե բուն նյութին, այլ իր սիրած թեմային` ավազակապետությանը եւ նրա վերարտադրությանը, ուր պարզվում է, որ «ավազակախմբի շուրջ տասնամյա հանցավոր եւ հակաժողովրդական գործունեության արդյունքում Հայաստանը շեղվել է համաշխարհային գործընթացների գլխավոր մայրուղուց եւ այլն, եւ այլն»: Ինչպես տեսնում եք` դեռ ծրագիր չիք: Որ ներկա 100 դոլարը իր ժամանակի 20-25 դոլարին է համարժեք` էդ երեխան էլ գիտե, ու ոչ իր ժամանակ էր դոլարը պետական վճարամիջոց, ոչ հիմա: Եվ որ Սյունիքի մարզի բնակչությունը 1997 թվականի համեմատ մոտ 30 հազարով պակասել է` Հայաստանի ամեն վիճակագիր գիտե, եւ այդ մասին թվերը չեն թաքցվում: Լավ, համբերություն, այս բոլորը նորից ասվում է, եւ, ի դեպ, նույն պոպուլիստական ձեւակերպումներով (ինչից իր «Հանդարտ խոհերի» սկզբում խոստանում է հրաժարվել թեկնածուն), որպեսզի «ծրագրի» վերջին մեկ չորրորդում երկու ճանապարհի մասին խոսվի` քրեական համակարգի վերարտադրության եւ այնպիսի իշխանության ձեւավորման, որը երկիրը լրիվ հակառակ ուղղությամբ է տանում, լավ է, չի ասում` հետ, դեպի 1993 թվականն է տանում: Հասանք ծրագրին, ենթավերնագրված՝ «Նորմալ երկրի ուրվանկարը»:
«Նազարը գիտի իրա բազարը», այսպես ասաց աշխատանքային ընկերս. եւ ուրեմն ի՞նչ «բազար» է անում Նազարը:
Այն, ինչ ասվում էր հայոց բոլոր ընդդիմադիրների բոլոր հանրահավաքներում` սահմանադրական կարգի վերականգնումից սկսած մինչեւ հայոց ներկա սահմանադրության դրույթներում ամրագրված բոլոր կետերը, դրանից ավելին` ներկա բրգաձեւ ավազակապետական համակարգի կազմաքանդումն է: Ընդ որում` ծրագրի դրույթները բավականին անորոշ եւ հռչակագրային են եւ չեն ձգում Տեր-Պետրոսյանի խոստացած պարզ ու մատչելի լեզվին: Օրինակ, ի՞նչ կա որոշակի ու պարզ՝ այս ձեւակերպման մեջ. «Անզիջում պայքար կոռուպցիայի, պաշտոնեական չարաշահումների, կաշառակերության, դրամաշորթության, վիճակագրական կեղծարարությունների, քրեական եւ տնտեսական հանցագործությունների դեմ». լավ, ով դա չի ասում, օրինակ, «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլի» Ամալյա Կոստանյանն ավելի լավ է ձեւակերպում ու նույնիսկ գիտե` ինչպե՞ս: Բա Տեր-Պետրոսյանն ինչպե՞ս է պայքարելու, չիմանա՞նք, եւ անցյալում ինչո՞ւ դրանց դեմ չէր պայքարում: Մի շարք ձեւակերպումներ կան, որ թվում է ՆԱՏՕ-ի IPAP ծրագրից են վերցված, երեւում է, մի կարգին ծրագիր գրող չի եղել կողքին. ասենք`«Ակտիվ մասնակցություն տեռորիզմի, թմրաբիզնեսի, փողի լվացման, մարդկանց ապօրինի առեւտրի (թրաֆիկինգի) դեմ միջազգային հանրության հայտարարած անհաշտ պայքարին» ձեւակերպումն ինչի մասին է եւ ինչո՞վ է տարբերվում ներկա իշխանությունների միջազգային պարտավորություններից: Իսկ տարեկան միջին աշխատավարձի 20, թոշակների գծով 30-40 տոկոսով բարձրացում ներկա իշխանությունն էլ է խոստանում եւ նույնիսկ իրագործում է: Իսկ ներկա բյուջեով անհնարին թվացող, երեխաների ծննդյան համար մայրերին տրվող 500 հազար դրամ միանվագ նպաստի, երրորդ երեխայից սկսած 1 մլն դրամ, հինգերորդից սկսած միլիոնուկես դրամի տերպետրոսյանական խոստումը, վստահ եմ, դույզն ինչ տնտեսական հիմնավորվածություն ունենալու դեպքում 2008-ից հենց իրագործելի կլիներ նրա ասած ավազակապետական բուրգի կողմից` վերարտադրվելու խաթրու: Ուրեմն` դեկլարատիվ խոստումներ այնուամենայնիվ: Իսկ ԼՂՀ հարցի վերաբերյալ մի քանի տողանոց խղճուկ ձեւակերպումը ոչինչ չի ավելացնում կամ պակասեցնում հարցի վերաբերյալ տեր-պետրոսյանական տեսակետների մեր իմացությանը:
Մի խոսքով, «Հանդարտ խոհերը» պատկերացում չեն տալիս՝ ումո՞վ, ինչո՞վ, եւ կարեւորը` ինչպե՞ս է սկսելու Տեր-Պետրոսյանը իշխանության գալուց հետո իր հակառակ ճանապարհը: Թեկնածու գրանցվելուց հետո գուցե «Անհանգիստ խոհերի» հարկ լինի:
Կամ էլ ուրբաթ օրը իր առաջին ասուլիսում գուցե լրագրողներին պատասխանելիս ավելի իրական հողի վրա դնի իր ծրագրային դրույթները: Տեսնենք:
ԱՐԳԻՇՏԻ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Հ.Գ. - Երեկ հայտնի դարձավ, որ Տեր-Պետրոսյանի նախընտրական շտաբի մամուլի խոսնակ է նշանակվել Արման Մուսինյանը:

ՍԱՌՆԱՂԲՅՈՒՐԸ ԴԱՐՁԱՎ ՄԵՐ ԱՌԱՋԻՆ ՀԵԼԻՈՖԻԿԱՑՎԱԾ ԳՅՈՒՂԸ

Նույն խնդությունն է սպասում մեր մյուս գյուղերին
«Տեխնոստանդարտ» ՍՊԸ-ի նախագահ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր Վահան Համազասպյանի ու նրա գործընկերների նախագծած ու փորձարկած DVH տիպի տարբեր հզորության համակցված հելիոհամակարգերը Հայաստանի բնակլիմայական պայմաններում օգտագործելու մասին «Ազգը» գրել էր անցած տարեսկզբին (31 հունվարի, 2007): 3.5 կվտ հզորությամբ այդ հելիոհամակարգերը նախատեսված են կենցաղային տաք ջուր ստանալու եւ գյուղմթերքներ վերամշակելու համար: Առաջին գյուղը, որ անցած տարվա ընթացքում դարձավ հելիոֆիկացված, Անիի շրջանի Սառնաղբյուր գյուղն էր: Այդ հիրավի ուրախալի իրադարձությունը մեծ հանդիսությամբ կնշվի առաջիկայում: Վահան Համազասպյանի ոգեւորությունը չափազանց մեծ է, քանի որ Սառնաղբյուրին կհաջորդի Հայաստանի մյուս գյուղերի հելիոֆիկացումը, ինչը հետ կբերի 40 տոկոս էներգախնայողություն, էներգետիկ բարձր կենսունակություն, գյուղացիների սոցիալ-տնտեսական կյանքի բարվոք վիճակ, զարգացման լայն հեռանկարներ: Սառնաղբյուրի հելիոֆիկացման շնորհանդեսին պատրաստվում են ամենայն բծախնդրությամբ, նույնիսկ սեփական հիմնով, որի հեղինակը բանաստեղծ Ժիրայր Մշեցին է՝
Աստծո արարեալ, արեգակն արդար,
Լույսի ջերմության աղբյուր կենարար,
Բանական մարդը կամքով իր ազատ,
Ավերակում է տունն իր հարազատ:
- Պրն Համազասպյան, նախապես շնորհավորելով Ձեզ Սառնաղբյուրի գյուղի հելիոֆիկացումն ավարտելու առիթով, կցանկանայինք տեղեկանալ, թե ի՞նչ ծրագրեր ունեք, ո՞ր գյուղերին եք պարգեւելու արեւի կենարար էներգիան:
- Նախ ասեմ, որ մեր ստեղծած DVH տիպի արեւային համակարգերը նմանակը չունեն աշխարհում: Դրանք հագեցած են ժամանակակից սարքավորումներով եւ իրենց սպառողական հատկանիշներով բավականին շահավետ արտադրանք են: Հիմքից մինչեւ գործառույթների բազմազանությունը մեզ թույլ է տալիս հաստատել, որ գործ ունենք միջազգային շուկայի պահանջները բավարարող համակարգի հետ: Էական է նաեւ այն, որ այդ սարքերի նախագծման ժամանակ հաշվի են առնվել մեր գյուղերի բնակլիմայական պայմանները: Համոզված ենք, որ դրանց արտադրությունը կիրագործենք նաեւ Հայաստանի մյուս գյուղերի համար: Արդեն իսկ Տավուշի 6 գյուղերի գյուղապետներից ստացել ենք հելիոֆիկացման ծրագրի մեջ ընդգրկվելու առաջարկներ:
- Իսկ գործարար աշխարհի հետ կապեր ստեղծե՞լ եք, կա՞ն հետաքրքրվողներ, թե՞ այդ սարքերից ստացված շահույթը մեզանում դեռեւս չի գիտակցվում:
- Հելիոսարքերի ստեղծման ընթացքում ձեւավորվեց գործարար մարդկանց մի ամբողջ ցանց, որի միջոցով այսօր հնարավոր է իրականացնել սերիական արտադրություն: Արեւային սարքերը հայերիս համար ոչ միայն էներգիա ստանալու աղբյուր են, այլեւ մեծ նշանակություն ունեն արտահանման առումով, քանի որ արտաքին շուկա դուրս գալու հիանալի հնարավորություններ ունեն: Ի սկզբանե նպատակ էինք դրել լուծել մեկ շատ կարեւոր հարց՝ ստեղծել այնպիսի արտադրատեսակ, որը կփոխարինի հայկական 150 խոշոր ձեռնարկությունների այն արտադրատեսակներին, որոնք կոնվերսիայի պատճառով շուկայից դուրս էին մնացել 1985 թվականից ի վեր: Նախագծված հելիոֆիկացման համակարգերն առնչվում են մեր արդյունաբերության մեջ ներկայումս զարգացում գտած մի շարք ուղղությունների՝ մեքենաշինություն, հաստոցաշինություն, էլեկտրոնիկա, էլեկտրատեխնիկա, կապի միջոցներ, ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաներ: Ամբողջ ծրագրի իրականացումը թույլ կտա Հայաստանում ստեղծել մոտ 20 հազար աշխատատեղ ու հետզհետե հզորանալով տնտեսական գործոնից կվերաճի քաղաքականի՝ մեր երկրին խիստ պատիվ բերող: Գլոբալ տաքացման համաշխարհային խնդիրն աչքի տակ առնելով, մոտ ապագայում կունենանք մեր ուրույն տեղը դրա դեմ պայքարող երկրների կողքին:
- Սառնաղբյուրի հելիոֆիկացման շնորհանդեսին, որքան գիտեմ, հրավիրելու եք գլոբալ տաքացման դեմ պայքարող միջազգային հայտնի դեմքերի:
- Այո, հրավեր ենք ուղարկել Առնոլդ Շվարցենեգերին, Ալբերտ Գորին, Անգելա Մերկերին, որոնք խորապես մտահոգված են եւ ամեն ինչ անում են դրա կարգավորման համար: Հույս ունենք, որ այս շնորհանդեսը համաշխարհային ճանաչում կբերի մեր հելիոպոլիգոնին՝ այն դարձնելով արեւային տեխնոլոգիաների կիրառման միջազգային կենտրոն: Սառնաղբյուրի հելիոֆիկացման առաջին արդյունքները մեր մասնագետներին ցույց կտան բիզնեսի այս ոլորտում մենաշնորհային դիրք գրավելու եւ պահպանելու ավելի ռեալ ուղիներ:
Մեզ համար չափազանց կարեւոր է հելիոտեխնիկայի բնագավառում համահայկական բիզնես կազմակերպելու խնդիրը, որի լուծումը կախված է հայաստանցի եւ սփյուռքահայ գործարարների համագործակցությունից: Նրանց մեկտեղելու համար ունենք հիանալի պայմաններ. Երեւանի Աջափնյակ թաղամասում գործող «Սպիտակ» գիտական առողջարարական կենտրոնն ունի գիտնականների աշխատանքի եւ հանգստի համար անհրաժեշտ ամեն հարմարություն: Այդ կենտրոնում ձգտում ենք ստեղծել բարոյահոգեբանական այնպիսի մթնոլորտ, որը կնպաստի սփյուռքի եւ օտար գործարարների հնարավորություններն ու կարողություններն օգտագործելուն: Շատ կարեւոր է, որ մեր գործարարները հոգատար լինեն դրսից ներդրումներ կատարողների նկատմամբ: Այս առումով ողջունում ենք սփյուռքահայերին եւ օտարներին հայկական բիզնեսում ներգրավելու նախագահի ու վարչապետի մոտեցումը:
- Փաստորեն «Սպիտակ» կենտրոնը կարելի է համարել նաեւ բիզնեսի զարգացման կենտրոն:
- Այո, վերջերս մեզ համար ոգեւորիչ էր կենտրոնի բաժնետերերից մեկի՝ ակադեմիկոս Նիկոլայ Բեխի հետ հանդիպումը: Նա մտադիր է Հայաստանում կազմակերպել սարքերի հավաքման գործարան, այդ նպատակով հանդիպեց էներգետիկայի նախարարի հետ ու ստացավ նրա համաձայնությունը: Բեխը մեզ հետ այցելեց Մատենադարան, ուր խոստովանեց, որ հայերն իրոք ամենա-ամենա-ամենա են եւ Հայաստանում հնարավոր է մեծ ծավալի աշխատանքներ կատարել: Նրան միայն անհանգստություն պատճառեց մեր որոշ պաշտոնյաների ոչ բարեհաճ վերաբերմունքը կենտրոնի նկատմամբ, քանի որ բացի իրենից այնտեղ ընդգրկված են Ռուսաստանի առաջին վարչապետ Իվան Սիլավեւը, Աբել Աղանբեկյանը եւ ուրիշներ: Մտահոգիչ է նաեւ այն, որ այս կենտրոն տանող ճանապարհները բարեկարգ չեն, շրջափակված է հարեւան կառույցներով, մինչդեռ պետք է լիներ բոլորի ուշադրության կենտրոնում:
- Ի՞նչ եք կարծում, նախագահական ընտրությունները որեւէ ազդեցություն կունենա՞ն տեխնիկական համակարգերի ասպարեզում, եւ ո՞ր թեկնածուի հետ եք առանձնակի հույսեր կապում:
- Ամեն մի գործարարի համար գլխավորը երկրի կայունությունն է ու քաղաքական ուղու շարունակությունը: Շատ չխորանալով կուսակցությունների ու նախագահի թեկնածուների մարդկային բնութագրի մեջ, ասեմ, որ բացի մեկից, մյուսներն ընդունելի են: Այդ մեկի իշխանության գալը կոնկրետ ինձ ցանկալի չէ, որովհետեւ այս կարեւոր փուլում երկիրը չի կարող որեւէ մեկի համար փորձադաշտ դառնալ: Մեր առաջնային նպատակը միջազգային ասպարեզում երկրի հեղինակությունը բարձրացնելն է, գիտնականներն ամեն ինչ պիտի անեն զարգացած երկիր ունենալու համար, որովհետեւ մեր ժողովուրդն արժանի չէ մի կերպ գոյատեւելու, բարեկեցիկ կյանքի եզրից կառչելու: Դրա համար պետք է առաջին հերթին շենացնել մեր գյուղերը` ամայացման վտանգը մեկընդմիշտ հեռու վանելով:
Հարզացրույցը վարեց ՌՈՒԶԱՆ ՊՈՂՈՍՅԱՆԸ

Iowa Caucus Winners Both on Record As Recognizing Armenian Genocide

WASHINGTON--The winners of Iowa caucuses, U.S. Senator Barack Obama (D-IL) and former Arkansas governor Mike Huckabee (R), are both on record as having recognized the Armenian Genocide, reported the Armenian National Committee of America (ANCA). Senator Obama has spoken forcefully about the moral imperative of U.S. recognition of the Armenian Genocide, specifically calling upon the Bush Administration, in letters and public statements, to end its “wrong and untenable” policy on this issue. During his three years in the Senate, however, he has yet to join with his legislative colleagues in cosponsoring the Armenian Genocide Resolution. Senator Obama also voted in the Foreign Relations Committee to approve the highly controversial and ultimately unsuccessful nomination of Dick Hoagland to serve as U.S. Ambassador to Armenia, despite bipartisan Congressional opposition and widespread outrage among Armenian Americans over the nominee's denial of the Armenian Genocide. “The occurrence of the Armenian genocide in 1915 is not an 'allegation,' a 'personal opinion,' or a 'point of view.' Supported by an overwhelming amount of historical evidence, it is a widely documented fact,” Obama stated in a letter to Secretary of State Condoleezza Rice on July 28, 2006. “The Bush Administration's policy concerning the Armenian genocide is wrong and is untenable. That the invocation of a historical fact by a State Department employee could constitute an act of insubordination is deeply troubling and is a clear sign that it is time to revisit the Administration's guidance on this issue. I have written to Secretary Rice urging that such a review occur so our diplomats will not be placed in a similar position in the future,” he said in a press statement on the Hoagland nomination in September 2006. In a letter to constituents regarding the Armenian Genocide dated June 2, 2007, Obama said, “I share your view that the United States must recognize the events of 1915 to 1923, carried out by the Ottoman Empire, as genocide. As you know, this resulted in the deportation of nearly 2,000,000 Armenians, of whom 1,500,000 men, women, and children were killed. We must recognize this tragic reality. The Bush Administration's refusal to do so is inexcusable, and I will continue to speak out in an effort to move the Administration to change its position.” As Governor of Arkansas, Mike Huckabee issued a proclamation recognizing April 24, 2001 as a Day of Remembrance of the Armenian Genocide. The declaration memorialized the “the death of at least 1.5 million Armenians by the Ottoman Turks and the forced deportation of countless others.” The official statement also noted that, “the Armenian people have not received reparations for their losses” and that the present Turkish government engages in a campaign of “denial of the Armenian Genocide.” The Arkansas chief executive subsequently issued a proclamation also marking April 24 as a “Day of Remembrance of the Turkish and Armenian Tragedy.” The local Armenian community's objections to the Governor's use of this euphemistic phrasing to obscure the genocidal intent of Ottoman Turkey toward its Armenian subjects was covered by the Arkansas News Bureau, which quoted ANC-Arkansas spokesperson Leo Stepanian as saying: “It was not a tragedy. It was a genocide.” For a full text of the article please visit: http://www.arkansasnews.com/archive/2007/10/14/WashingtonDCBureau/343662.html . To view Senator Obama's discussion with Illinois constituents (April 12, 2007) visit: http://www.youtube.com/watch?v=apR_0df-p54 Below is the full text of the Arkansas proclamation on the Armenian Genocide: State of Arkansas, Executive Department 's Proclamation (March 27, 2001): WHEREAS, the death of at least 1.5 million Armenians by the Ottoman Turks and the forced deportation of countless others, is remembered on April 24th as Armenian Martyrs Day; and WHEREAS, eighty-six years ago, Armenians were forced to witness the slaughter of their relatives and the loss of their ancestral homeland; and WHEREAS, the denial of the Armenian Genocide by the present-day Turkish Government continues to antagonize the Armenian people concerning their own rightful place in history; and WHEREAS, the Armenian people have not received reparations for their losses; and WHEREAS, Armenians have valiantly pursued the improvement and self- determination of their homelands; and WHEREAS, notwithstanding such atrocities in the past people of Armenian descent have been strong, productive, contributing citizens in the many communities in which they reside in the State of Arkansas; and WHEREAS, on April 24, 2001, Armenian families from across Arkansas will gather to honor the 1.5 million Armenians who were massacred under the Ottoman Turkish Government between 1915 and 1923; NOW, THEREFORE, I, Mike Huckabee, acting under the authority vested in me as Governor of the State of Arkansas, do hereby proclaim April 24, 2001, as A DAY OF REMEMBRANCE OF THE ARMENIAN GENOCIDE in the State of Arkansas. IN TESTIMONY WHEREOF, I have hereunto set my hand and caused the Great Seal of the State of Arkansas to be affixed this 27th day of March, in the year of our Lord 2001. [signed] Mike Huckabee, Governor [signed] Sharon Priest, Secretary of State

Monday, January 7, 2008

Turkey Bans Turkish Genocide Scholar

BERLIN (Taraf)--Historian Mehmet Sait Uluishik, a German citizen of Turkish origin has been banned from entering Turkey without any explanation, the daily Taraf reported Sunday. Uluishik has been researching the role of Circassian's in the Armenian Genocide in the Prime Ministry's Ottoman Archives. He said while he was working in the archives officials employed there kept him under close observation. Uluishik has been living in Germany since 1984. His Turkish citizenship was revoked in 1991 for not performing his military service. Uluishik has been a German citizen since 1997. Since 2005 he has been working on Circassian history and has visited Turkey almost 20 times during the last two years for his research. The last time he arrived in Turkey was in November of 2007. When he arrived at the airport in Istanbul he was handed a paper from the Interior Ministry that declared he is barred from entering Turkey. He was immediately deported to Berlin. When Uluishik asked the police officer that handed him the paper for the reason behind it, he learned that the ban was not issued by the police department but came directly from the Interior Ministry. Uluishik told the daily Taraf that he requested to talk to a parliamentarian to learn the reason behind his ban. “The deputy told me that the ban had nothing to do with the revocation of my citizenship for completing my military duty,” he added.

U.S. presidential hopefuls deciding on Armenian Genocide recognition

/PanARMENIAN.Net/ The winners of Iowa caucuses, U.S. Senator Barack Obama (D-IL) and former Arkansas governor Mike Huckabee (R), are both on record as having recognized the Armenian Genocide, reported the Armenian National Committee of America(ANCA).Senator Obama has spoken forcefully about the moral imperative of U.S. recognition of the Armenian Genocide, specifically calling upon the Bush Administration, in letters and public statements, to end its "wrong and untenable" policy on this issue. During his three years in the Senate, however, he has yet to join with his legislative colleagues in cosponsoring the Armenian Genocide Resolution. Senator Obama also voted in the Foreign Relations Committee to approve the highly controversial and ultimately unsuccessful nomination of Dick Hoagland to serve as U.S. Ambassador to Armenia, despite bipartisan Congressional opposition and widespread outrage among Armenian Americans over the nominee’s denial of the Armenian Genocide.As Governor of Arkansas, Mike Huckabee issued a proclamation recognizing April 24, 2001 as a Day of Remembrance of the Armenian Genocide. The declaration memorialized the "the death of at least 1.5 million Armenians by the Ottoman Turks and the forced deportation of countless others." The official statement also noted that, "the Armenian people have not received reparations for their losses" and that the present Turkish government engages in a campaign of "denial of the Armenian Genocide."

Present-day Turkish-Armenian border doesn’t have legal foundation

/PanARMENIAN.Net/ The Turkish-Armenian border should be reconsidered, ARF Bureau’s Hay Dat and Political Affairs Office Director Kiro Manoyan said. “The present-day border doesn’t have legal foundation. The Treaty of Kars, which determines the border, doesn’t have legal effect. Thus, Armenia and Turkey should adjust the issue,” he said. The Treaty of Sevres can serve as a legal basis, according to him. “The necessity to review the borders emerged when Armenia obtained independence. Soviet Armenia could not insist on revision while formation of independent Armenia, the assignee of the First Republic, put into force the Treaty of Sevres, the only document that can determine the border,” he said. “This territorial dispute is not the only one in the international practice. Turley itself has similar problems with other neighbors,” he said, Novosti Armenia reports

41 ՄԻԼԻԱՐԴ 514 ՄԻԼԻՈՆ 230 ՀԱԶԱՐ 940 ԴՈԼԱՐ

ԱԺ լսումներում երեկ հրապարակվեց, որ առնվազն այսքան է Թուրքիայի, որպես Օսմանյան կայսրության իրավահաջորդի, հատուցման պարտավորությունը ՀՀ նկատմամբ, որպես Հայաստանի առաջին հանրապետության իրավահաջորդի:
«Հայ-թուրքական հարաբերություններ. հիմնախնդիրներ եւ հեռանկարներ» թեմայով խորհրդարանական լսումների առաջին օր
վա ընթացքում իր ելույթում ՀՅԴ բյուրոյի անդամ, ԱԺ փոխնախագահ Վահան Հովհաննիսյանն առաջարկեց, թե այս քննարկումների ամբողջացման մեջ պետք է լինի մի շատ կարեւոր բաղկացուցիչ՝ ինչ է մեր պատկերացմամբ հատուցումը. «Մենք այն ակնկալում ենք, այո՛, բայց ի՞նչ ձեւով, ի՞նչ ժամկետներում: Պատրաստ են որոշ փաստաթղթեր, բայց հիմա դրա մասին, կարծում եմ, դեռ վաղ է խոսք բացել: Կարծում եմ, որ այսօր դեռ մեր այս քննարկումների մեջ չենք հասել այդ կետին, բայց շուտով կհասնե՛նք»: Երեկ էլ լսումների նախաձեռնողը՝ ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ, ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ Արմեն Ռուստամյանն իր ելույթում հայտարարեց. «Ցեղասպանության ճանաչման գործընթացից հրաժարվելու նախապայմանը դնելով՝ Թուրքիան հետապնդում է ինչպես առավելագույն, այնպես էլ նվազագույն նպատակ: Առավելագույնը խուսափելն է որեւէ պատասխանատվությունից այս հարցում՝ թե՛ բարոյական, թե՛ նյութական: Նվազագույնն այն է, որ եթե ճանաչումն անխուսափելի է դառնում, ապա խոսք անգամ չպետք է լինի հատուցման մասին՝ լինի դա նյութական կամ մանավանդ՝ տարածքային: Սակայն ում-ում, բայց Թուրքիային քաջ ծանոթ են միջազգային իրավունքի նորմերը, որոնք կասկածի տակ չեն առնում, օրինակ, վնասների հատուցման անհրաժեշտությունը»:
Այս լսումներում իբրեւ անկախ փորձագետ հանդես եկող, Կանադայում ՀՀ նախկին դեսպան Արա Պապյանը հանդես եկավ «Հայ ժողովրդի նյութական կորուստները Հայոց ցեղասպանության ժամանակ» ելույթով, որտեղ անդրադարձավ որոշ պաշտոնական փաստաթղթերի, որոնցում ամրագրվել է հայ ժողովրդի փոխհատուցում ստանալու իրավունքը, եւ նշեց. «Հայության ամբողջական նյութական կորուստը 1914֊ 1919-ին 1919֊ի գներով կազմել է 19.130.982.000 ֆրանսիական ֆրանկ»: «Նվազագո՛ւյնը»,- բացականչեցին դահլիճից: Արա Պապյանն էլ նշեց, թե այդ թվի մեջ ներառված չեն հայերի 1920-1922 թթ. նյութական կորուստները. «Եթե հաշվառվեն նաեւ նշյալ ժամանակահատվածի կորուստները, ապա վերոնշյալ թիվն առնվազն պետք է 15-20%-ով մեծացվի»։ Նաեւ նշեց, թե Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի մեկ ֆրանսիական ֆրանկը ներկայումս հավասար է 2.17 դոլարի: Եվ այդ փոխարժեքով հաշվարկեց, որ հայության նյութական կորուստների չափը Ցեղասպանության հետեւանքով կազմում է առնվազն 41 միլիարդ 514 միլիոն 230 հազար 940 դոլար։ «Բռավո՛»,- գոչեցին դահլիճից:
Սակայն հավաքվածները շատ ավելի բուռն ոգեւորությամբ էին լսել այս ելույթին նախորդող՝ «Արարատ» ռազմավարագիտական կենտրոնի տնօրեն Արմեն Այվազյանի ծավալուն զեկույցը: «Ամենեւին չի բացառվում, որ Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի անհաշտ քաղաքականությունը եւ վերջինիս կողմից պատերազմի հավանական սանձազերծումը Հայաստանին այլ ելք չթողնեն, քան է՛լ ավելի ընդլայնելու հայոց ռազմաքաղաքական իշխանությունը հայրենիքի բռնազավթված տարածքների վրա»,- մասնավորապես հայտարարեց նա: Առանց անունը տալու՝ պատասխանեց Վահան Հովհաննիսյանին, որը նախօրեին խորհուրդ էր տվել, որ այս լսումների արդյունքներն ուղարկվեն ամբողջ թուրքական պառլամենտին՝ ասելով. «Մենք պետք է աշխատենք թուրք հասարակության հետ»: Արմեն Այվազյանի կարծիքով՝ սա «գիտական ֆանտաստիկայի ոլորտից է։ Նախքան այդ, պարոնայք, բարի եղեք եւ կարողացեք աշխատել հայ հասարակության հետ, այլ ոչ թե թույլ տվեք, որ հայ երեխաների ուղեղները լվան Ադրբեջանից ժամանած նախկին բանակայինները եւ տնաբույս թուրքասերները»։
Նա նաեւ կշտամբեց Արմեն Ռուստամյանին, որ ափսոսանքով է խոսել «թուրք գործընկերների» Հայաստան չժամանելու մասին։ «Այդ երբվանի՞ց Թալեաթին ու Էնվերին պաշտող, երկրպագող թուրք պատգամավորները դարձան գործընկեր,- հարցրեց Արմեն Այվազյանը:- Ոչ արժանապատիվ կեցվածքի փայլուն մի օրինակ է այս քննարկումներին թուրք պատգամավորներ հրավիրելը»: Ըստ նրա, առհասարակ իմաստ չունի հրավիրել «թշնամի պետության պատգամավորներին Հայաստանի ազգային անվտանգության հետ կապված հարցերի քննարկումներին։ Խորաթափանց դիվանագիտության անվան տակ անցկացվող նմանատիպ սիրախաղերը Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի հետ լոկ գրգռում են նրանց ախորժակը, առաջացնում արհամարհանք եւ, ի վերջո, վատ ավարտվում հայերի համար (հիշենք թեկուզ ՀՅԴ համագործակցությունը երիտթուրքերի հետ)։ Ձեր հրավերն ընդունելու մերժումը ընդամենը ցույց է տալիս այդ արհամարհանքի աստիճանը»: Այս ելույթը կարծես միակն էր, որին հետեւեցին բուռն ծափահարություններ:
Հ. Գ. Ամփոփելով լսումները՝ Արմեն Ռուստամյանը նշեց, որ դրանք արդարացրին կազմակերպիչների սպասումները, եւ համապատասխան հայեցակարգ մշակելու համար առկա է հարուստ նյութ. «Դա կլինի մի մեկնարկային փաստաթուղթ, որն ուղղություն կտա մեր քայլերին թե՛ օրենսդիր, թե՛ գործադիր մակարդակով»:

ԱՆՆԱ ԻՍՐԱՅԵԼՅԱՆ

ՀԱՆՈՒՆ ՆՈՐԱԿԱՌՈՒՅՑՆԵՐԻ ԱՎԵՐՈՒՄ ԵՆ ՈՉ ՄԻԱՅՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՇԵՆՔԵՐԸ, ԱՅԼԵՎ ՄԵՐ ԹՈՔԵՐԸ

Պետական թողտվությունը թափահարելով

Երեւանի Փ. Թերլեմեզյանի անվան կերպարվեստի ուսումնարանի պատմական շենքը, որը գտնվում է Լեո եւ Սարյան փողոցների խաչմերուկում, եւս անցավ պատմության գիրկը: Անշուշտ համեղ պատառ էր, կուլումուլ անելու գայթակղությանը չէր դիմանա ոչ մի, թեկուզ ուսումնատենչ պաշտոնյա: Թե ո՞ր քաղաքապետի օրոք ծախվեց Թերլեմեզյանի անվան ուսումնարանի տարածքը, հավանաբար հույժ անհասկանալի «պետական հերթական կարիքի» համար, այս պահին դժվարանում ենք ասել, սակայն որ դրա փոխարեն բնակելի շենք է կառուցում «Անուր» նախագծային շինարարական ընկերությունը, փաստ է: Կառուցվում է հանգամանալից եւ մեզ համար արդեն սովորական դարձող սցենարով: Սկսում են ապամոնտաժել շենքն ու մի քանի ժամում (որ բնապահպաններն ու հարեւան բնակիչներն ուշքի չգան) հատում արդեն սեփականաշնորհած բակի ծառերը: Ի դեպ, «Անուրի» տնօրենի տեղակալ տիկին Սուսաննան հեռախոսային մեր խոսակցության ընթացքում շատ անկեղծ արտահայտվեց. «Մասնավոր բակ է, շինարարություն ենք անում, կարող ենք եւ հատել: Թույլտվություն ունենք քաղաքապետարանից»: Նա, իհարկե, խոսակցության վերջում փորձում էր համոզել, որ ես ու ինքը հեռախոսով չենք խոսել, բայց դա դեռ չի ապացուցում, որ շինարարական աշխատանքներ ծավալող կազմակերպություններում արդեն սովորել են սեփական ձեռքերով մեծացող էկոլոգիական աղետի հետեւանքները հասկանալ եւ գոնե լրագրողի հետ խոսելիս ընդունել Երեւանի էկոլոգիան փչացնողի իրենց ակնհայտ մեղավորությունը: Դրա փոխարեն մեր արտահայտած «դուք մեր թթվածինն եք խլում» մտքին ի պատասխան, տիկին Սուսաննան խորհուրդ տրվեց դիմել «չգիտեմ ում»:
«Ողջ կայնքումս պատուհանից տեսնում էի այդ 6 ծառերը, որոնց շուքի տակ ուսանողները բացօթյա ցուցահանդեսներ էին կազմակերպում: Շատ գեղեցիկ էր: Իսկ հիմա սիրտս մղկտում է, կարծես հարեւանիս կացնահարեցին աչքիս առաջ», հուզված պատմում է ուսումնարանին հարակից շենքերից մեկում ապրող բնակչուհին, որ ահազանգել էր խմբագրություն: Նա ցավով էր համաձայնում, որ մենք, բացի այս ոճրագործության մասին տպագրելուց, չենք կարող վերականգնել մեծ ու փարթամ, առողջ կաղնիներն ու հացենիները, որոնք արդեն փայտի են վերածվել ու Աստված գիտե, թե ո՞ր մեծահարուստի բուխարիում են ճրթճրթալով պատմելու իրենց մոտ 100-ամյա փառավոր կյանքի կանաչ պատմությունը` համեմված Մինասի եւ հայ գեղանկարչության մյուս երեւելիների շնչով, ու սովորական մահկանացուների համար ամոթաբեր ու տխուր այս վերջաբանը:
...Երանի ծառերն անիծել կարողանային ...
ՍՈՒՍԱՆՆԱ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

Schiff Blasts Mischaracterization of Meeting with Turkish Delegation

Washington--Representative Adam Schiff (D-CA) strongly condemned Thursday an article in the Turkish newspaper Today's Zaman that mischaracterized a meeting that he had in early December with a group of young Turkish political leaders. The article, entitled "US Democrat Schiff 'Surprised' by Turkish Side of Armenian Story," included a manufactured quote from Congressman Schiff that implied that Schiff was rethinking his position on the Armenian Genocide. In a letter to the editor of Today's Zaman, Schiff reiterated his unwavering support for genocide recognition, saying that: "I told the delegation that the historical record was unequivocal--that 1.5 million Armenians perished at the hands of the Ottoman Empire between 1915-1923 and that this tragedy constituted the first genocide of the Twentieth Century. I said that I believed that the decades of denial of the genocide was, in the words of Nobel laureate Elie Wiesel, a "double killing" and that millions of Armenians worldwide were still suffering, even after more than 90 years had passed." He also criticized the Turkish daily for its poor journalism and noted that the episode is emblematic of Ankara's campaign of denial: "While I certainly did not expect the Turkish delegates to accept my views, I did not expect them to completely mischaracterize mine and for your paper to misquote me--never bothering to contact my office to find out what in fact I said. While I am troubled by the misquote and deliberate nature of the misrepresentation, I realize that this is another small episode in a decades-long campaign of denial and self-delusion that has poisoned generations of your countrymen and has been a persistent irritant in relations between our two countries," read Schiff's letter.The full text of the letter is below:To the Editor:The article in today's edition of your newspaper, "US Democrat Schiff 'Surprised' by Turkish Side of Armenian Story," grossly mischaracterizes the meeting that I had earlier this month with a Turkish delegation. The meeting, which was arranged by the American Council of Young Political Leaders (ACYPL), was intended to promote a frank and open dialogue between a younger generation of Turkish politicians and opinion-makers and the Congress. In setting up the meeting, the ACYPL wanted to afford the Turkish members of the delegation the chance to discuss my position on the importance of American recognition of the Armenian Genocide that would afford both sides the opportunity better understand why so many Members of Congress believe that this is the right thing to do for America and for Turkey. Having followed Turkish press coverage of this issue for several years, I looked forward to the opportunity to have a dialogue that was candid and unfiltered with a group of new leaders, perhaps less wedded to the dogmas of their party elders. This is consistent with my open-door policy of meeting with those who share as well as those who disagree with my views. I told the delegation that the historical record was unequivocal--that 1.5 million Armenians perished at the hands of the Ottoman Empire between 1915-1923 and that this tragedy constituted the first genocide of the Twentieth Century. I said that I believed that the decades of denial of the genocide was, in the words of Nobel laureate Elie Wiesel, a "double killing" and that millions of Armenians worldwide were still suffering, even after more than 90 years had passed. I also emphasized that modern Turkey's denial of the genocide was hurting Turkey and jeopardizing the country's accession to the European Union. I was especially emphatic in raising the issue of Article 301 of the Turkish penal code, which makes it a crime to insult "Turkishness," a thinly-veiled reference to the genocide. Having met the courageous journalist Hrant Dink, I told them I thought it was a travesty to prosecute his son for publishing his murdered father's words. Why would a modern nation go to such lengths to criminalize the discussion of an historical event if it was not the truth? I also listened to the delegation members, who were eager to share their views with me and had told me that they considered obtaining this meeting the highlight of their time in Washington, D.C. and our meeting, which lasted the better part of an hour, was lively and interesting. While I certainly did not expect the Turkish delegates to accept my views, I did not expect them to completely mischaracterize mine and for your paper to misquote me--never bothering to contact my office to find out what in fact I said. While I am troubled by the misquote and deliberate nature of the misrepresentation, I realize that this is another small episode in a decades-long campaign of denial and self-delusion that has poisoned generations of your countrymen and has been a persistent irritant in relations between our two countries. In 2003, I had the pleasure of a brief stop in Turkey on my way back from a visit to our troops in Iraq. The Turkish people, well aware of my views, were nonetheless warm and hospitable, and keenly aware of the importance of their alliance with the United States. That alliance can and must survive the truth. Our relationship will be better for it and, more importantly, Turkey will be as well.Sincerely, ADAM B. SCHIFFMember of Congress

Thursday, December 20, 2007

Rustamian says Crisis in Relations Stem from Turkey's Preconditions

YEREVAN (Yerkir)-"The real reason of the current crisis in Armenian-Turkish relations is hidden in the preconditions Turkey sets for establishing relations with Armenia," said Chairman of the National Assembly's Standing Committee on Foreign Relations and ARF Supreme Body Representative Armen Rustamian during Wednesday's parliamentary hearings on Armenian-Turkish relations. Those preconditions, he said, include the recognition of Turkey's territorial integrity with a unilateral, double ratification of the Kars Treaty, assurance of the territorial integrity of Nakhijevan within Azerbaijan, an end to the pursuit of Armenian Genocide recognition, and the settle of the Karabakh conflict with a withdrawal of Armenian troops from Karabakh and adjacent territories. Rustamian said that Turkey is calling into question the only Armenian-Turkish treaty ratified, by demanding a double ratification of the Kars Treaty. Nakhichevan is mentioned because it was given to Azerbaijan as a territory under its protection, not as a part of the country, said Rustamian. By demanding that the Armenian Genocide issue not be raised, Turkey aims to avoid any responsibility--territorial or material. By putting forward the Karabakh settlement issue, Turkey is becoming an unofficial party to the conflict, he added.Rustamian considered the precondition connected with the Nagorno-Karabakh conflict as the most illogical one. In the contemporary world, he said, it is not common to associate the relations of two states with a third one. "With this position Turkey is an unofficial party to the conflict rather than a neighboring country that refuses to establish diplomatic relations with Armenia. And this goes fully in line with the logic, according to which Turkey and Azerbaijan are two states of the same people, therefore, the conflict of the one is the conflict of the other," he noted. The need to establish relations with Turkey stems from the existence of a traditional pan-Turkic vision shared by Turkey and Azerbaijan, Rustamian said. Pan-Turkism poises a threat not only to Armenia but also to the security of the entire region. He said that Turkey's admission into the European Union could be favorable for Armenia if becoming a European country is a sincere goal and not a means to give new force to its Pan-Turkic claims. Arthur Aghabekian, an ARF parliamentary faction member and the chairman of the National Assembly's Standing Committee on Defense, National Security and Interior Affairs also commented on the establishment of relations between the neighboring countries. Armenia stands for the establishment of diplomatic relations with Turkey without preconditions, he said. A positive involvement in the South Caucasus on the part of Turkey will continue bring Armenia closer to normalizing its relations with Turkey, Aghabekian stressed. The current level of cooperation that exists between the two countries is "imposed," Aghabekian added. "It is imposed, because the elements of cooperation have do not stem from a social demand, but rather, from commitments both countries have made to other institutions or nations," he said. The closed border between Armenia and Turkey represents more than just a blocked border between the two countries, Aghabekian noted. The Armenian-Turkish border is also a border between Armenia and a NATO member state. According to Aghabekian, Armenia and NATO would become closer if it weren't for the blockade. The opening of the border would provide a greater opportunity for Armenia to deepen its cooperation with the NATO alliance, he said. The normalization of relations between the two countries will also help promote the settlement of the Nagorno-Karabakh conflict, according to Aghabekian.

Thursday, December 20, 2007

Armenia, Turkey Border was Determined by 1920 Sevres Treaty, Says Manoyan

YEREVAN (Combined Sources)--The Armenian National Assembly Thursday began two days of hearings on Turkey-Armenia relations, during which Armenian Revolutionary Federation Political Director said the border between Turkey and Armenia was drawn by the 1920 Sevres Treaty, to which the Ottoman Empire was a signatory. In testimony presented to the hearing, Giro Manoyan said that Armenia, as a member of several international organizations, has recognized the borders inherited from the Soviet Union, whereas the legal border is the one outlined by the internationally adopted 1920 Sevres Treaty. He suggested that the National Assembly adopt legislation that prohibits the Armenian government from signing any treaty or document that does not recognize the boundaries set by the Sevres Treaty. Manoyan also recommended that preliminary programs be implemented to engage the executive and legislative branches in the discussion of the aforementioned argument within the international community. Manoyan also said the closure of the border by Turkey was key factor in addressing Turkey-Armenia relations, adding that Turkey's failure to recognize the Armenian Genocide and adopt measures for proper reparations and restitutions also impeded the process of normalizing relations. He also emphasized that the 16-year history of the Republic of Armenia has demonstrated that threats and short-term or temporary steps do not yield tangible results in this process. The Parliamentary hearings were initiated by the National Assembly's Standing Committee on Foreign Relations and are scheduled to last for two days. Participating in the hearings were the Foreign Relations Committee Chairman and ARF Supreme Body Representative Armen Rustamian, the Speaker of the National Assembly Tigran Torosyan, Vice Speaker and Presidential Candidate Vahan Hovannesian, the Director of Turkish Studies at the Armenian Oriental Institute Ruben Safrastian, Armenian Foreign Minister Vartan Oskanian, EU Special Representative Peter Semneby, Director of the Armenian Genocide Museum-Institute Hayk Demoyan, and a number of other politicians, foreign diplomats, and representatives from Armenia's intelligentsia. A journalist from the Turkish Armenian Weekly Agos was also present. Also invited to the two-day hearings were two dozen prominent Turks, including Foreign Minister Ali Babacan and Nobel Prize-winning novelist Orhan Pamuk. But none of have accepted the invitation. Committee Chairman Rustamian outlined that the purpose of the hearings is to clarify the reasons of the current crisis in the Armenian-Turkish relations, to assess the nature of the existing problems and to make clear the opportunities and mechanisms of parliamentary diplomacy in the normalization of relations. "This hearing is long over due," he said. "There has been no issue that has had such significance in the history of our nation--for its past, present and future. It was clear that our parliament had to engage in such process to clarify its goals. I am expecting comprehensive, deep and interested discussions." Rustamian added that the lack of relations between the two countries exceeds the boundaries of the two states and have a great impact on contemporary geopolitical developments. The Parliament had to get involved in the process, he said. During his speech at the hearing, Vice Speaker Hovannesian, a member of the ARF Bureau, stated that Armenian-Turkish relations have entered a dead-end. "As long as Talaat Pasha, Enver and Jamal are seen as national heroes in Turkey, "nothing will change," he added. "There has never been cooperation between a dictatorship and a democracy," he said during his speech at the hearing. "We are not saying Armenia is a classic democracy but Turkey is a classical example of a totalitarian regime." "Like a dictatorship, Turkey tries to control not just the present, but also the past, he said. "This is the reason why any serious investigations into the Armenian Genocide and its reasons are barred, while any information about these events is forcefully denied to Turkish society." Turkish society needs the truth, he added. The parliamentary hearings must lead to a consensus on what Armenia expects from Turkey, Hovannesian stated. The hearings must lay out what Armenia considers to be proper reparations and retributions and the Turkish Parliament should be informed about it, he added. Hovannesian added that reforms in Turkey are being made in a distorted fashion. Turkey's admission in the EU will be a defeat, he added. Turkey will not adopt European values. Instead, Europe will end up adopting Turkish values, which are completely alien to the EU. Turkey cannot hope to achieve European values and become a member of the EU unless it establishes an Armenian Genocide Museum in Ankara. The Turkish youth need to be given a possibility to get acquainted with one of the darkest chapters of their history, added Demoyan. According to the Armenian Genocide Museum Director, today's Turkey is not able to recognize the Armenian Genocide, as history because an artificial reality was created for Turkey and it serves as the backbone of Turkish nationalism. Foreign Minister Oskanian said Turkey's precondition that Armenia must abandon genocide recognition is inadmissible for Armenia. "Turkey wants fulfillment of its preconditions first and only then establishment of diplomatic relations and opening of the border." he said during his address to the committee. "Show me a European state which kept borders closed because of problems with neighbors." Oskanian said, Turkey's entry to the EU "would be good for us in the political, economic and moral senses." But he made it clear that Armenia believes it should happen only after Ankara drops its preconditions for establishing diplomatic relations with Yerevan and opening the Turkish-Armenian border. He said his government is worried that the EU will be more lenient towards the Turks than it was towards the former Communist states of Eastern Europe. "Our concern is whether the EU will be as fair and demanding as it was towards other [nations seeking EU membership] or will take a political decision on Turkey's membership for other considerations," he said. "The international community rates opening of the border as the primary condition. Show me a European state which kept borders closed because of problems with neighbors," the Minister said. "Any country would want its neighbor to be predictable and act within the framework of a clear value system," said Parliament Speaker Torosian, who is also a leading member of Sarkisian's Republican Party. But he rejected Turkish demands that the Armenian Diaspora stop campaigning for international recognition of the Armenian genocide and Turkey's compliance with EU standards. While the EU stands for an unconditional normalization of Turkish-Armenian relations, it has not included the issue on the agenda of its accession talks with Ankara. Peter Semneby, the EU's special representative to the South Caucasus, avoided any criticism of the Turkish policy on Armenia as he spoke during the hearings. He said instead that Yerevan should not be worried about a growing Turkish presence in the region. "It's in Armenia's interests that Turkey plays a larger role in the South Caucasus and that it gets a stake in the well being of the whole region," Semneby said. Torosian, however voiced his concern that Turkey's decision to not participate in the discussions would not contribute to dialogue

Wednesday, December 19, 2007