Ներմուծումն այդ երկրից կտրուկ ավելացել է
Թուրքական ապրանքների մի իսկական գրոհ է սկսվել դեպի հայկական շուկա։ Հունվար-փետրվարին Թուրքիայից 2,3 անգամ ավելի շատ ապրանք է տեղափոխվել հայաստանյան շուկա, քան նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում։ Եւ սա այն դեպքում, երբ երկու երկրների միջեւ չկան ինչպես քաղաքական, այնպես էլ առեւտրատնտեսական հարաբերություններ։
Թուրքիայի հետ Հայաստանը հարաբերվում է հիմնականում միջնորդ երկրների միջոցով, բայց սա չի խանգարում, որ տարեցտարի ավելանա այս երկրից ներմուծվող ապրանքների ծավալը։ Նախորդ տարվա արդյունքներով, Թուրքիայից Հայաստան է բերվել ընդհանուր առմամբ 130 մլն դոլարի ապրանք։ Աճը՝ 37 տոկոս։ Սա եւս շոշափելի ցուցանիշ է, բայց այս տարվա սկզբի միտումները պարզապես գերազանցեցին բոլոր սպասումները։ Հունվար-փետրվարին Թուրքիայից Հայաստան է ներկրվել շուրջ 23,5 մլն դոլարի ապրանք` նախորդ տարվա 10,3 մլն դոլարի դիմաց։
Հայաստանի ներմուծման կառուցվածքում սա լուրջ ցուցանիշ է։ Դրանից շատ ապրանք է ներմուծվում ընդամենը 6 երկրից։
Թե ինչով է պայմանավորված ներկրման նման ակտիվացումը, լուրջ վերլուծության կարիք ունի։ Մի բան պարզ է, որ այստեղ տեղի են ունեցել կտրուկ փոփոխություններ։ Թերեւս պատահական չէ, որ եթե նախորդ տարվա հունվար-փետրվարին Թուրքիայից ներմուծումն ավելացել էր ընդամենը 35 տոկոսով, ապա այս տարվա նույն ժամանակահատվածում` գրեթե 7 անգամ։
Ընդ որում, դա նկատվեց դեռեւս տարեսկզբին։ Միայն հունվարին այս երկրից Հայաստան կատարված ներմուծումն ավելացավ շուրջ 345 տոկոսով՝ գերազանցելով 13,8 մլն դոլարը։ Այդ ամսվա ընթացքում Թուրքիայից Հայաստան բերվեց ավելի շատ ապրանք, քան նախորդ տարվա հունվար-փետրվարին միասին վերցրած։
Ինչպես վկայում են նշված ցուցանիշները, առեւտրատնտեսական հարաբերությունների բացակայությունը չի խանգարում, որ թուրքական ապրանքները հայկական շուկայում արագորեն ավելանան։ Մի բան պարզ է, որ անորակության պատճառով դրանք համեմատաբար էժան են եւ մրցունակ ցածր գնողունակություն ունեցող շուկաներում, այդ թվում` եւ Հայաստանում։
Պատահական չէ, որ երկու տարի առաջ պետական մակարդակով որոշում ընդունվեց թուրքական որոշ սննդատեսակների ներմուծումն ու իրացումը հայկական շուկայում արգելելու մասին։ Ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ երկու տասնյակից ավել թուրքական սննդամթերքներ չէին համապատասխանում սահմանված որակական չափանիշներին եւ վնասակար են մարդկանց առողջությանը։ Ի վերջո արգելվեց դրանց իրացումը։ Սակայն սա, ըստ էության, ունեցավ ժամանակավոր ազդեցություն։ Դրա հետեւանքով որոշ չափով նվազեց թուրքական ապրանքների հավելաճի տեմպը, որը սակայն այս տարի այլեւս չի նկատվում։
Պետք է ասել, որ Հայաստան ներմուծվող թուրքական ապրանքների տեսականին խիստ բազմազան է։ Այս երկրից ներկրվում է տարբեր տեսակի սննդամթերք, թեթեւ արդյունաբերական ապրանքներ, շինարարական նյութեր, ինչպես նաեւ սարքավորումներ։ Թե հատկապես ո՞ր ապրանքատեսակների հաշվին է տեղի ունեցել ներմուծման կտրուկ ավելացումը, առայժմ պարզ չէ։ Ամեն դեպքում, ակնհայտ է, որ դա հազիվ թե պայմանավորված է միայն մեկ ապրանքախմբի ներկրման ավելացմամբ։
Մինչ կտրուկ աճել է թուրքական ապրանքների ներմուծումը Հայաստան, զգալիորեն նվազել է հայկական ապրանքների մուտքը այս երկրի շուկա։ Հունվար-փետրվարին, արտահանման ծավալները կրճատվել են ավելի քան 52 տոկոսով։ Ընդհանուր առմամբ երկու ամսվա ընթացքում Հայաստանից Թուրքիա է տեղափոխվել ընդամենը 311 հազար դոլարի ապրանք, նախորդ տարվա 1 միլիոնի դիմաց։
Վիճակագրական ծառայության այս տվյալները ցույց են տալիս, որ հայ-թուրքական առեւտրային հարաբերությունների հաշվեկշիռը խիստ բացասական է` ի վնաս Հայաստանի։ Ավելին՝ գնալով արագորեն խորանում է։ Թուրքիայից առնվազն 75 անգամ ավելի շատ ապրանք է ներկրվում Հայաստան, քան հակառակը։ Եթե միտումները այսպես շարունակվեն, ապա չի բացառվում, որ թուրքական ապրանքների ներմուծման ծավալը մինչեւ տարեվերջ կհասնի գրեթե 250 մլն դոլարի։
Ակնհայտ է, որ միջնորդ երկրների միջոցով հայ-թուրքական առեւտրատնտեսական շփումներն այս պահին ունեն զուտ միակողմանի բնույթ։ Թուրքական անորակ եւ էժան ապրանքների համար Հայաստանը կարծես դառնում է մրցունակ շուկա, ինչը խիստ վտանգավոր է թե՛ սպառողների, թե՛ ներքին արտադրողների համար։
Ս.ԲԵԳԼԱՐՅԱՆ
Thursday, April 03, 2008
«ԲՐԻՏԱՆԻԱՆ ՊԵՏՔ Է ԶԵՐԾ ՄՆԱ ՎԵՐԱՄԲԱՐՁ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ»
Մեծ Բրիտանիայում Օքսֆորդ համալսարանի հրատարակչությունը վերջերս լույս է ընծայել Էդինբուրգի համալսարանի արդի պատմության պրոֆեսոր Դոնալդ Բլոքսհեմի գիրքը «Ցեղասպանության մեծ խաղը: Կայսերապաշտություն, ազգայնամոլություն եւ օսմանյան հայերի բնաջնջումը» («The Great Game of Genocide: Imperialism, Nationalism and the Destruction of the Ottoman Armenians») վերնագրով, որտեղ հեղինակը Առաջին համաշխարհային պատերազմի օրերին հայերի հետ կատարվածը ցեղասպանություն է որակում եւ Մեծ Բրիտանիային մեղադրում կեղծ բարեպաշտության մեջ:
Նախքան գրքի հրատարակումը` «Ինդիփենդենտ» թերթին տված հարցազրույցում (փետրվարի 21-ին) Բլոքսհիմը այս նույն թեման արծարծել է, փորձելով կապ հաստատել հայերի հետ այդ ժամանակ կատարվածի եւ ներկայիս քրդերի դեմ ծավալված շարունակական հետապնդումների միջեւ: «Եթե ճնշումների տակ կքելու է, ավելի լավ է բրիտանական մարդասիրական եւ բարոյական հարցերի շուրջ վերամբարձ հայտարարություններից զերծ մնա», նշել է նա, ամոթանք հնչեցնելով կառավարության հասցեին, որ Հոլոքոսթի հիշատակման տարեկան միջոցառումների ժամանակ միշտ խուսափում է 20-րդ դարի գլխավոր ցեղասպանության մասին ակնարկելուց:
Հ. Ծ.
Նախքան գրքի հրատարակումը` «Ինդիփենդենտ» թերթին տված հարցազրույցում (փետրվարի 21-ին) Բլոքսհիմը այս նույն թեման արծարծել է, փորձելով կապ հաստատել հայերի հետ այդ ժամանակ կատարվածի եւ ներկայիս քրդերի դեմ ծավալված շարունակական հետապնդումների միջեւ: «Եթե ճնշումների տակ կքելու է, ավելի լավ է բրիտանական մարդասիրական եւ բարոյական հարցերի շուրջ վերամբարձ հայտարարություններից զերծ մնա», նշել է նա, ամոթանք հնչեցնելով կառավարության հասցեին, որ Հոլոքոսթի հիշատակման տարեկան միջոցառումների ժամանակ միշտ խուսափում է 20-րդ դարի գլխավոր ցեղասպանության մասին ակնարկելուց:
Հ. Ծ.
ԿԻՊՐՈՍՑԻ ԹՈՒՐՔԵՐԸ ԿՀԻՇԵՆ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՕՐԸ
Թուրք կիպրոսցիների առաջադիմական կուսակցությունները Բոյուգ Խանում ապրիլի 24-ին առաջին անգամ կնշեն Հայոց ցեղասպանության տարելիցը: Ըստ «Նոյյան տապանի», «Կիպրահայեր» կայքէջը հաղորդում է, որ հաջորդ շաբաթ հայտնի կդառնա միջոցառման հիմնական բանախոսի անունը
PKK removed from terror list
/PanARMENIAN.Net/ A European Union court on Thursday overturned the bloc’s decision to place the Kurdish rebel group PKK and its political wing on the EU terror list.The Luxembourg-based EU Court of First Instance said that decisions made by EU governments in 2002 and 2004 to blacklist the two groups and freeze their assets violated the bloc's law.It is the latest of several court decisions overturning similar EU decisions on the grounds that the groups added to the terror list were not properly informed of the decision to blacklist them nor given a right to appeal the decision.The court said the autonomy-seeking PKK, or Kurdistan Workers Party, and its political wing, known as KONGRA-GEL, were not in positions "to understand, clearly and unequivocally, the reasoning" that led European Union governments to add them to the terror list.The PKK was added to the list in 2002, after the Sept. 11, 2001, attacks in the United States. Its political wing was added in 2004. The United States and Turkey also list the PKK as a terrorist organization. Fighting between the guerrillas and Turkish troops has claimed more than 37,000 lives since 1984. The EU has about 60 organizations and individuals on its terrorist list, the Associated Press reports.
Wednesday, April 02, 2008
ՄԱՐՏԻ 1-Ի ԽԺԴԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄ ՀՐԱՀՐԵԼՈՒ ՓՈՐՁ ԷԻՆ
Հարցազրույց «Արարատ» ռազմավարագիտական կենտրոնի տնօրեն, քաղաքագիտության դոկտոր ԱՐՄԵՆ ԱՅՎԱԶՅԱՆԻ հետ
-Պարոն Այվազյան, հետընտրական զարգացումները կարելի՞ է համարել «գունավոր» հեղափոխության անհաջող փորձ։
-Տեղի ունեցածին քաղաքական եւ իրավական ճիշտ գնահատականներ տալը չափազանց կարեւոր է։ Համոզված եմ, որ մարտի 1-ի խժդժությունները քաղաքացիական պատերազմ հրահրելու փորձ էին։
Ես ապրում եմ «ցուցարարների» եւ իրավապահ ուժերի միջեւ տեղի ունեցած խոշոր բախումների վայրից 100 մետր հեռավորությամբ։ Այսինքն՝ տեսել եմ եւ լսել գրեթե ամեն ինչ։ Մոտակայքում՝ Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցի երկայնքով ապրում են նաեւ իմ բարեկամներն ու ընկերները, որոնց հետ այդ օրվա ողջ ընթացքում կապ եմ պահպանել։
Այսպես կոչված «հեղափոխականները» գրավեցին քաղաքի կենտրոնի մի մեծ հատված, այնտեղ կառուցեցին բարիկադներ, կազմակերպեցին «ինքնապաշտպանություն» եւ, ի վերջո, հարձակվեցին հայ զինվորների վրա: Հայ զինվորին ու ոստիկանին «թուրք» անվանելով` նրանք միաժամանակ կոչ էին անում միանալ իրենց, չենթարկվել հրամաններին, այսինքն՝ զենքով դուրս գալ կառավարությանը հավատարիմ զինված ուժերի դեմ։
Հետեւաբար այս ամենը ոչ թե սոսկ պետական հեղաշրջման ու «գունավոր» հեղափոխության փորձ էր, այլ, որ առավել վտանգավոր է, քաղաքացիական պատերազմ ու եղբայրասպանություն հրահրելու կանխամտածված փորձ։
Այս առումով կարեւոր է նկատի ունենալ ու պարզ պատկերացնել ոչ միայն մարտի 1-ին կատարված ողբերգությունը, այլեւ այն հնարավոր վատթարագույն հետեւանքները, որոնք կարող էին տեղի ունենալ։ Մի պահ պատկերացնենք, որ թեկուզ մեկ գումարտակ կամ թեկուզ մեկ դասակ ենթարկվեր այդ սադրանքին, զենքը ձեռքին անցներ խռովարարների կողմը: Երեւանի կենտրոնում կսկսվեր իսկական մարտ՝ զինվորականների միջեւ։ Այդ դեպքում զոհերի թիվը անհամեմատ մեծ կլիներ։
Տեր-Պետրոսյանի եւ նրա թիմի հրահրած նման գործողությունները ցուցադրում են քաղաքական անպատասխանատվության բարձրագույն աստիճան, առավել եւս եթե նկատի ունենանք նոր ագրեսիա ծավալելու Ադրբեջանի նախապատրաստությունները, նրա թիկունքում կանգնած Թուրքիայի գոյությունը։
-Դուք կարծում եք, որ Հայաստանն ու երկրի բնակչությունը վտանգված էին ե՛ւ ներքին ե՛ւ արտաքին ճակատներում:
-Բնականաբար Իլհամ Ալիեւը կօգտվեր իրադրությունից եւ խոշորածավալ հարձակում սկսելու հրաման կտար։ Այդ ամենը կարող էր ավարտվել Արցախի եւ Սյունիքի կորստով: Ի վերջո, երկրի կորստով։
Պետք է գիտակցել, ուրեմն, որ մարտի 1-ին եւ 2-ին լուծվում էր հայկական պետականության հարցը։ Այս ամենից հետո ՀՀՇ-ին ընդդիմություն համարելն անհեթեթություն է։ Հուսով եմ, պետությունը բավականաչափ քաղաքական կամք կդրսեւորի կատարվածին տալու համարժեք իրավական գնահատական։
Անհրաժեշտ է նաեւ ճիշտ վերլուծել մարտի 1-ի իրադարձություններին նախորդող նախընտրական եւ հետընտրական փուլերը։ Լ.Տեր-Պետրոսյանն ու նրա ղեկավարած ուժերը, օտարի հովանավորությամբ, պետական հեղաշրջում իրականացնելուն եւ քաղաքացիական պատերազմ հրահրելուն նախապատրաստվում էին մինչեւ 2008 թվականի նախագահական ընտրությունները։
10 տարի շարունակ ՀՀՇ-ական մամուլը օրնիբուն զբաղված էր «մարտի 1-ի» նախապատրաստությամբ: Ազգային արժեքներն ու արժանապատվությունը նսեմացնելով, ադրբեջանա-թուրքական վտանգի նկատմամբ ժողովրդի զգացումը բթացնելով, հայաստանցի-ղարաբաղցի արհեստական բաժանում մոգոնելով ու խորացնելով, պետական բոլոր կառույցների նկատմամբ անվստահություն սերմանելով` հետեւողականորեն խարխլվում էին Հայաստանի անվտանգության հիմնաքարերը:
Պետք է խոստովանել, որ նշված խնդիրներում, այս կամ այն ձեւով ու չափով, մեղավոր են նաեւ իշխանությունները: Այսօր գործող պետական պաշտոնյաներից շատերը անցել են ՀՀՇ-ի գաղափարական ու կադրային դարբնոցի միջով եւ իրենց գործունեության շրջանակներում հաճախ հենց ՀՀՇ-ի քաղաքականությունն էին իրականացնում։ Իսկ ՀՀ համապատասխան մարմինները քնած էին կամ չտեսնելու էին տալիս ինչպես հայկական պետականության դեմ ներսից ծավալված տեղեկատվական-հոգեբանական պատերազմը, այնպես էլ կազմակերպչական բուռն գործունեությունը, որը ֆինանսավորվում եւ ուղղորդվում էր դրսից։
-Հետադարձ հայացքով դուք տեղի ունեցածը կանխելու ի՞նչ հնարավորություններ կարող եք մատնանշել:
-Տասնամյա նախապատրաստական աշխատանքներից հետո Տեր-Պետրոսյանը վերադարձավ քաղաքական դաշտ եւ հայտարարեց հեղափոխություն իրականացնելու իր մտադրության մասին։ Երբ նախագահի թեկնածուն ամիսներ շարունակ հանրահավաքներում, ինչպես նաեւ իրեն տրամադրված հեռուստաեթերով երկրի խորհրդանիշը հանդիսացող նախագահին անվանում է «ոճրագործ» եւ մեղադրում ծանրագույն հանցագործություններ կատարելու մեջ, բայց իր ունեցած «փաստերը» չի ներկայացնում դատական ատյաններին, Հայաստանի Հանրապետությունը համարում է «ավազակապետություն», մերժում է պետական բոլոր հաստատությունները, իրավական բոլոր ատյանները, ապա պարզից էլ պարզ է, որ նա պատրաստվում է ոչ թե ընտրությունների, այլ հեղաշրջման, հեղափոխության, անկարգությունների, տեռորի։
Պետության առաջին դեմքերին հրապարակավ ոճրագործ հայտարարելը եւ դա հաստատող փաստերը իրավական ատյաններին չներկայացնելը ոչ այլ ինչ է, քան ինքնադատաստանի նախաձեռնություն ու տեռորի կոչ։ Դա էլ անում էր Տեր-Պետրոսյանը։ Իշխանությունները մեղավոր են, որ դեռեւս աշնանը չկասեցրին Տեր-Պետրոսյանի բացահայտ հակաօրինական, հեղափոխական ընթացքը, նրան դատարան չկանչեցին ու պատասխան չպահանջեցին։
Փետրվարի 27-ի հանրահավաքին նա արդեն հայտարարեց՝ «մեր այսօրվա շարժումը բուրժուա-դեմոկրատական հեղափոխություն է»։ Եւ նորից իշխանությունը չկասեցրեց նրա գործունեությունը, սխալմամբ հուսալով, որ ամեն ինչ ինքն իրեն կկարգավորվի։ Փետրվարի 19-ի ընտրություններից հետո պարզ դարձավ նաեւ, որ Տեր-Պետրոսյանը վաղուց ի վեր քայքայիչ գործունեություն է ծավալել անգամ ուժային կառույցներում, ներառյալ հայոց բանակում եւ կարողացել է հավաքագրել գոնե մեկ ազդեցիկ զինվորական պաշտոնյայի։ Փետրվարի 27-ի հանրահավաքում Տեր-Պետրոսյանը նաեւ կեղծ ու սադրիչ հայտարարություն արեց, թե իբր «իրավապահ մարմինների եւ զինվորականների ճնշող մեծամասնությունն անցել է ընդդիմության կողմը»։
Նրա գործողությունները ձեռք էին բերել Հայաստանի ազգային անվտանգությանը սպառնացող ծայրահեղ վտանգավոր ընթացք, որի հնարավոր հետեւանքները կարող էին աղետալի լինել՝ հանգեցնելով հայոց բանակի ներսում երկպառակությունների, զինված առճակատման, արդարացում չունեցող եղբայրասպան բախումների։ Եւ այս ամենը ադրբեջանական լայնածավալ ներխուժման իրական սպառնալիքի պայմաններում։ Դեռ մինչեւ մարտի 1-ը Տեր-Պետրոսյանը, միտումնավոր անտեսելով արտաքին վտանգը, գործը տանում էր դեպի քաղաքացիական պատերազմ, ինչը որեւէ հանգամանքում արդարացում ունենալ չի կարող։ Բարեբախտաբար իշխանություններն ի վերջո կարողացան չեզոքացնել բախումների, հեղաշրջման, քաղաքացիական պատերազմի ծրագիրը։
-Իսկ ինչո՞ւ այս ամենը ավելի վաղ չկանխվեց:
-Խանգարեցին մեր հասարակական-քաղաքական կյանքում կուտակված արատավոր երեւույթները՝ տեղեկատվական պաշտպանվածության բացակայությունը, համընդհանուր կոռումպացվածությունը, կլանային համակարգը, սոցիալական ահագնացած անարդարությունը, կադրային զավեշտալի քաղաքականությունը, ազգային արժեքների եւ մշակույթի զանգվածային ուրացումը...
Բայց այսօր մարդիկ, ովքեր անցած տարիների ընթացքում երբեք չեն հայտնել քաղաքացիական դիրքորոշում, պատճառահետեւանքային կապերն ու հերթականությունը շփոթելով, երեկվա, այսօրվա ու վաղվա անելիքները միմյանց խառնելով, արտաքին վտանգը եւ Հայաստանի ռազմավարական խոցելիությունը կատարյալ մոռացության մատնելով՝ հանկարծ «հեղափոխական» են դարձել եւ ցանկանում են մեկ հարվածով լուծել երկրի ներսում կուտակված բարդագույն խնդիրները։ Անհրաժեշտ է գիտակցել, որ այս խնդիրների լուծումը պահանջելու է երկարատեւ ու տքնաջան աշխատանք։
Ո՞ւր էր, ի դեպ, Տեր-Պետրոսյանը վերջին երկար ու ձիգ 10 տարիներին, որոնց ընթացքում նա երբեք հանդես չեկավ քաղաքական որեւէ վերլուծությամբ, ելույթով կամ կառուցողական քննադատությամբ: Նա երբեւէ քաղաքական գնահատականներ չտվեց, չփորձեց աշխատել ազգային գաղափարական դաշտում կամ դաստիարակել հայրենասիրական-քաղաքացիական գաղափարներով տոգորված երիտասարդություն, չօգտագործեց պետության ղեկին լինելու ընթացքում ձեռքբերած իր կենսափորձը։ Չարեց այն, ինչը եւ պարտավոր էր անել երկրի առաջին նախագահը՝ ի շահ հայկական պետականության քաղաքական հասունացման ու կայացման։
Մարտի 1-ից հետո Հայաստանը հայտնվել է յուրահատուկ «սահմանային իրադրության» մեջ, որից կա երկու ելք։ Կա՛մ խորը վերլուծության եւ ճիշտ եզրակացությունների հիման վրա պետությունը մշակում է արմատապես նոր քաղաքականություն եւ դուրս է գալիս հասարակության բոլոր վերքերը բացած ճգնաժամից ավելի ուժեղ, քան մինչ այս էր, կա՛մ տեղի կունենան կոսմետիկ փոփոխություններ, ճգնաժամի խորացում, հայկական պետականության փլուզում։
Պետք է ամեն ինչ անել, որպեսզի իրականանա առաջին տարբերակը, որովհետեւ դա է պետությունը պահպանելու միակ հնարավորությունը։
ԳԵՎՈՐԳ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
-Պարոն Այվազյան, հետընտրական զարգացումները կարելի՞ է համարել «գունավոր» հեղափոխության անհաջող փորձ։
-Տեղի ունեցածին քաղաքական եւ իրավական ճիշտ գնահատականներ տալը չափազանց կարեւոր է։ Համոզված եմ, որ մարտի 1-ի խժդժությունները քաղաքացիական պատերազմ հրահրելու փորձ էին։
Ես ապրում եմ «ցուցարարների» եւ իրավապահ ուժերի միջեւ տեղի ունեցած խոշոր բախումների վայրից 100 մետր հեռավորությամբ։ Այսինքն՝ տեսել եմ եւ լսել գրեթե ամեն ինչ։ Մոտակայքում՝ Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցի երկայնքով ապրում են նաեւ իմ բարեկամներն ու ընկերները, որոնց հետ այդ օրվա ողջ ընթացքում կապ եմ պահպանել։
Այսպես կոչված «հեղափոխականները» գրավեցին քաղաքի կենտրոնի մի մեծ հատված, այնտեղ կառուցեցին բարիկադներ, կազմակերպեցին «ինքնապաշտպանություն» եւ, ի վերջո, հարձակվեցին հայ զինվորների վրա: Հայ զինվորին ու ոստիկանին «թուրք» անվանելով` նրանք միաժամանակ կոչ էին անում միանալ իրենց, չենթարկվել հրամաններին, այսինքն՝ զենքով դուրս գալ կառավարությանը հավատարիմ զինված ուժերի դեմ։
Հետեւաբար այս ամենը ոչ թե սոսկ պետական հեղաշրջման ու «գունավոր» հեղափոխության փորձ էր, այլ, որ առավել վտանգավոր է, քաղաքացիական պատերազմ ու եղբայրասպանություն հրահրելու կանխամտածված փորձ։
Այս առումով կարեւոր է նկատի ունենալ ու պարզ պատկերացնել ոչ միայն մարտի 1-ին կատարված ողբերգությունը, այլեւ այն հնարավոր վատթարագույն հետեւանքները, որոնք կարող էին տեղի ունենալ։ Մի պահ պատկերացնենք, որ թեկուզ մեկ գումարտակ կամ թեկուզ մեկ դասակ ենթարկվեր այդ սադրանքին, զենքը ձեռքին անցներ խռովարարների կողմը: Երեւանի կենտրոնում կսկսվեր իսկական մարտ՝ զինվորականների միջեւ։ Այդ դեպքում զոհերի թիվը անհամեմատ մեծ կլիներ։
Տեր-Պետրոսյանի եւ նրա թիմի հրահրած նման գործողությունները ցուցադրում են քաղաքական անպատասխանատվության բարձրագույն աստիճան, առավել եւս եթե նկատի ունենանք նոր ագրեսիա ծավալելու Ադրբեջանի նախապատրաստությունները, նրա թիկունքում կանգնած Թուրքիայի գոյությունը։
-Դուք կարծում եք, որ Հայաստանն ու երկրի բնակչությունը վտանգված էին ե՛ւ ներքին ե՛ւ արտաքին ճակատներում:
-Բնականաբար Իլհամ Ալիեւը կօգտվեր իրադրությունից եւ խոշորածավալ հարձակում սկսելու հրաման կտար։ Այդ ամենը կարող էր ավարտվել Արցախի եւ Սյունիքի կորստով: Ի վերջո, երկրի կորստով։
Պետք է գիտակցել, ուրեմն, որ մարտի 1-ին եւ 2-ին լուծվում էր հայկական պետականության հարցը։ Այս ամենից հետո ՀՀՇ-ին ընդդիմություն համարելն անհեթեթություն է։ Հուսով եմ, պետությունը բավականաչափ քաղաքական կամք կդրսեւորի կատարվածին տալու համարժեք իրավական գնահատական։
Անհրաժեշտ է նաեւ ճիշտ վերլուծել մարտի 1-ի իրադարձություններին նախորդող նախընտրական եւ հետընտրական փուլերը։ Լ.Տեր-Պետրոսյանն ու նրա ղեկավարած ուժերը, օտարի հովանավորությամբ, պետական հեղաշրջում իրականացնելուն եւ քաղաքացիական պատերազմ հրահրելուն նախապատրաստվում էին մինչեւ 2008 թվականի նախագահական ընտրությունները։
10 տարի շարունակ ՀՀՇ-ական մամուլը օրնիբուն զբաղված էր «մարտի 1-ի» նախապատրաստությամբ: Ազգային արժեքներն ու արժանապատվությունը նսեմացնելով, ադրբեջանա-թուրքական վտանգի նկատմամբ ժողովրդի զգացումը բթացնելով, հայաստանցի-ղարաբաղցի արհեստական բաժանում մոգոնելով ու խորացնելով, պետական բոլոր կառույցների նկատմամբ անվստահություն սերմանելով` հետեւողականորեն խարխլվում էին Հայաստանի անվտանգության հիմնաքարերը:
Պետք է խոստովանել, որ նշված խնդիրներում, այս կամ այն ձեւով ու չափով, մեղավոր են նաեւ իշխանությունները: Այսօր գործող պետական պաշտոնյաներից շատերը անցել են ՀՀՇ-ի գաղափարական ու կադրային դարբնոցի միջով եւ իրենց գործունեության շրջանակներում հաճախ հենց ՀՀՇ-ի քաղաքականությունն էին իրականացնում։ Իսկ ՀՀ համապատասխան մարմինները քնած էին կամ չտեսնելու էին տալիս ինչպես հայկական պետականության դեմ ներսից ծավալված տեղեկատվական-հոգեբանական պատերազմը, այնպես էլ կազմակերպչական բուռն գործունեությունը, որը ֆինանսավորվում եւ ուղղորդվում էր դրսից։
-Հետադարձ հայացքով դուք տեղի ունեցածը կանխելու ի՞նչ հնարավորություններ կարող եք մատնանշել:
-Տասնամյա նախապատրաստական աշխատանքներից հետո Տեր-Պետրոսյանը վերադարձավ քաղաքական դաշտ եւ հայտարարեց հեղափոխություն իրականացնելու իր մտադրության մասին։ Երբ նախագահի թեկնածուն ամիսներ շարունակ հանրահավաքներում, ինչպես նաեւ իրեն տրամադրված հեռուստաեթերով երկրի խորհրդանիշը հանդիսացող նախագահին անվանում է «ոճրագործ» եւ մեղադրում ծանրագույն հանցագործություններ կատարելու մեջ, բայց իր ունեցած «փաստերը» չի ներկայացնում դատական ատյաններին, Հայաստանի Հանրապետությունը համարում է «ավազակապետություն», մերժում է պետական բոլոր հաստատությունները, իրավական բոլոր ատյանները, ապա պարզից էլ պարզ է, որ նա պատրաստվում է ոչ թե ընտրությունների, այլ հեղաշրջման, հեղափոխության, անկարգությունների, տեռորի։
Պետության առաջին դեմքերին հրապարակավ ոճրագործ հայտարարելը եւ դա հաստատող փաստերը իրավական ատյաններին չներկայացնելը ոչ այլ ինչ է, քան ինքնադատաստանի նախաձեռնություն ու տեռորի կոչ։ Դա էլ անում էր Տեր-Պետրոսյանը։ Իշխանությունները մեղավոր են, որ դեռեւս աշնանը չկասեցրին Տեր-Պետրոսյանի բացահայտ հակաօրինական, հեղափոխական ընթացքը, նրան դատարան չկանչեցին ու պատասխան չպահանջեցին։
Փետրվարի 27-ի հանրահավաքին նա արդեն հայտարարեց՝ «մեր այսօրվա շարժումը բուրժուա-դեմոկրատական հեղափոխություն է»։ Եւ նորից իշխանությունը չկասեցրեց նրա գործունեությունը, սխալմամբ հուսալով, որ ամեն ինչ ինքն իրեն կկարգավորվի։ Փետրվարի 19-ի ընտրություններից հետո պարզ դարձավ նաեւ, որ Տեր-Պետրոսյանը վաղուց ի վեր քայքայիչ գործունեություն է ծավալել անգամ ուժային կառույցներում, ներառյալ հայոց բանակում եւ կարողացել է հավաքագրել գոնե մեկ ազդեցիկ զինվորական պաշտոնյայի։ Փետրվարի 27-ի հանրահավաքում Տեր-Պետրոսյանը նաեւ կեղծ ու սադրիչ հայտարարություն արեց, թե իբր «իրավապահ մարմինների եւ զինվորականների ճնշող մեծամասնությունն անցել է ընդդիմության կողմը»։
Նրա գործողությունները ձեռք էին բերել Հայաստանի ազգային անվտանգությանը սպառնացող ծայրահեղ վտանգավոր ընթացք, որի հնարավոր հետեւանքները կարող էին աղետալի լինել՝ հանգեցնելով հայոց բանակի ներսում երկպառակությունների, զինված առճակատման, արդարացում չունեցող եղբայրասպան բախումների։ Եւ այս ամենը ադրբեջանական լայնածավալ ներխուժման իրական սպառնալիքի պայմաններում։ Դեռ մինչեւ մարտի 1-ը Տեր-Պետրոսյանը, միտումնավոր անտեսելով արտաքին վտանգը, գործը տանում էր դեպի քաղաքացիական պատերազմ, ինչը որեւէ հանգամանքում արդարացում ունենալ չի կարող։ Բարեբախտաբար իշխանություններն ի վերջո կարողացան չեզոքացնել բախումների, հեղաշրջման, քաղաքացիական պատերազմի ծրագիրը։
-Իսկ ինչո՞ւ այս ամենը ավելի վաղ չկանխվեց:
-Խանգարեցին մեր հասարակական-քաղաքական կյանքում կուտակված արատավոր երեւույթները՝ տեղեկատվական պաշտպանվածության բացակայությունը, համընդհանուր կոռումպացվածությունը, կլանային համակարգը, սոցիալական ահագնացած անարդարությունը, կադրային զավեշտալի քաղաքականությունը, ազգային արժեքների եւ մշակույթի զանգվածային ուրացումը...
Բայց այսօր մարդիկ, ովքեր անցած տարիների ընթացքում երբեք չեն հայտնել քաղաքացիական դիրքորոշում, պատճառահետեւանքային կապերն ու հերթականությունը շփոթելով, երեկվա, այսօրվա ու վաղվա անելիքները միմյանց խառնելով, արտաքին վտանգը եւ Հայաստանի ռազմավարական խոցելիությունը կատարյալ մոռացության մատնելով՝ հանկարծ «հեղափոխական» են դարձել եւ ցանկանում են մեկ հարվածով լուծել երկրի ներսում կուտակված բարդագույն խնդիրները։ Անհրաժեշտ է գիտակցել, որ այս խնդիրների լուծումը պահանջելու է երկարատեւ ու տքնաջան աշխատանք։
Ո՞ւր էր, ի դեպ, Տեր-Պետրոսյանը վերջին երկար ու ձիգ 10 տարիներին, որոնց ընթացքում նա երբեք հանդես չեկավ քաղաքական որեւէ վերլուծությամբ, ելույթով կամ կառուցողական քննադատությամբ: Նա երբեւէ քաղաքական գնահատականներ չտվեց, չփորձեց աշխատել ազգային գաղափարական դաշտում կամ դաստիարակել հայրենասիրական-քաղաքացիական գաղափարներով տոգորված երիտասարդություն, չօգտագործեց պետության ղեկին լինելու ընթացքում ձեռքբերած իր կենսափորձը։ Չարեց այն, ինչը եւ պարտավոր էր անել երկրի առաջին նախագահը՝ ի շահ հայկական պետականության քաղաքական հասունացման ու կայացման։
Մարտի 1-ից հետո Հայաստանը հայտնվել է յուրահատուկ «սահմանային իրադրության» մեջ, որից կա երկու ելք։ Կա՛մ խորը վերլուծության եւ ճիշտ եզրակացությունների հիման վրա պետությունը մշակում է արմատապես նոր քաղաքականություն եւ դուրս է գալիս հասարակության բոլոր վերքերը բացած ճգնաժամից ավելի ուժեղ, քան մինչ այս էր, կա՛մ տեղի կունենան կոսմետիկ փոփոխություններ, ճգնաժամի խորացում, հայկական պետականության փլուզում։
Պետք է ամեն ինչ անել, որպեսզի իրականանա առաջին տարբերակը, որովհետեւ դա է պետությունը պահպանելու միակ հնարավորությունը։
ԳԵՎՈՐԳ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ՍՑԵՆԱՐԻՍՏԸ ԸՆՏՐՈՒՄ Է «3 ԽՆՁՈՐԸ»
Չե Գեւարայի պատանեկության մասին պատմող «Մոտոցիկլիստի օրագիրը» ֆիլմի համար «Օսկարի» թեկնածու առաջադրված սցենարիստ Խոսե Ռիվերան կանգ է առել Միշելին Մարկոմի «Երկնքից 3 խնձոր ընկավ» վեպի վրա, որում շոշափվում է Հայոց ցեղասպանության թեման:
«Հեղինակներ կան, որոնք սցենարի նման են գրում իրենց վեպերը: Միշելինի վեպում այդպես չէ: Նա գրական մի գոհար է պարգեւել, որը լուրջ մարտահրավեր է որեւէ մեկի համար, որն ուզում է ֆիլմի վերածել այն», ասել է Ռիվերան՝ գիրքն ընթերցելուց հետո: Նրա կարծիքով, դրա հիման վրա նկարահանված ֆիլմը կարող է հավասարազոր լինել «Շինդլերի ցուցակին»:
Միշելին Մարկոմը հայկական ծագում ունի, նրա վեպի ամենադժվար մասը ներքին ապրումներն ու մեկուսի արտասանված մենախոսություններն են մի երեխայի, որն ուրիշների հետ ականատես է լինում իր եւ հազարավոր ուրիշ ընտանիքների տեղահանությանն ու տարագրությանը՝ երկարաձիգ անապատի միջով:
Ռիվերան այնքան է տարվել գործով, որ Մալկոմի հետ բանավոր համաձայնությունից հետո, արդեն իսկ սկսել է գրել սցենարը: «Զգում եմ, որ դա մեր երկուսի համագործակցության արդյունքն է լինելու, սակայն ստեղծագործական տարբեր աշխարհներ են ընդգրկված այս գործում: Ես ամբողջովին վստահում եմ նրան, նա պետք է իր «մուսայի» ցուցմունքներին հետեւի: Հավատացած եմ, որ դա սիրով է արվելու», իր հերթին ասել է Միշելին Մարկոմը՝ «Լոս Անջելես թայմս» թերթին:
Հ. ԾՈՒԼԻԿՅԱՆ
«Հեղինակներ կան, որոնք սցենարի նման են գրում իրենց վեպերը: Միշելինի վեպում այդպես չէ: Նա գրական մի գոհար է պարգեւել, որը լուրջ մարտահրավեր է որեւէ մեկի համար, որն ուզում է ֆիլմի վերածել այն», ասել է Ռիվերան՝ գիրքն ընթերցելուց հետո: Նրա կարծիքով, դրա հիման վրա նկարահանված ֆիլմը կարող է հավասարազոր լինել «Շինդլերի ցուցակին»:
Միշելին Մարկոմը հայկական ծագում ունի, նրա վեպի ամենադժվար մասը ներքին ապրումներն ու մեկուսի արտասանված մենախոսություններն են մի երեխայի, որն ուրիշների հետ ականատես է լինում իր եւ հազարավոր ուրիշ ընտանիքների տեղահանությանն ու տարագրությանը՝ երկարաձիգ անապատի միջով:
Ռիվերան այնքան է տարվել գործով, որ Մալկոմի հետ բանավոր համաձայնությունից հետո, արդեն իսկ սկսել է գրել սցենարը: «Զգում եմ, որ դա մեր երկուսի համագործակցության արդյունքն է լինելու, սակայն ստեղծագործական տարբեր աշխարհներ են ընդգրկված այս գործում: Ես ամբողջովին վստահում եմ նրան, նա պետք է իր «մուսայի» ցուցմունքներին հետեւի: Հավատացած եմ, որ դա սիրով է արվելու», իր հերթին ասել է Միշելին Մարկոմը՝ «Լոս Անջելես թայմս» թերթին:
Հ. ԾՈՒԼԻԿՅԱՆ
ՀԱՎԱՏԱԼ ՍԵՓԱԿԱՆ ԱՉՔԵՐԻՆ, ԹԵ՞...
Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն առավել եռանդով է իրականացնելու իր «ծրագիր մինիմումը»
Ամենեւին էլ հաճելի չէ վերհիշել մարտի 1-2-ի դեպքերը, բայց անկարգությունները հրահրողների հայտարարություններն ու այդ դեպքերի մեկնաբանությունները, հասարակության որոշ մասի մեջ դրանց ընկալումները պարզապես հարկադրում են մեկ անգամ եւս խոսել դրանց մասին, միմյանցից առանձնացնել իրականությունն ու բացահայտ կեղծիքը, պարզաբանել այդ դեպքերի իրական պատճառներն ու գլխավոր հրահրողին:
Մարտի 2-ին, անկարգությունների հրահրման հաջորդ իսկ օրը, հավատարիմ ապատեղեկատվությամբ լի նախընտրական քարոզարշավին, նախկին նախագահի կողմից շրջանառության դրվեց այսպես կոչված սադրիչների մասին լուրը, որոնք հրահրել են անկարգությունները, որոնք իբր իշխանությունների մարդիկ են եղել եւ ոչ մի կապ չունեն Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հանրահավաքների մասնակիցների հետ: Ծիծաղելի է, բայց բնակչության մեջ կա մի հատված, որը հավատում է այս վարկածին: Մինչդեռ քիչ թե շատ մտածելու կամ տրամաբանելու ունակություն ունեցող անձը կարող է առանց դժվարության իր համար պարզել դրա մտացածին լինելը:
Գաղտնիք չէ, որ նախկին նախագահը ամիսներ շարունակ ատելություն ու անհանդուրժողականություն էր բորբոքում իր կողմնակիցների մեջ, ինչն արտահայտվում էր այդ մարդկանց գործողություններում դեռ մինչեւ մարտի 1-ը: Բավական է հիշեցնել հանրահավաքների ժամանակ ամբոխի՝ «հիմա, հիմա» վանկարկումները, երբ հռետորները խոսում էին պետական կամ կառավարական այս կամ այն շենքը գրոհելու մասին: Կամ «Հին Էրիվան» ռեստորանից Սերժ Սարգսյանի նկարը իջեցնելու փորձերը, կամ Վազգեն Մանուկյանին, Արթուր Բաղդասարյանին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից «դավաճաններ» արտահայտություններին հանրահավաքի մասնակիցների հավանություն տվող եւ ագրեսիվ արձագանքները եւ այլն: Կարելի է բազմաթիվ օրինակներ բերել: Մի հավաքական օրինակ էր նախկին նախագահի ամբողջ քարոզարշավը: Այս ամենին ականատես մարդիկ պետք է հասկանան, որ որեւէ սադրանք անհրաժեշտ չէ ՀՀՇ-ական քարոզարշավի ազդեցությամբ զայրացածներին անկարգությունների եւ ագրեսիվ գործողությունների մղելու համար:
Երկրորդ կարեւոր հանգամանքը, որ պետք է առավել ակնառու դարձներ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանից տարածվող սուտը, սեփական աչքերին, այլ ոչ թե սրա կամ նրա ասածներին հավատալն է: Այդ նույն ագրեսիվությունը, հազարավոր ցուցարարների անհանդուրժողականությունը երեւում էր մարտի 1-ի վերաբերյալ նկարահանումներից: Դա երեւում է անգամ նրանցից, ովքեր չեն մասնակցել այդ դեպքերին, բայց պատրաստ են այլ տեսակետ ունեցողին «դավաճան» պիտակավորել, չմոռանալով սպառնալ, որ «դեռ կտեսնեն, թե ինչ է լինելու»: Կարծես թե մեր տեսածը քիչ էր: Ուղղակի ապշեցուցիչ է, որ որոշ մարդիկ շարունակում են հավատալ տարածվող ստին եւ կարծես զրկվել են տեսողությունից ու դատողությունից, դարձել զոմբիացված եւ ամեն ձեւ ընդունելու պատրաստ զանգված: Շատերը դա պայմանավորում են բնակչության մի զգալի մասի սոցիալական վիճակով եւ իշխանություններից դժգոհություններով:
Այն, որ իշխանություններից դժգոհելու բազում առիթներ մեզանից յուրաքանչյուրն ունի, հերքման ենթակա չէ: Հերքման ենթակա չէ, որ այդ դժգոհություններն ամենուր են՝ դատական համակարգում, սոցիալական ծառայություններում, նախարարություններում, տեղական ինքնակառավարման մարմիններում, դպրոցներում, հիվանդանոցներում, հասարակական տրանսպորտում եւ այլուր: Սակայն քչերն են հարց տալիս՝ մի՞թե այդ դժգոհություններն ավելի քիչ էին 5, 10 տարի առաջ: Դեռ մի կողմ թողնենք այն հանգամանքը, որ այդ դժգոհությունները հենց նույն Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի «հմուտ» կառավարման տարիներին են առաջացել եւ դրանք անհամեմատելիորեն մեծ էին այսօրվա համեմատ:
Բնական է, որ 5, 10 տարի առաջ եւ, առավել եւս, դրանից էլ առաջ այդ դժգոհություններն ավելին են եղել եւ սոցիալական վատ վիճակի մեջ ավելի շատ թվով մարդիկ են եղել: Սակայն այդ դժգոհությունները չեն վերածվել պետությունը կործանելուն ուղղված գործելակերպի կամ, այլ կերպ ասած, նստած ճյուղը կտրելուն: Մարդիկ, ովքեր ընդունել են Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ոգեշնչած այդ գործելակերպը, պետք է հասկանան, որ ճյուղը կտրելուց իրենք են տուժելու, այլ ոչ թե նախկին նախագահը: Վերջինս հաստատ կգտնի Հայաստանից հեռու տաքուկ մի վայր, որտեղ ընտրություններից մի քանի ամիս առաջ իր որդուն էր ուղարկել: Այդ մարդիկ պետք է հասկանան, որ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին բացարձակապես չեն հետաքրքրում նրանց ճակատագրերը, որ օգտագործելով նրանց դժգոհությունները, նախկին նախագահը միայն իր նպատակներին է ձգտելու: Ապացույցը մարտի 1-ի դեպքերի զոհերի նկատմամբ սեփական մեղքից հրաժարվելն էր, դրանից 1-2 օր հետո նրա ինքնագոհ կեցվածքն ու ուրախ տրամադրությունն էր Սահմանադրական դատարանում, երբ այդ զոհերը դեռ թաղված չէին:
Այսինքն, կարելի է միանշանակ փաստել, որ անկարգությունների պատճառները ոչ թե եւ ոչ այնքան բնակչության մի մասի սոցիալական վիճակն է կամ դժգոհությունները իշխանություններից, այլ մարդկանց ագրեսիվ գործողությունների հրահրելը: Այլապես մյուս թեկնածուներին ընտրածների մեջ էլ քիչ չէին սոցիալական վատ վիճակում գտնվողները, իսկ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ընտրողների մեջ՝ վերջին 5-6 տարիներին ապահովված դարձածները:
Միաժամանակ, սա չի կարող արդարացում լինել իշխանությունների համար, որոնք պետք է մշտապես իմանան, որ իրենք կոչված են մարդկանց խնդիրները լուծելու, օբյեկտիվ դժգոհությունները նվազեցնելու: Եվ դա արդեն նոր նախագահը պարտավոր է անել անկախ ամեն ինչից, անկախ այս կամ այն անձից, անկախ նրանից, որ վաղը կարող է հայտնվել մեկ այլ արկածախնդիր եւ օգտագործելով այդ դժգոհությունները, փորձել քանդել մեր բանակը, պետական կառավարման համակարգը, իրավապահ մարմինները, մի խոսքով՝ մեր պետականությունը: Դժբախտաբար, մեզանում դեռեւս քիչ չեն կեղծ մարգարեներին եւ մեսիաներին հավատացողները:
Ինչ մնում է այսօրվան, ապա չի կարելի ասել, որ վտանգը վերացել է: Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը շարունակելու է իր քայքայիչ, պետականության հիմքերը խարխլող, արտաքին ուժերի միջամտությունը հրավիրող գործողությունները: Եվ դա նա կանի առավել մեծ չարությամբ, նկատի ունենալով, որ իր եւ իր արտերկրյա հովանավորների հետապնդած «ծրագիր մաքսիմումը»՝ Հայաստանում գունավոր հեղափոխություն իրականացնելը, չհաջողվեց: Հետեւաբար, մնում է առավել եռանդով իրականացնել «ծրագիր մինիմումը», այդուհանդերձ, չհրաժարվելով «ծրագիր մաքսիմում» դարձնելու մտքից...
ԱՐԱ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Ամենեւին էլ հաճելի չէ վերհիշել մարտի 1-2-ի դեպքերը, բայց անկարգությունները հրահրողների հայտարարություններն ու այդ դեպքերի մեկնաբանությունները, հասարակության որոշ մասի մեջ դրանց ընկալումները պարզապես հարկադրում են մեկ անգամ եւս խոսել դրանց մասին, միմյանցից առանձնացնել իրականությունն ու բացահայտ կեղծիքը, պարզաբանել այդ դեպքերի իրական պատճառներն ու գլխավոր հրահրողին:
Մարտի 2-ին, անկարգությունների հրահրման հաջորդ իսկ օրը, հավատարիմ ապատեղեկատվությամբ լի նախընտրական քարոզարշավին, նախկին նախագահի կողմից շրջանառության դրվեց այսպես կոչված սադրիչների մասին լուրը, որոնք հրահրել են անկարգությունները, որոնք իբր իշխանությունների մարդիկ են եղել եւ ոչ մի կապ չունեն Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հանրահավաքների մասնակիցների հետ: Ծիծաղելի է, բայց բնակչության մեջ կա մի հատված, որը հավատում է այս վարկածին: Մինչդեռ քիչ թե շատ մտածելու կամ տրամաբանելու ունակություն ունեցող անձը կարող է առանց դժվարության իր համար պարզել դրա մտացածին լինելը:
Գաղտնիք չէ, որ նախկին նախագահը ամիսներ շարունակ ատելություն ու անհանդուրժողականություն էր բորբոքում իր կողմնակիցների մեջ, ինչն արտահայտվում էր այդ մարդկանց գործողություններում դեռ մինչեւ մարտի 1-ը: Բավական է հիշեցնել հանրահավաքների ժամանակ ամբոխի՝ «հիմա, հիմա» վանկարկումները, երբ հռետորները խոսում էին պետական կամ կառավարական այս կամ այն շենքը գրոհելու մասին: Կամ «Հին Էրիվան» ռեստորանից Սերժ Սարգսյանի նկարը իջեցնելու փորձերը, կամ Վազգեն Մանուկյանին, Արթուր Բաղդասարյանին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից «դավաճաններ» արտահայտություններին հանրահավաքի մասնակիցների հավանություն տվող եւ ագրեսիվ արձագանքները եւ այլն: Կարելի է բազմաթիվ օրինակներ բերել: Մի հավաքական օրինակ էր նախկին նախագահի ամբողջ քարոզարշավը: Այս ամենին ականատես մարդիկ պետք է հասկանան, որ որեւէ սադրանք անհրաժեշտ չէ ՀՀՇ-ական քարոզարշավի ազդեցությամբ զայրացածներին անկարգությունների եւ ագրեսիվ գործողությունների մղելու համար:
Երկրորդ կարեւոր հանգամանքը, որ պետք է առավել ակնառու դարձներ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանից տարածվող սուտը, սեփական աչքերին, այլ ոչ թե սրա կամ նրա ասածներին հավատալն է: Այդ նույն ագրեսիվությունը, հազարավոր ցուցարարների անհանդուրժողականությունը երեւում էր մարտի 1-ի վերաբերյալ նկարահանումներից: Դա երեւում է անգամ նրանցից, ովքեր չեն մասնակցել այդ դեպքերին, բայց պատրաստ են այլ տեսակետ ունեցողին «դավաճան» պիտակավորել, չմոռանալով սպառնալ, որ «դեռ կտեսնեն, թե ինչ է լինելու»: Կարծես թե մեր տեսածը քիչ էր: Ուղղակի ապշեցուցիչ է, որ որոշ մարդիկ շարունակում են հավատալ տարածվող ստին եւ կարծես զրկվել են տեսողությունից ու դատողությունից, դարձել զոմբիացված եւ ամեն ձեւ ընդունելու պատրաստ զանգված: Շատերը դա պայմանավորում են բնակչության մի զգալի մասի սոցիալական վիճակով եւ իշխանություններից դժգոհություններով:
Այն, որ իշխանություններից դժգոհելու բազում առիթներ մեզանից յուրաքանչյուրն ունի, հերքման ենթակա չէ: Հերքման ենթակա չէ, որ այդ դժգոհություններն ամենուր են՝ դատական համակարգում, սոցիալական ծառայություններում, նախարարություններում, տեղական ինքնակառավարման մարմիններում, դպրոցներում, հիվանդանոցներում, հասարակական տրանսպորտում եւ այլուր: Սակայն քչերն են հարց տալիս՝ մի՞թե այդ դժգոհություններն ավելի քիչ էին 5, 10 տարի առաջ: Դեռ մի կողմ թողնենք այն հանգամանքը, որ այդ դժգոհությունները հենց նույն Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի «հմուտ» կառավարման տարիներին են առաջացել եւ դրանք անհամեմատելիորեն մեծ էին այսօրվա համեմատ:
Բնական է, որ 5, 10 տարի առաջ եւ, առավել եւս, դրանից էլ առաջ այդ դժգոհություններն ավելին են եղել եւ սոցիալական վատ վիճակի մեջ ավելի շատ թվով մարդիկ են եղել: Սակայն այդ դժգոհությունները չեն վերածվել պետությունը կործանելուն ուղղված գործելակերպի կամ, այլ կերպ ասած, նստած ճյուղը կտրելուն: Մարդիկ, ովքեր ընդունել են Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ոգեշնչած այդ գործելակերպը, պետք է հասկանան, որ ճյուղը կտրելուց իրենք են տուժելու, այլ ոչ թե նախկին նախագահը: Վերջինս հաստատ կգտնի Հայաստանից հեռու տաքուկ մի վայր, որտեղ ընտրություններից մի քանի ամիս առաջ իր որդուն էր ուղարկել: Այդ մարդիկ պետք է հասկանան, որ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին բացարձակապես չեն հետաքրքրում նրանց ճակատագրերը, որ օգտագործելով նրանց դժգոհությունները, նախկին նախագահը միայն իր նպատակներին է ձգտելու: Ապացույցը մարտի 1-ի դեպքերի զոհերի նկատմամբ սեփական մեղքից հրաժարվելն էր, դրանից 1-2 օր հետո նրա ինքնագոհ կեցվածքն ու ուրախ տրամադրությունն էր Սահմանադրական դատարանում, երբ այդ զոհերը դեռ թաղված չէին:
Այսինքն, կարելի է միանշանակ փաստել, որ անկարգությունների պատճառները ոչ թե եւ ոչ այնքան բնակչության մի մասի սոցիալական վիճակն է կամ դժգոհությունները իշխանություններից, այլ մարդկանց ագրեսիվ գործողությունների հրահրելը: Այլապես մյուս թեկնածուներին ընտրածների մեջ էլ քիչ չէին սոցիալական վատ վիճակում գտնվողները, իսկ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ընտրողների մեջ՝ վերջին 5-6 տարիներին ապահովված դարձածները:
Միաժամանակ, սա չի կարող արդարացում լինել իշխանությունների համար, որոնք պետք է մշտապես իմանան, որ իրենք կոչված են մարդկանց խնդիրները լուծելու, օբյեկտիվ դժգոհությունները նվազեցնելու: Եվ դա արդեն նոր նախագահը պարտավոր է անել անկախ ամեն ինչից, անկախ այս կամ այն անձից, անկախ նրանից, որ վաղը կարող է հայտնվել մեկ այլ արկածախնդիր եւ օգտագործելով այդ դժգոհությունները, փորձել քանդել մեր բանակը, պետական կառավարման համակարգը, իրավապահ մարմինները, մի խոսքով՝ մեր պետականությունը: Դժբախտաբար, մեզանում դեռեւս քիչ չեն կեղծ մարգարեներին եւ մեսիաներին հավատացողները:
Ինչ մնում է այսօրվան, ապա չի կարելի ասել, որ վտանգը վերացել է: Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը շարունակելու է իր քայքայիչ, պետականության հիմքերը խարխլող, արտաքին ուժերի միջամտությունը հրավիրող գործողությունները: Եվ դա նա կանի առավել մեծ չարությամբ, նկատի ունենալով, որ իր եւ իր արտերկրյա հովանավորների հետապնդած «ծրագիր մաքսիմումը»՝ Հայաստանում գունավոր հեղափոխություն իրականացնելը, չհաջողվեց: Հետեւաբար, մնում է առավել եռանդով իրականացնել «ծրագիր մինիմումը», այդուհանդերձ, չհրաժարվելով «ծրագիր մաքսիմում» դարձնելու մտքից...
ԱՐԱ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
«ԱԳՈՅԻՑ» ՔՇՎԱԾՆԵՐԸ
Երեք օր է, ինչ Հայաստանում տեղի էր ունենում դարակազմիկ իրադարձություն` մեր երկիր էր ժամանել Ագոյի խումբը: Թե ինչ բան է Ագոյի խումբը, իրական պատկերացում քչերն ունեն, սակայն կարեւորը դա չէր, կարեւորը այն է, որ այդ խումբը ժամանել էր: Կարեւորագույն այս լուրը հայտնելուց հետո, 3 օր շարունակ բոլոր լրատվամիջոցները հաղորդում էին, թե եվրոպական արժեքներն ու ճշմարտությունը տարածող այդ խումբը ուր էր գնում, ում հետ էր հանդիպում եւ ամենակարեւորը՝ ինչ էր ասում: Պարզ է, որ «բարեգութ» եվրոպացիներն իրենց բան ու գործը թողած մտածում են Հայաստանի ու նրա բազմաչարչար ժողովրդին ստեղծված քաղաքական ճգնաժամից դուրս բերելու մասին:
Ազգիս դարդերով տառապող ագոյականների կամ ագոյիկների Հայաստանի շարժին հետեւելիս պատկերացնում եմ, թե ինչպես են մեր ընդդիմադիրները վերջիններիս հետ հանդիպելիս լաց լինում նրանց լայն կրծքի վրա, իսկ իշխանությունները գլխիկոր, տնային աշխատանքը չսերտած աշակերտի պես հաշվետվություն ներկայացնում, թե ինչ են արել եւ ինչ բացթողումներ թույլ տվել ու ամենակարեւորը՝ ինչ են պատրաստվում անել իրավիճակը շտկելու համար: Երեկ նաեւ հաղորդեցին, որ պարզվում է, Ագոն ձեռնունայն չի եկել, եվրոպացուն հատուկ շռայլությամբ միանգամից 6 առաջարկ է ներկայացրել կողմերին, կարելի է կարծել, թե կողմերը հակամարտող են, թեեւ մարտի 1-ի իրադարձություններից հետո նաեւ այդպես կարելի է որակել: Ինչեւէ, կարեւորը դա չէ, այլ այն, որ 6 առաջարկ են ներկայացրել, այլ ոչ թե 5 կամ, Աստված մի արասցե, 4: Միանգամից 6 առաջարկներով ծանրաբեռնված ագոյականները ժամանել են Երեւան՝ խելք սովորեցնելու ազգիս մեծամեծերին ու ասելու, թե ինչպես պետք է հարցը լուծեն: Բացի խելամիտ խորհուրդներ տալուց, ագոյիկներն իրենց դժգոհությունն են հայտնել, որ պարզվում է, Հայաստանը համարձակվել է օրենք փոփոխել եվրոպացիների թույլտվությունը չհարցնելով: «Ժողովներ, հանրահավաքներ, երթեր եւ ցույցեր անցկացնելու մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելը, պարզվում է, պատժելի արարք է, եւ մինչեւ պատժի չափը որոշելը, օրենքի փոփոխված տարբերակը ուղարկվել է Վենետիկի հանձնաժողով, որը, պարզվում է, «մի շարք քննադատական եզրակացությունների է հանգել»: Այսպիսով, Հայաստանում ագոյականների արկածների մասին գրելիս պարզ է դառնում մի դառը ճշմարտություն՝ ազատ, անկախ Հայաստանը վաղուց արդեն վերածվել է Եվրոխորհրդին կից ինչ-որ կառույցի, որի ինքնուրույն յուրաքանչյուր քայլ պատժելի է եւ դատապարտելի: Հետեւաբար, Ագոյի հրաշամանուկների հեռանալուց հետո մենք դեռ ականատես կլինենք նմանատիպ մի շարք այլ եվրոպական կազմակերպությունների այցերի, որոնք լուրջ դեմքով մեզ խորհուրդներ կտան, թե ինչ անել եւ երբ անել: Ինչեւէ, ագոյիկները նաեւ պահանջներ են ներկայացրել, մասնավորապես՝ «պարբերաբար իրենց տեղեկացնել 102 կալանավորվածների ազատ արձակման եւ դատավարությունների ընթացքի մասին»: Հավանաբար հաշվետու-զեկուցագրեր ագոյականներին կգրի անձամբ գլխավոր դատախազը, իսկ հայրենի ընդդիմությունը կհավաքի թաշկինակի անհրաժեշտ պաշարները եւ կշարունակի լաց լինել Եվրոպայից եկած ամեն մի ներկայացուցչի բաճկոնի վրա: Իշխանություններին էլ հարկավոր է ճիպոտների արտադրությունը կազմակերպել, Հայաստան ժամանած եւ ժամանելիք ագոյականներին նվիրելու համար, որպեսզի վերջիններս նույն այդ իշխանություններին պատժելու համար էլեկտրաշոկ չօգտագործեն:
Ագոյականների այցի միակ դրական արդյունքը թերեւս այն էր, որ մարդորսությունը Հյուսիսային պողոտայում դադարեցվեց, գոնե ժամանակավորապես:
ԱՐՄԵՆ ՄԱՆՎԵԼՅԱՆ
Ազգիս դարդերով տառապող ագոյականների կամ ագոյիկների Հայաստանի շարժին հետեւելիս պատկերացնում եմ, թե ինչպես են մեր ընդդիմադիրները վերջիններիս հետ հանդիպելիս լաց լինում նրանց լայն կրծքի վրա, իսկ իշխանությունները գլխիկոր, տնային աշխատանքը չսերտած աշակերտի պես հաշվետվություն ներկայացնում, թե ինչ են արել եւ ինչ բացթողումներ թույլ տվել ու ամենակարեւորը՝ ինչ են պատրաստվում անել իրավիճակը շտկելու համար: Երեկ նաեւ հաղորդեցին, որ պարզվում է, Ագոն ձեռնունայն չի եկել, եվրոպացուն հատուկ շռայլությամբ միանգամից 6 առաջարկ է ներկայացրել կողմերին, կարելի է կարծել, թե կողմերը հակամարտող են, թեեւ մարտի 1-ի իրադարձություններից հետո նաեւ այդպես կարելի է որակել: Ինչեւէ, կարեւորը դա չէ, այլ այն, որ 6 առաջարկ են ներկայացրել, այլ ոչ թե 5 կամ, Աստված մի արասցե, 4: Միանգամից 6 առաջարկներով ծանրաբեռնված ագոյականները ժամանել են Երեւան՝ խելք սովորեցնելու ազգիս մեծամեծերին ու ասելու, թե ինչպես պետք է հարցը լուծեն: Բացի խելամիտ խորհուրդներ տալուց, ագոյիկներն իրենց դժգոհությունն են հայտնել, որ պարզվում է, Հայաստանը համարձակվել է օրենք փոփոխել եվրոպացիների թույլտվությունը չհարցնելով: «Ժողովներ, հանրահավաքներ, երթեր եւ ցույցեր անցկացնելու մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելը, պարզվում է, պատժելի արարք է, եւ մինչեւ պատժի չափը որոշելը, օրենքի փոփոխված տարբերակը ուղարկվել է Վենետիկի հանձնաժողով, որը, պարզվում է, «մի շարք քննադատական եզրակացությունների է հանգել»: Այսպիսով, Հայաստանում ագոյականների արկածների մասին գրելիս պարզ է դառնում մի դառը ճշմարտություն՝ ազատ, անկախ Հայաստանը վաղուց արդեն վերածվել է Եվրոխորհրդին կից ինչ-որ կառույցի, որի ինքնուրույն յուրաքանչյուր քայլ պատժելի է եւ դատապարտելի: Հետեւաբար, Ագոյի հրաշամանուկների հեռանալուց հետո մենք դեռ ականատես կլինենք նմանատիպ մի շարք այլ եվրոպական կազմակերպությունների այցերի, որոնք լուրջ դեմքով մեզ խորհուրդներ կտան, թե ինչ անել եւ երբ անել: Ինչեւէ, ագոյիկները նաեւ պահանջներ են ներկայացրել, մասնավորապես՝ «պարբերաբար իրենց տեղեկացնել 102 կալանավորվածների ազատ արձակման եւ դատավարությունների ընթացքի մասին»: Հավանաբար հաշվետու-զեկուցագրեր ագոյականներին կգրի անձամբ գլխավոր դատախազը, իսկ հայրենի ընդդիմությունը կհավաքի թաշկինակի անհրաժեշտ պաշարները եւ կշարունակի լաց լինել Եվրոպայից եկած ամեն մի ներկայացուցչի բաճկոնի վրա: Իշխանություններին էլ հարկավոր է ճիպոտների արտադրությունը կազմակերպել, Հայաստան ժամանած եւ ժամանելիք ագոյականներին նվիրելու համար, որպեսզի վերջիններս նույն այդ իշխանություններին պատժելու համար էլեկտրաշոկ չօգտագործեն:
Ագոյականների այցի միակ դրական արդյունքը թերեւս այն էր, որ մարդորսությունը Հյուսիսային պողոտայում դադարեցվեց, գոնե ժամանակավորապես:
ԱՐՄԵՆ ՄԱՆՎԵԼՅԱՆ
Tuesday, April 01, 2008
32-ԱՄՅԱ ՀԱՇՄԱՆԴԱՄԸ ՇՏԱՊ ՕԳՆՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԻՔ ՈՒՆԻ
32 տարեկան Հարություն Թովմասյանը ղարաբաղյան պատերազմի մասնակից է, եղել է Զանգելանի, Հորադիզի ազատամարտերի անմիջական մասնակիցը: Հոդացավերի ոչ լիարժեք բուժման պատժառով երկու անչափահաս երեխաների հայրն առաջին կարգի հաշմանդամ է դարձել` գամվելով շարժասայլակին: Հարություն Թովմասյանը շտապ վիրահատության կարիք ունի, որի համար պահանջվում է 6 հազար ԱՄՆ դոլար գումար: Պատերազմի մասնակիցը բարեգութ մարդկանց աջակցությունն է հայցում:
Հեռ. +037493030014, +037410489224
Արժութային հաշիվը (Հայաստանից)
Տարադրամի տեսակը. AMD
Բանկային տվյալներ. ՎՏԲ բանկ 35 բաժանմունք Շենգավիթ, Երեւան հ. 160690003316, Թովմասյան Հարություն
Արժութային հաշիվը (Ռուսաստանից)
Տարադրամի տեսակը՝ USD
:56 INTERMEDIARI: THE SAVINGS BANK of the RUSSIAN FEDERATION, MOSCOW
SWIFT CODE SABRRUM
:57 BENEFICIARY's BANK: 3011184060000000065
'VTB BANK (ARMENIA)' CJSC, YEREVAN,ARMENIA, BRANCH SHENGAVIT BRANCH
SWIFT:ARMJAM22
:59 BENEFICIARY: TOMASYAN HARUTYUN
Account N 160690007465
Արժութային հաշիվը (բոլոր երկրներից բացի Ռուսաստանից)
Տարադրամի տեսակը՝ USD
: 56 INTERMEDIARY: AMERICAN EXPRESS BANK LTD, NEW YORK
SWIFT CODE: AEIBUS33
New York Agency, P. O. Box 740, New York, NY 10008
: 57 BENEFICIARY's BANK: 740357
'VTB BANK (ARMENIA)' CJSC, YEREVAN,ARMENIA, BRANCH 35
SWIFT:ARMJAM22
:59 BENEFICIARY: TOMASYAN HARUTYUN
Հեռ. +037493030014, +037410489224
Արժութային հաշիվը (Հայաստանից)
Տարադրամի տեսակը. AMD
Բանկային տվյալներ. ՎՏԲ բանկ 35 բաժանմունք Շենգավիթ, Երեւան հ. 160690003316, Թովմասյան Հարություն
Արժութային հաշիվը (Ռուսաստանից)
Տարադրամի տեսակը՝ USD
:56 INTERMEDIARI: THE SAVINGS BANK of the RUSSIAN FEDERATION, MOSCOW
SWIFT CODE SABRRUM
:57 BENEFICIARY's BANK: 3011184060000000065
'VTB BANK (ARMENIA)' CJSC, YEREVAN,ARMENIA, BRANCH SHENGAVIT BRANCH
SWIFT:ARMJAM22
:59 BENEFICIARY: TOMASYAN HARUTYUN
Account N 160690007465
Արժութային հաշիվը (բոլոր երկրներից բացի Ռուսաստանից)
Տարադրամի տեսակը՝ USD
: 56 INTERMEDIARY: AMERICAN EXPRESS BANK LTD, NEW YORK
SWIFT CODE: AEIBUS33
New York Agency, P. O. Box 740, New York, NY 10008
: 57 BENEFICIARY's BANK: 740357
'VTB BANK (ARMENIA)' CJSC, YEREVAN,ARMENIA, BRANCH 35
SWIFT:ARMJAM22
:59 BENEFICIARY: TOMASYAN HARUTYUN
ԷԹՆԻԿԱԿԱՆ ԶՏՈՒՄՆ ԱՐՎԵՍՏՈՒՄ ՏՎՅԱԼ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՄԱՀՆ Է ԱՎԵՏՈՒՄ
«Արմինյն միրոր-սփեքթեյթր» շաբաթաթերթի մարտի 15-ի համարից ստորեւ թարգմանաբար ներկայացվող Դայամանդա Գալայի հոդվածը առաջին անգամ ընթերցվել է Հրանտ Դինքի սպանության տարելիցի առթիվ կազմակերպված հիշատակի երեկոյի ընթացքում, որը տեղի է ունեցել Լոնդոնում` խորհրդարանի շենքի առաջ: Դայամանդա Գալան Ամերիկայում ծնված ազգությամբ հույն ավանգարդիստական ուղղության հետեւող նկարչուհի է:
Ինչքան երկար շարունակվի կիրառվել «ամեն լավ բան թուրքական է եւ ամեն թուրքական բան լավ է» սկզբունքը, այնքան երկար է տեւելու մշակութային ապատեղեկատվության տարածումը Թուրքիայում այնպիսի հաստատությունների եւ անհատների կողմից, որոնք օգտագործելով քրեական օրենսգրքի համապատասխան դրույթները, անհրաժեշտ են համարում թուրքերեն թարգմանել «լսողական» արվեստի բոլոր տեսակների (երգ, արտասանություն, պիես եւ ծիսական արարողություն) տեքստերը՝ նախքան հասարակությանը ներկայացնելը: Այդպիսով նրանք արդյունավետ ձեւ են գտել հեղինակազրկելու այդ տեքստերը եւ դրանք ներկայացնելու որպես թուրքական նորագույն ստեղծագործություններ:
Հենց թուրքերենով կատարվում է տվյալ ստեղծագործությունը, հայտարարվում է, որ թուրքական է եւ պատկանում է թուրքական արվեստի այս կամ այն ձեւին: Այդ նույն ժամանակահատվածում այդ գործերի իսկական հեղինակները կա՛մ հսկողության տակ են լինում, կա՛մ էլ բանտարկված` անօրինական ձեւով (այսինքն՝ իրենց մայրենի լեզվով) տվյալ գործը կատարած լինելու համար: Այդ գործերը հիմնականում պահպանվում են «անանունների կարգավիճակում», կամ դրանց «կպցնում են» որեւէ թուրքական մի անուն եւ հայտարարվում «զուտ թուրքական անձեռնմխելի ժառանգություն»: Այդ գործում Թուրքիային օգնում են նրա «լավ ընկերները»` Ամերիկան եւ Իսրայելը:
Գաղտնիք չէ, որ դարեր շարունակ այդ տարածքում ապրող հույները, հայերը, ասորիներն ու քրդերը թուրքական բանակին «մատակարարում էին» արու զավակներ, որպեսզի վստահ լինեին, որ իրենց ընտանիքները ապահով ու անվտանգ կապրեն Օսմանյան կայսրությունում: Բայց այդ մարդկանց մեջ կային նաեւ երաժշտագետներ, երգիչներ, բանաստեղծներ եւ բեմական արվեստի այլ կատարողներ, որոնց չէր թույլատրվում թուրքերենից բացի ուրիշ որեւէ լեզու օգտագործել: Հետագայում, երբ նրանք տեղահանվեցին կամ կոտորվեցին, նրանց թողած գործերը դարձան «թուրքական»: Դրանց թվին են պատկանում Հաջիա Սոֆիան, ասորական եւ հունական բազմաթիվ հուշարձաններ եւ հայկական բանաստեղծության ընտիր նմուշներ: Ցայտուն օրինակ է ծագումով հայ, Թուրքիայում հանրաճանաչ կույր ուդ նվագող «Ուդի Հրանդը», որի հայերեն երգացանկից ոչ մեկը չի պահպանվել: Նրան կարելի է լսել միայն թուրքերեն երգելիս: Մեկ ուրիշ օրինակ: «Ամանես», «ամանեթես» հունական երաժշտությունը ներկայացվում է որպես Անատոլիական խառնածին մշակութային արվեստ, քանի որ այնտեղ` Անատոլիայում, Իզմիրում ապրում էին ինչպես հայեր եւ հույներ, այնպես էլ քրդեր, հրեաներ եւ ասորիներ: Ըստ թուրքերի, նրանք այդ երաժշտությամբ երգում էին «հուսահատությունից դիմելով Աստծուն»: Իրականում «ամանես» բառը առնչվում է հունարեն «մանա» (կամ մայր) բառի հետ եւ դա մարտադաշտում մենակ մնացած զինվորի աղերսն է առ Աստված:
Բարեբախտաբար «աման» բառը դեռ արգելված չէ Թուրքիայում: Բայց երեւի շուտով երաժշտության դասագրքերում կգրվի, որ այդ մեծագույն վոկալ ավանդույթը թուրքական է եւ այդ դեպքում 50 կամ 100 տարի անց ի՞նչ կմտածեն հույները մեր անզուգական «ամանես» երգչի` Դալգասի մասին:
Որպես սպարտացի եւ անատոլիացի ծնողների դուստր, գտնում եմ, որ արվեստի նմանօրինակ «զտումը» ոչ միայն անհեթեթություն է, այլեւ չափազանց վտանգավոր: Եթե հային ժամանակին ստիպում են հրաժարվել այն ամենից, ինչ իրեն է պատկանում եւ հետագայում էլ ապատեղեկատվությամբ նրան «համոզում», որ իր սիրած երաժշտությունը ոչ թե հայկական է, այլ թուրքական` իր ծագումով, ի՞նչ է մնում այդ հային կամ նրա ժառանգին: Եվ սա վերաբերում է բոլոր էթնիկական փոքրամասնություններին:
Գողությունը միայն նյութական կամ մարմնական արժեքներով չի արտահայտվում կամ սահմանափակվում: Դա իր մեջ ներառում է նաեւ մշակույթների հոգեւոր սպանությունը: Մշակույթը մահանում է, եթե ժառանգաբար չի անցնում մի սերնդից մյուսին, եթե հաջորդ սերունդը ոչ մի երգ չի ունենում երգելու: Դա նման է անապատային ամայացմանը, որտեղ, ինչպես գիտենք, ոչինչ կենդանի չի մնում:
Թարգմ. Հ. Ծ.
Ինչքան երկար շարունակվի կիրառվել «ամեն լավ բան թուրքական է եւ ամեն թուրքական բան լավ է» սկզբունքը, այնքան երկար է տեւելու մշակութային ապատեղեկատվության տարածումը Թուրքիայում այնպիսի հաստատությունների եւ անհատների կողմից, որոնք օգտագործելով քրեական օրենսգրքի համապատասխան դրույթները, անհրաժեշտ են համարում թուրքերեն թարգմանել «լսողական» արվեստի բոլոր տեսակների (երգ, արտասանություն, պիես եւ ծիսական արարողություն) տեքստերը՝ նախքան հասարակությանը ներկայացնելը: Այդպիսով նրանք արդյունավետ ձեւ են գտել հեղինակազրկելու այդ տեքստերը եւ դրանք ներկայացնելու որպես թուրքական նորագույն ստեղծագործություններ:
Հենց թուրքերենով կատարվում է տվյալ ստեղծագործությունը, հայտարարվում է, որ թուրքական է եւ պատկանում է թուրքական արվեստի այս կամ այն ձեւին: Այդ նույն ժամանակահատվածում այդ գործերի իսկական հեղինակները կա՛մ հսկողության տակ են լինում, կա՛մ էլ բանտարկված` անօրինական ձեւով (այսինքն՝ իրենց մայրենի լեզվով) տվյալ գործը կատարած լինելու համար: Այդ գործերը հիմնականում պահպանվում են «անանունների կարգավիճակում», կամ դրանց «կպցնում են» որեւէ թուրքական մի անուն եւ հայտարարվում «զուտ թուրքական անձեռնմխելի ժառանգություն»: Այդ գործում Թուրքիային օգնում են նրա «լավ ընկերները»` Ամերիկան եւ Իսրայելը:
Գաղտնիք չէ, որ դարեր շարունակ այդ տարածքում ապրող հույները, հայերը, ասորիներն ու քրդերը թուրքական բանակին «մատակարարում էին» արու զավակներ, որպեսզի վստահ լինեին, որ իրենց ընտանիքները ապահով ու անվտանգ կապրեն Օսմանյան կայսրությունում: Բայց այդ մարդկանց մեջ կային նաեւ երաժշտագետներ, երգիչներ, բանաստեղծներ եւ բեմական արվեստի այլ կատարողներ, որոնց չէր թույլատրվում թուրքերենից բացի ուրիշ որեւէ լեզու օգտագործել: Հետագայում, երբ նրանք տեղահանվեցին կամ կոտորվեցին, նրանց թողած գործերը դարձան «թուրքական»: Դրանց թվին են պատկանում Հաջիա Սոֆիան, ասորական եւ հունական բազմաթիվ հուշարձաններ եւ հայկական բանաստեղծության ընտիր նմուշներ: Ցայտուն օրինակ է ծագումով հայ, Թուրքիայում հանրաճանաչ կույր ուդ նվագող «Ուդի Հրանդը», որի հայերեն երգացանկից ոչ մեկը չի պահպանվել: Նրան կարելի է լսել միայն թուրքերեն երգելիս: Մեկ ուրիշ օրինակ: «Ամանես», «ամանեթես» հունական երաժշտությունը ներկայացվում է որպես Անատոլիական խառնածին մշակութային արվեստ, քանի որ այնտեղ` Անատոլիայում, Իզմիրում ապրում էին ինչպես հայեր եւ հույներ, այնպես էլ քրդեր, հրեաներ եւ ասորիներ: Ըստ թուրքերի, նրանք այդ երաժշտությամբ երգում էին «հուսահատությունից դիմելով Աստծուն»: Իրականում «ամանես» բառը առնչվում է հունարեն «մանա» (կամ մայր) բառի հետ եւ դա մարտադաշտում մենակ մնացած զինվորի աղերսն է առ Աստված:
Բարեբախտաբար «աման» բառը դեռ արգելված չէ Թուրքիայում: Բայց երեւի շուտով երաժշտության դասագրքերում կգրվի, որ այդ մեծագույն վոկալ ավանդույթը թուրքական է եւ այդ դեպքում 50 կամ 100 տարի անց ի՞նչ կմտածեն հույները մեր անզուգական «ամանես» երգչի` Դալգասի մասին:
Որպես սպարտացի եւ անատոլիացի ծնողների դուստր, գտնում եմ, որ արվեստի նմանօրինակ «զտումը» ոչ միայն անհեթեթություն է, այլեւ չափազանց վտանգավոր: Եթե հային ժամանակին ստիպում են հրաժարվել այն ամենից, ինչ իրեն է պատկանում եւ հետագայում էլ ապատեղեկատվությամբ նրան «համոզում», որ իր սիրած երաժշտությունը ոչ թե հայկական է, այլ թուրքական` իր ծագումով, ի՞նչ է մնում այդ հային կամ նրա ժառանգին: Եվ սա վերաբերում է բոլոր էթնիկական փոքրամասնություններին:
Գողությունը միայն նյութական կամ մարմնական արժեքներով չի արտահայտվում կամ սահմանափակվում: Դա իր մեջ ներառում է նաեւ մշակույթների հոգեւոր սպանությունը: Մշակույթը մահանում է, եթե ժառանգաբար չի անցնում մի սերնդից մյուսին, եթե հաջորդ սերունդը ոչ մի երգ չի ունենում երգելու: Դա նման է անապատային ամայացմանը, որտեղ, ինչպես գիտենք, ոչինչ կենդանի չի մնում:
Թարգմ. Հ. Ծ.
ԳԱՂՏՆԻ ԲԱՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵ՞Ր
Ըստ ոչ պաշտոնական աղբյուրների, մի քանի օր է, ինչ միջնորդավորված բանակցություններ են ընթանում Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի եւ իշխանությունների, հիմնականում Սերժ Սարգսյանի կողմնակիցների միջեւ: Այդ բանակցությունները, ինչպես ասացինք, միջնորդավորված են, դրանց մի մասը օտարերկրյա պաշտոնյաների բազմակողմ շփումների շրջանակում են ընթանում եւ նպատակ ունեն կողմերի միջեւ համանման մոտեցումներ գտնելու: Այս տեղեկատվության հավաստիությունը պաշտոնական աղբյուրներից ստուգել չհաջողվեց, սակայն վերջին շրջանում Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի լռությունը ներքաղաքական իրադրության վերաբերյալ, հուշում է, որ այնուամենայնիվ, որոշակի կուլիսային հանդիպումներ տեղի են ունենում եւ փորձ է արվում ինչ-որ պայմանավորվածություններ ձեռք բերել: Ասենք նաեւ, որ այս տեղեկատվությունն ապրիլմեկյան կատակ չէ:
Armenian Genocide discussion in Knesset end in scandal / Дискуссия о геноциде армян привела к скандалу между "русскими" депутатами Кнессета
/PanARMENIAN.Net/ Today, April 1, the Israeli Knesset was deciding on a panel to discuss the Armenian Genocide recognition issue. During the session, Knesset members Zeev Elkin and Joseph Shagal, who hold opposition opinion the issue, entered a hot debate. “Elkin, as a chairman of Israel-Armenia interparliamentary group, initiated the discussion together with Haim Oron. Israel has held a neutral position on the issue for 60 years. All my attempts to warn about inexpedience of the move were fruitless,” Shagal said.“I regret that our discussion exceeded the frames of ethics. All what happened damages the Knesset’s image,” said Zeev Elkin, for his part, Newsru.co.il reports.
Сегодня, во вторник 1 апреля, состоялось заседание комиссии по делам Кнессета, на котором решался вопрос о том, в какой из комиссий будет обсуждаться вопрос о признании Израилем геноцида армян в Турции.
Напомним, что 26 марта Кнессет впервые принял принципиальное решение о том, что тема геноцида армян будет обсуждаться на одной из комиссий израильского парламента. Предложение было внесено депутатом Хаимом Ороном (МЕРЕЦ). Депутат Зеэв Элькин ("Кадима") тогда же предложил рассмотреть данную тему на комиссии по образованию и культуре. Депутат Йосеф Шагал (НДИ) предложил, чтобы данный вопрос был заслушан на комиссии по внешним делам и обороне.
На сегодняшнем заседании комиссии по делам Кнессета, в ходе которого обсуждались предложения депутатов по данному вопросу, возникла острая полемика между депутатами Элькиным и Шагалом.
Как сообщают источники в Кнессете, Йосеф Шагал заявил, что только популисты могут настаивать на том, чтобы израильский парламент обсуждал тему геноцида армян. В ответ Зеэв Элькин напомнил своему коллеге, что в поддержку обсуждения этой сложной темы выступал, в частности, коллега Шагала по партии "Наш дом Израиль" Юрий Штерн. Согласно нашему источнику, реагируя на эти слова, депутат Шагал предложил "прекратить канонизировать Штерна", после чего добавил (по-русски): "Ты еще Чехова вспомни, козел, морду бы тебе набить надо" (сам господин Шагал говорит, что его заявление звучало несколько иначе).
- Комментарий депутата Кнессета Йосефа Шагала
Эта фраза депутата Шагала была услышана и понята многими присутствующими на заседании. Однако депутат Элькин в разговоре с корреспондентом NEWSru.co.il отказался цитировать оскорбительный выпад в свой адрес. Он заявил: "Я сожалею, что дискуссия приобрела такой характер. Всегда, тем более в парламенте, важно оставаться в рамках культурного диалога и приличий. Произошедшее вредит статусу депутата Кнессета".
Зеэв Элькин отметил также, что некоторые депутаты уже предложили ему вынести поведение Шагала на обсуждение комиссии по этике. "Я не уверен, что стану это делать. Не хотелось бы еще больше раздувать скандал", - сказал он.
Редакция NEWSru.co.il обратилась за комментарием к депутату Йосефу Шагалу. Отвечая на нашу просьбу, господин Шагал заявил: "Элькин, как председатель межпарламентской группы "Израиль-Армения", есть и такая, вместе с лидером партии МЕРЕЦ Хаимом Ороном, инициировал в прошлую среду обсуждение по теме о необходимости принятия Израилем геноцида армянского народа. Тема, от которой государство Израиль 60 лет дистанцировалось, занимая нейтральную позицию абсолютно. Все мои попытки объяснить всем этим господам, что этого делать ни в коем случае нельзя в силу целого ряда причин (сами, наверное, понимаете, почему), ни к чему не привели. Но время было выбрано удачно – конец заседания Кнессета, было всего человек 10-11, и все они были обработаны".
Вы присутствовали на этом заседании?
Конечно, присутствовал… Просто так сложилось, что все разошлись… Я присутствовал и выступал против этого. Но там уже было все решено. Единственно, о чем я попросил тогда (я понимал, что голосование неизбежно) – это перенести обсуждение этой темы с заседания комиссии по науке, культуре и спорту… Я сказал, что, поскольку уже принято такое решение и договорились обсуждать эту тему, то перенести голосование надо на заседание комиссии по иностранным делам и безопасности. Аргументируя следующим: это вопрос не исторический, не культурологический и даже не этнографический. Это вопрос – сугубо политический. Потому что его обсуждение наносит государству Израиль конкретный ущерб. Реальный.
Сам факт обсуждения?
Да, само обсуждение. Не дай Б-г, не говорите ни о чем большем. Даже обсуждение этой темы привело к тому, что со среды до вчерашнего дня меня затерзали все средства массовой информации – Азербайджана, Турции, а также Узбекистана и так далее…
Ситуация такова: сегодня в Азербайджане живет 20.000 евреев. Реально, двадцать тысяч. Это еврейская община, у которой очень хорошие отношения с местной властью, с местным народом. Они традиционно хорошо относились к евреям, никогда антисемитизма там не было. Но народ горячий, да? Для Азербайджана и Турции "геноцид армян" – это красная тряпка… Все, что может за этим последовать – от разрыва дипломатических отношений, до (не дай Б-г) каких-то эксцессов в Азербайджане – это все на совести тех людей, которые выносят это предложение, не понимая, что за ним стоит. Если понимают, то просто на чисто популистском уровне… Я ясно излагаю свою мысль?
Более или менее. Но насколько я понимаю, сегодня конфликт произошел не из-за предложения господина Элькина.
Нет… Я зашел на заседание комиссии (по делам Кнессета), хотя я не являюсь членом этой комиссии, но это не мешало мне выступать… Там они упорно пробивали…
Кто? Орон и Элькин?
Нет, Хаим Орон там отсутствовал, но был там Элькин… Я выступил и высказал свое мнение... Они настаивали на культурологическом и историческом аспекте обсуждения, а я настаивал на том, что это не место… этот вопрос должны обсуждать люди, которые разбираются в вопросах безопасности и в вопросах стратегии. Элькин начал цитировать Гитлера… Его теза такая: мы евреи, которые перенесли Катастрофу, должны с сочувствием и пониманием относиться к проблеме армянского народа и признать их геноцид.
Помимо того, что это оскорбительно для 6 миллионов евреев, погибших только потому, что они – евреи… то, что произошло в Турции тогда, в (19)15-м году, не имеет никакого отношения к геноциду…
Это – предмет исторического спора.
Нет, это – абсолютный исторический факт. И его еще никто не опроверг. Правда заключается в том, что армяне являлись гражданами Турции на тот момент… Во время русско-турецкой войны они воевали на стороне России. То есть по-иностранному, по-ученому это называется коллаборационизм. Примерно то же самое делали бойцы ЦАДАЛа во время первой Ливанской войны – воевали на стороне Израиля. Это были наши союзники. Но, когда к ним пришла "Хизбалла", всех, кто не успел выехать, просто поставили к стенке. Ужасно. Но не за то, что они – христиане, а – за коллаборационизм. Примерно та же самая история. То есть любое сравнение с "Шоа" (Катастрофой европейского еврейства – Прим.ред.) я считаю тут нерелевантным.
Но неважно. Вопрос в другом. А почему мы поднимаем тему геноцида армян? Почему нам тогда не поднять тему Голодомора украинского народа?
Действительно – почему? Украина настаивает на том, чтобы поднималась эта тема.
Тогда давайте и австралийских аборигенов – там тоже был, в общем-то, геноцид. И события в Руанде, там перерезали почти два с половиной миллиона. Это, кстати, чистый, классический геноцид. И так далее… Сегодня азербайджанцы выставляют свои претензии по геноциду, говоря о том, что армяне совершали геноцид в начале (прошлого) века – до резни в Турции.
Поймите, дело не в армянах и не в турках. Дело в Израиле, исключительно. Это мое мнение. Допустив такой прецедент, мы просто ввязываемся в бесконечную череду претензий кого-то к чему-то… Это просто не нужно…
Короче, проголосовали за мое предложение. И вопрос передан на обсуждение в комиссию по внешним делам и безопасности. Сейчас будет обсуждаться вопрос: будет ли это обсуждение открытым или закрытым, что тоже важно. Но это уже другая история.
В этот момент депутат Элькин стал приводить ссылки какие-то. Я сказал, что это – политическая демагогия, пора это прекратить. На что Элькин сказал "А вот депутат Кнессета Юрий Штерн…" Вот тут я уже сказал, что хватит канонизировать покойного…
Быть может, Элькин имел в виду то, что Штерн был вашим однопартийцем?
Дело не в этом. Это используется всякий раз, когда что-то происходит, сразу ссылаются на Юрия Штерна покойного, мир его памяти… Ну, и я по-русски ему кое-что сказал.
К сожалению, то, что вы сказали, уже цитируется повсюду.
Почему "к сожалению", собственно?
То есть вы не сожалеете, что все это было сказано?
Я? Я сожалею только о форме, но не о содержании.
В конце беседы депутат Йосеф Шагал заявил, что в среду сайт NEWSru.co.il не совсем точно сообщал о голосовании в Кнессете по поводу дискуссии на тему геноцида армян. В связи с этим господину Шагалу было предложено, чтобы запись сегодняшней беседы с ним была опубликована дословно. Депутат дал свое согласие. При этом Йосеф Шагал просил "не раздувать скандал", еще раз подчеркнув, что он сожалеет о той форме, которую приобрела его дискуссия с депутатом Зеэвом Элькиным.
С депутатом Йосефом Шагалом беседовал главный редактор NEWSru.co.il Евгений Финкель.
После публикации данного интервью депутат Шагал перезвонил в редакцию NEWSru.co.il и заявил, что наш источник неверно процитировал его высказывание в адрес депутата Элькина. "Я ознакомился со статьей. Все, в принципе, верно записано, близко к тексту, – сказал он. – Но ваш источник что-то не то услышал. Я не упоминал Чехова". Других возражений со стороны депутата Шагала не было.
Напомним, что 26 марта Кнессет впервые принял принципиальное решение о том, что тема геноцида армян будет обсуждаться на одной из комиссий израильского парламента. Предложение было внесено депутатом Хаимом Ороном (МЕРЕЦ). Депутат Зеэв Элькин ("Кадима") тогда же предложил рассмотреть данную тему на комиссии по образованию и культуре. Депутат Йосеф Шагал (НДИ) предложил, чтобы данный вопрос был заслушан на комиссии по внешним делам и обороне.
На сегодняшнем заседании комиссии по делам Кнессета, в ходе которого обсуждались предложения депутатов по данному вопросу, возникла острая полемика между депутатами Элькиным и Шагалом.
Как сообщают источники в Кнессете, Йосеф Шагал заявил, что только популисты могут настаивать на том, чтобы израильский парламент обсуждал тему геноцида армян. В ответ Зеэв Элькин напомнил своему коллеге, что в поддержку обсуждения этой сложной темы выступал, в частности, коллега Шагала по партии "Наш дом Израиль" Юрий Штерн. Согласно нашему источнику, реагируя на эти слова, депутат Шагал предложил "прекратить канонизировать Штерна", после чего добавил (по-русски): "Ты еще Чехова вспомни, козел, морду бы тебе набить надо" (сам господин Шагал говорит, что его заявление звучало несколько иначе).
- Комментарий депутата Кнессета Йосефа Шагала
Эта фраза депутата Шагала была услышана и понята многими присутствующими на заседании. Однако депутат Элькин в разговоре с корреспондентом NEWSru.co.il отказался цитировать оскорбительный выпад в свой адрес. Он заявил: "Я сожалею, что дискуссия приобрела такой характер. Всегда, тем более в парламенте, важно оставаться в рамках культурного диалога и приличий. Произошедшее вредит статусу депутата Кнессета".
Зеэв Элькин отметил также, что некоторые депутаты уже предложили ему вынести поведение Шагала на обсуждение комиссии по этике. "Я не уверен, что стану это делать. Не хотелось бы еще больше раздувать скандал", - сказал он.
Редакция NEWSru.co.il обратилась за комментарием к депутату Йосефу Шагалу. Отвечая на нашу просьбу, господин Шагал заявил: "Элькин, как председатель межпарламентской группы "Израиль-Армения", есть и такая, вместе с лидером партии МЕРЕЦ Хаимом Ороном, инициировал в прошлую среду обсуждение по теме о необходимости принятия Израилем геноцида армянского народа. Тема, от которой государство Израиль 60 лет дистанцировалось, занимая нейтральную позицию абсолютно. Все мои попытки объяснить всем этим господам, что этого делать ни в коем случае нельзя в силу целого ряда причин (сами, наверное, понимаете, почему), ни к чему не привели. Но время было выбрано удачно – конец заседания Кнессета, было всего человек 10-11, и все они были обработаны".
Вы присутствовали на этом заседании?
Конечно, присутствовал… Просто так сложилось, что все разошлись… Я присутствовал и выступал против этого. Но там уже было все решено. Единственно, о чем я попросил тогда (я понимал, что голосование неизбежно) – это перенести обсуждение этой темы с заседания комиссии по науке, культуре и спорту… Я сказал, что, поскольку уже принято такое решение и договорились обсуждать эту тему, то перенести голосование надо на заседание комиссии по иностранным делам и безопасности. Аргументируя следующим: это вопрос не исторический, не культурологический и даже не этнографический. Это вопрос – сугубо политический. Потому что его обсуждение наносит государству Израиль конкретный ущерб. Реальный.
Сам факт обсуждения?
Да, само обсуждение. Не дай Б-г, не говорите ни о чем большем. Даже обсуждение этой темы привело к тому, что со среды до вчерашнего дня меня затерзали все средства массовой информации – Азербайджана, Турции, а также Узбекистана и так далее…
Ситуация такова: сегодня в Азербайджане живет 20.000 евреев. Реально, двадцать тысяч. Это еврейская община, у которой очень хорошие отношения с местной властью, с местным народом. Они традиционно хорошо относились к евреям, никогда антисемитизма там не было. Но народ горячий, да? Для Азербайджана и Турции "геноцид армян" – это красная тряпка… Все, что может за этим последовать – от разрыва дипломатических отношений, до (не дай Б-г) каких-то эксцессов в Азербайджане – это все на совести тех людей, которые выносят это предложение, не понимая, что за ним стоит. Если понимают, то просто на чисто популистском уровне… Я ясно излагаю свою мысль?
Более или менее. Но насколько я понимаю, сегодня конфликт произошел не из-за предложения господина Элькина.
Нет… Я зашел на заседание комиссии (по делам Кнессета), хотя я не являюсь членом этой комиссии, но это не мешало мне выступать… Там они упорно пробивали…
Кто? Орон и Элькин?
Нет, Хаим Орон там отсутствовал, но был там Элькин… Я выступил и высказал свое мнение... Они настаивали на культурологическом и историческом аспекте обсуждения, а я настаивал на том, что это не место… этот вопрос должны обсуждать люди, которые разбираются в вопросах безопасности и в вопросах стратегии. Элькин начал цитировать Гитлера… Его теза такая: мы евреи, которые перенесли Катастрофу, должны с сочувствием и пониманием относиться к проблеме армянского народа и признать их геноцид.
Помимо того, что это оскорбительно для 6 миллионов евреев, погибших только потому, что они – евреи… то, что произошло в Турции тогда, в (19)15-м году, не имеет никакого отношения к геноциду…
Это – предмет исторического спора.
Нет, это – абсолютный исторический факт. И его еще никто не опроверг. Правда заключается в том, что армяне являлись гражданами Турции на тот момент… Во время русско-турецкой войны они воевали на стороне России. То есть по-иностранному, по-ученому это называется коллаборационизм. Примерно то же самое делали бойцы ЦАДАЛа во время первой Ливанской войны – воевали на стороне Израиля. Это были наши союзники. Но, когда к ним пришла "Хизбалла", всех, кто не успел выехать, просто поставили к стенке. Ужасно. Но не за то, что они – христиане, а – за коллаборационизм. Примерно та же самая история. То есть любое сравнение с "Шоа" (Катастрофой европейского еврейства – Прим.ред.) я считаю тут нерелевантным.
Но неважно. Вопрос в другом. А почему мы поднимаем тему геноцида армян? Почему нам тогда не поднять тему Голодомора украинского народа?
Действительно – почему? Украина настаивает на том, чтобы поднималась эта тема.
Тогда давайте и австралийских аборигенов – там тоже был, в общем-то, геноцид. И события в Руанде, там перерезали почти два с половиной миллиона. Это, кстати, чистый, классический геноцид. И так далее… Сегодня азербайджанцы выставляют свои претензии по геноциду, говоря о том, что армяне совершали геноцид в начале (прошлого) века – до резни в Турции.
Поймите, дело не в армянах и не в турках. Дело в Израиле, исключительно. Это мое мнение. Допустив такой прецедент, мы просто ввязываемся в бесконечную череду претензий кого-то к чему-то… Это просто не нужно…
Короче, проголосовали за мое предложение. И вопрос передан на обсуждение в комиссию по внешним делам и безопасности. Сейчас будет обсуждаться вопрос: будет ли это обсуждение открытым или закрытым, что тоже важно. Но это уже другая история.
В этот момент депутат Элькин стал приводить ссылки какие-то. Я сказал, что это – политическая демагогия, пора это прекратить. На что Элькин сказал "А вот депутат Кнессета Юрий Штерн…" Вот тут я уже сказал, что хватит канонизировать покойного…
Быть может, Элькин имел в виду то, что Штерн был вашим однопартийцем?
Дело не в этом. Это используется всякий раз, когда что-то происходит, сразу ссылаются на Юрия Штерна покойного, мир его памяти… Ну, и я по-русски ему кое-что сказал.
К сожалению, то, что вы сказали, уже цитируется повсюду.
Почему "к сожалению", собственно?
То есть вы не сожалеете, что все это было сказано?
Я? Я сожалею только о форме, но не о содержании.
В конце беседы депутат Йосеф Шагал заявил, что в среду сайт NEWSru.co.il не совсем точно сообщал о голосовании в Кнессете по поводу дискуссии на тему геноцида армян. В связи с этим господину Шагалу было предложено, чтобы запись сегодняшней беседы с ним была опубликована дословно. Депутат дал свое согласие. При этом Йосеф Шагал просил "не раздувать скандал", еще раз подчеркнув, что он сожалеет о той форме, которую приобрела его дискуссия с депутатом Зеэвом Элькиным.
С депутатом Йосефом Шагалом беседовал главный редактор NEWSru.co.il Евгений Финкель.
После публикации данного интервью депутат Шагал перезвонил в редакцию NEWSru.co.il и заявил, что наш источник неверно процитировал его высказывание в адрес депутата Элькина. "Я ознакомился со статьей. Все, в принципе, верно записано, близко к тексту, – сказал он. – Но ваш источник что-то не то услышал. Я не упоминал Чехова". Других возражений со стороны депутата Шагала не было.
ARMENIA AND RUSSIA COOPERATE IN SPACE / ՀԱՅԱՍՏԱՆՆ ՈՒ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԸ ՏԻԵԶԵՐՔԻ ՈԼՈՐՏՈՒՄ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ ԵՆ ԾԱՎԱԼՈՒՄ
The real estate cadastre of the RA Government and the Russian Federation Space Agency (RFSA) affirmed space cooperation between the countries in the space. According to the RFSA press department the other day the director of the agency Anatoli Perminov held a labor meeting with the Armenian counterpart Manuk Vardanyan in Roskosmos Company. The sides discussed several questions on the cooperation and using the space technologies in the frameworks of Armenians interests. The officials also discussed the possibility of founding space monitoring center in Armenia. In the result of the meeting a decree was signed to work on strengthening the cooperation and get prepared for signing a contract in May.
Հայաստանի կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական (ԱԳԿՊԿ) կոմիտեն և Ռուսաստանի դաշնային տիեզերական գործակալությունը (ՌԴՏԳ) տիեզերական գործունեության ոլորտում համագործակցություն են հաստատել: ՌԴՏԳ մամլո ծառայության հաղորդմամբ, նախօրեին գործակալության ղեկավար Անատոլի Պերմինովը Ռոսկոսմոս ընկերությունում աշխատանքային հանդիպում է ունեցել ԱԳԿՊԿ ղեկավար Մանուկ Վարդանյանի հետ: Կողմերը տեղեկատվություն են փոխանակել փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող խնդիրների ու աշխատանքային ուղղությունների վերաբերյալ: Քննարկվել են տիեզերական տեխնոլոգիաները Հայաստանի հետաքրքրություններին համապատասխան կիրառելու ոլորտում համագործակցության գերակա ուղղությունները: Դրանք մոտ ապագայում առաջին հերթին կապված են հողային կադաստրի ու քարտեզագրման, գեոդեզիայի ոլորտում խնդիրներ լուծելու նպատակով Երկիր մոլորակի հեռակառավարվող զոնդավորման տիեզերական համակարգերի, ինչպես նաև շարժական օբյեկտների մոնիտորինգի համար նախատեսված տիեզերական համակարգերի օգտագործման հետ: Ռոսկոսմոսի ղեկավարը հայկական պատվիրակության ուշադրությունը հրավիրել է փոխադարձ շահավետ համագործակցության շրջանակներում լուծվող հարցերի շրջանակի ընդլայնման, մասնավորապես ԳԼՈՆԱՍՍ համակարգի զարգացման և օգտագործման վրա: Կողմերը որպես դրական քայլ են նշել Հայաստանում տիեզերական մոնիտորինգի կենտրոն ստեղծելու նախագծի իրականացմանն ուղղված համատեղ գործողությունները: Միաժամանակ երկուստեք հաստատվել է սոցիալ-տնտեսական զարգացումն արագացնելու հետ կապված արդիական խնդիրները լուծելու նպատակով տիեզերական միջոցների ու տեխնոլոգիաների կիրառման ոլորտում համագործակցության հետագա զարգացման պատրաստակամությունը: Հանդիպման արդյունքներով ստորագրվել է Արձանագրություն, որի համաձայն այս տարի մայիսին կստորագրվի համագործակցությունը զարգացնելու մասին համաձայնագիր: Ռոսկոսմոսի կողմից որպես փորձագետի կարգավիճակով ներկա են եղել միջազգային համագործակցության, Երկիր մոլորակի զոնդավորման տիեզերական համակարգերի և այլ մասնագետներ: Հայաստանի կողմից աշխատանքային հանդիպմանը մասնակցել են նաև Գեոդեզիայի ու քարտեզագրման կենտրոնի մասնագետները:
Հայաստանի կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական (ԱԳԿՊԿ) կոմիտեն և Ռուսաստանի դաշնային տիեզերական գործակալությունը (ՌԴՏԳ) տիեզերական գործունեության ոլորտում համագործակցություն են հաստատել: ՌԴՏԳ մամլո ծառայության հաղորդմամբ, նախօրեին գործակալության ղեկավար Անատոլի Պերմինովը Ռոսկոսմոս ընկերությունում աշխատանքային հանդիպում է ունեցել ԱԳԿՊԿ ղեկավար Մանուկ Վարդանյանի հետ: Կողմերը տեղեկատվություն են փոխանակել փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող խնդիրների ու աշխատանքային ուղղությունների վերաբերյալ: Քննարկվել են տիեզերական տեխնոլոգիաները Հայաստանի հետաքրքրություններին համապատասխան կիրառելու ոլորտում համագործակցության գերակա ուղղությունները: Դրանք մոտ ապագայում առաջին հերթին կապված են հողային կադաստրի ու քարտեզագրման, գեոդեզիայի ոլորտում խնդիրներ լուծելու նպատակով Երկիր մոլորակի հեռակառավարվող զոնդավորման տիեզերական համակարգերի, ինչպես նաև շարժական օբյեկտների մոնիտորինգի համար նախատեսված տիեզերական համակարգերի օգտագործման հետ: Ռոսկոսմոսի ղեկավարը հայկական պատվիրակության ուշադրությունը հրավիրել է փոխադարձ շահավետ համագործակցության շրջանակներում լուծվող հարցերի շրջանակի ընդլայնման, մասնավորապես ԳԼՈՆԱՍՍ համակարգի զարգացման և օգտագործման վրա: Կողմերը որպես դրական քայլ են նշել Հայաստանում տիեզերական մոնիտորինգի կենտրոն ստեղծելու նախագծի իրականացմանն ուղղված համատեղ գործողությունները: Միաժամանակ երկուստեք հաստատվել է սոցիալ-տնտեսական զարգացումն արագացնելու հետ կապված արդիական խնդիրները լուծելու նպատակով տիեզերական միջոցների ու տեխնոլոգիաների կիրառման ոլորտում համագործակցության հետագա զարգացման պատրաստակամությունը: Հանդիպման արդյունքներով ստորագրվել է Արձանագրություն, որի համաձայն այս տարի մայիսին կստորագրվի համագործակցությունը զարգացնելու մասին համաձայնագիր: Ռոսկոսմոսի կողմից որպես փորձագետի կարգավիճակով ներկա են եղել միջազգային համագործակցության, Երկիր մոլորակի զոնդավորման տիեզերական համակարգերի և այլ մասնագետներ: Հայաստանի կողմից աշխատանքային հանդիպմանը մասնակցել են նաև Գեոդեզիայի ու քարտեզագրման կենտրոնի մասնագետները:
PREVENTIVE ROLE / Ռ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ. ԱԴՐԲԵՋԱՆԸ ՍՏԻՊՈՒՄ Է ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՈՂՄԻՆ ՃՇԳՐՏՈՒՄՆԵՐ ՄՏՑՆԵԼ ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ՀԱՐՑԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ԻՐ ԴԻՐՔՈՐՈՇՄԱՆ ՄԵՋ
“Either Armenia should immediately recognize the independence of Nagorno Karabakh or the final recognition may, for the time being, be substituted by an Agreement on Mutual Assistance in the Sphere of Defense signed between the Republic of Armenia and the Nagorno Karabakh Republic. Such agreement shall imply an imperative participation in the process of neutralizing any aggression,” President Robert Kocharyan said yesterday in Stepanakert, in response to the question regarding the circumstances and procedures leading to Armenia’s recognition of the NKR independence.
According to the President, such agreement will be a deterrent to bellicose statements.
Let’s note that NKR President Bako Sahakyan has awarded “Grigor Lousavorich” order to Robert Kocharyan for his exclusive services to Nagorno Karabakh.
According to the President, such agreement will be a deterrent to bellicose statements.
Let’s note that NKR President Bako Sahakyan has awarded “Grigor Lousavorich” order to Robert Kocharyan for his exclusive services to Nagorno Karabakh.
Ադրբեջանի ջանքերը ղարաբաղյան հարցի քննարկումը ԵԱՀԿ շրջանակից ՄԱԿ տեղափոխելու վերաբերյալ և նրա ռազմատենչ հայտարարությունները Հայաստանին և Լեռնային Ղարաբաղին ստիպում են որոշակի ճշգրտումներ անել ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման և ԼՂՀ անվտանգության հետ կապված իրենց դիրքորոշումներում: Այս մասին Ստեփանակերտոււմ լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասել է ՀՀ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը: Նա ընդգծել է, որ Ադրբեջանի ռազմատենչ հռետորիկան հայկական երկու կողմին ստիպում է որոշակի քայլեր անել: Խոսելով հակամարտության կարգավորման ներկա փուլի մասին, նախագահը հայտնել է, որ ինչ-որ կարգավիճակով ԼՂ-ն Ադրբեջանի կազմում լինելու վերաբերյալ հարց այս տարիների ընթացքում չի քննարկվել: Կարգավորման մոտեցման բովանդակության հիմքը Ղարաբաղի ինքնորոշման ճանաչումն է,-ընդգծել է Ռ. Քոչարյանը: Անդրադառնալով Հայաստանի կողմից ԼՂ անկախության ճանաչման վերաբերյալ վերջերս արած իր հայտարարությանը, Քոչարյանը նշել է, որ ճանչման փոխարեն առայժմ կարելի է Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև համապատասխան համաձայնագիր կնքել` ադրբեջանական վտանգը չեզոքացնելու համար:
ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՃԱՆԱՉՄԱՆ ՀԱՐՑԸ ՔՆԵՍԵԹԻ ՕՐԱԿԱՐԳՈՒՄ
Մինչդեռ Իսրայելը Թուրքիային հատկապես այդ հարցում էր պաշտպանում
Իսրայելի խորհրդարանը՝ Քնեսեթը մարտի 26-ի նիստում Հայոց ցեղասպանության հարցը քննարկելու որոշում էր ընդունել: Սոցիալիստական «Մերեց» կուսակցության ղեկավար Հայիմ Օրոնի առաջարկին կողմ էին քվեարկել նիստի բոլոր 12 մասնակիցները, որոնց թվում Իսրայելում իշխող «Կադիմա» կուսակցության պատգամավորները, կառավարության ներկայացուցիչ, գյուղատնտեսության նախարար Շալոմ Սիմհոնը, «Իսրայելա-հայկական բարեկամություն» միության նախագահ Զեեւ Էրկինը, իսկ վարչապետ Օլմերտի կառավարությունը չէր առարկել:
Դրան ի պատասխան Իսրայելում Թուրքիայի դեսպան Նամըք Թանն անձամբ ներկայացել է իսրայելական արտաքին գերատեսչություն, քննադատել Օլմերտի կառավարության ներկայացուցիչ Սիմհոնին, որ չի հակադրվել Հայոց ցեղասպանության հարցը Քնեսեթի օրակարգում դնելու առաջարկին, իսկ Իսրայելի արտգործնախարարությունը հավաստիացրել է դեսպանին, թե հարցի նկատմամբ իրենց դիրքորոշումը մնում է անփոփոխ:
Կանոնակարգի համաձայն, Քնեսեթի հատուկ գործերի հանձնաժողովը Հայոց ցեղասպանության հարցը քննարկելու Օրոնի առաջարկը հեղինակի պահանջի համաձայն պետք է փոխանցի կրթության հանձնաժողովին, կամ հետեւի «Իսրայելը մեր տունն է» կուսակցության պատգամավոր Իոսիֆ Սագալին եւ դա ներկայացնի արտաքին գործերի եւ պաշտպանության հանձնաժողովին: Մարտի 28-ի համարում, նշելով այդ մասին, թուրքական «Ռադիկալը» միաժամանակ նշում է, որ Քնեսեթի արտաքին գործերի եւ պաշտպանության հանձնաժողովի նիստերը դռնփակ են գումարվում:
Ի դեպ, Հայոց ցեղասպանության հարցը Քնեսեթում քննարկելու առաջարկի հեղինակ «Մերեց» կուսակցության առաջնորդ Օրոնը ելույթում ասել է. «Իսրայելի խորհրդարանի համար պատշաճը Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն է, ինչպես ճանաչեց Ֆրանսիայի խորհրդարանը»: Կառավարության ներկայացուցիչ, գյուղատնտեսության նախարար Սիմհոնը կարծիք է հայտնել, որ ցեղասպանությունը հայերի եւ թուրքերի միջեւ տարիներ շարունակ եղել ու մնում է քաղաքական հարց, այդ հարցում Իսրայելն աշխատում էր կողմ չլինել, սակայն ակնհայտ է հարցի նրբությունը հրեա ժողովրդի համար: Այդ ընթացքում «Իսրայելը մեր տունն է» կուսակցության պատգամավոր Շագալը զգուշացրել է, որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը Քնեսեթում բացասաբար կանդրադառնա Թուրքիայի հետ Իսրայելի դիվանագիտական հարաբերությունների վրա, միաժամանակ կխաթարի Ադրբեջանում բնակվող հազարավոր հրեաների անդորրը:
«Ազգը», Հայոց ցեղասպանության հարցի ընդգրկմանը Քնեսեթի օրակարգում անդրադարձել էր մարտի 27-ի համարում: Մարտի 28-ին նույն հարցին փորձագետ Յըլդըզ Դեւեջիի մեկնաբանությամբ ամենօրյա տեղեկագրում անդրադարձել է նաեւ Եվրասիական ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի հայկական ուսումնասիրությունների ինստիտուտը: Տկն Դեւեջին ցեղասպանության հարցը քննարկելու Քնեսեթի որոշումը թեեւ չի նույնացնում վարչապետ Օլմերտի կառավարության պաշտոնական դիրքորոշման հետ, սակայն նշում է, որ դրա ընդունումը հայկական լոբբիի հաղթանակն էր, իսկ Թուրքիայի՝ ձախողումը:
Ինչո՞վ է դա պայմանավորված: Մինչ հարցին պատասխանելը, Դեւեջին հույս է հայտնում, որ հայկական բանաձեւերն իրենց ազդեցությամբ ԱՄՆ-ի եւ արեւմտյան երկրների խորհրդարանների օրակարգից դուրս մղող հրեական կառույցներն Իսրայելի կառավարության հետ ջանք չեն խնայի Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը Քնեսեթում ձախողելու համար:
Ինչ վերաբերում է Հայոց ցեղասպանության հարցը քննարկելու Քնեսեթի որոշմանը, ապա նա դրա ընդունումը պայմանավորում է երկու հանգամանքով. առաջինն, ըստ Դեւեջիի, Գազայի հատվածում Իսրայելի հարձակումներն իբրեւ «պետական ահաբեկչություն» բնութագրելու Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի մոտեցումն է, իսկ երկրորդը՝ ԱՄՆ-ի հրեաների մասնատվածությունը, որի պատճառն է դարձել Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի օրակարգում գտնվող Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու վերաբերյալ բանաձեւը:
Օգտվելով առիթից նշենք, որ վարչապետ Էրդողանը պաղեստինցիների նկատմամբ պետական ահաբեկչություն իրականացնելու մեջ Իսրայելին մեղադրելուց բացի ընդգծել էր, որ այս պետությունը բացօթյա կալանավայրի է վերածել Պաղեստինը: Ավելին, Էրդողանի կառավարության նախաձեռնությամբ թուրքական հասարակական բազմաթիվ կազմակերպություններ Իսրայելի հարձակումներին ենթարկվող Գազայի հատվածին օգնելու համար մոբիլիզացրել էին իրենց ողջ կարողությունները, իսկ մարտի 26-ին Եգիպտոսում ապաստանած 59 պաղեստինցի վիրավորներին հատուկ ինքնաթիռով տեղափոխել Ստամբուլ, որպեսզի իրականացվի նրանց բուժումը:
Հայոց ցեղասպանության հարցը քննարկելու Քնեսեթի որոշման պարագայում խնդիրը սոսկ Պաղեստինի կամ պաղեստինցիների նկատմամբ թուրքական կառավարության դիրքորոշումը չէ, ոչ էլ թուրք-ամերիկյան տարաձայնություններն են: Եթե նույնիսկ Իսրայելի խորհրդարանը քննարկման արդյունքում չճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը, միեւնույն է, ճանաչման հարցի քննարկումը Քնեսեթում ինքնին երեւույթ է: Այն առումով, որ դա ցեղասպանության հարցում խորացնում է Թուրքիայի միջազգային մեկուսացումը, միաժամանակ ցույց է տալիս, որ վերջինին խուսափում են պաշտպանել նաեւ ավանդական այնպիսի բարեկամ երկրներ, ինչպիսին է Հոլոքոսթի բացառիկության պահպանման առաջադրանք ունեցող Իսրայելը: Հակառակ դրան, Յաիր Օրոնի, Իսրայել Չարնիի պես հեղինակավոր գիտնականների կողքին Հայաստանն ի դեմս «Մերեց» կուսակցության նախագահ Հայիմ Օրոնի, բարեկամներ է ձեռք բերում Քնեսեթում, իսկ «Իսրայելա-հայկական բարեկամություն» միության ղեկավար Զեեւ Էլքիմը թիկունք է կանգնում նրանց հայանպաստ գործունեությանն ու աջակցում համանուն նախաձեռնությունը:
ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆ
Իսրայելի խորհրդարանը՝ Քնեսեթը մարտի 26-ի նիստում Հայոց ցեղասպանության հարցը քննարկելու որոշում էր ընդունել: Սոցիալիստական «Մերեց» կուսակցության ղեկավար Հայիմ Օրոնի առաջարկին կողմ էին քվեարկել նիստի բոլոր 12 մասնակիցները, որոնց թվում Իսրայելում իշխող «Կադիմա» կուսակցության պատգամավորները, կառավարության ներկայացուցիչ, գյուղատնտեսության նախարար Շալոմ Սիմհոնը, «Իսրայելա-հայկական բարեկամություն» միության նախագահ Զեեւ Էրկինը, իսկ վարչապետ Օլմերտի կառավարությունը չէր առարկել:
Դրան ի պատասխան Իսրայելում Թուրքիայի դեսպան Նամըք Թանն անձամբ ներկայացել է իսրայելական արտաքին գերատեսչություն, քննադատել Օլմերտի կառավարության ներկայացուցիչ Սիմհոնին, որ չի հակադրվել Հայոց ցեղասպանության հարցը Քնեսեթի օրակարգում դնելու առաջարկին, իսկ Իսրայելի արտգործնախարարությունը հավաստիացրել է դեսպանին, թե հարցի նկատմամբ իրենց դիրքորոշումը մնում է անփոփոխ:
Կանոնակարգի համաձայն, Քնեսեթի հատուկ գործերի հանձնաժողովը Հայոց ցեղասպանության հարցը քննարկելու Օրոնի առաջարկը հեղինակի պահանջի համաձայն պետք է փոխանցի կրթության հանձնաժողովին, կամ հետեւի «Իսրայելը մեր տունն է» կուսակցության պատգամավոր Իոսիֆ Սագալին եւ դա ներկայացնի արտաքին գործերի եւ պաշտպանության հանձնաժողովին: Մարտի 28-ի համարում, նշելով այդ մասին, թուրքական «Ռադիկալը» միաժամանակ նշում է, որ Քնեսեթի արտաքին գործերի եւ պաշտպանության հանձնաժողովի նիստերը դռնփակ են գումարվում:
Ի դեպ, Հայոց ցեղասպանության հարցը Քնեսեթում քննարկելու առաջարկի հեղինակ «Մերեց» կուսակցության առաջնորդ Օրոնը ելույթում ասել է. «Իսրայելի խորհրդարանի համար պատշաճը Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն է, ինչպես ճանաչեց Ֆրանսիայի խորհրդարանը»: Կառավարության ներկայացուցիչ, գյուղատնտեսության նախարար Սիմհոնը կարծիք է հայտնել, որ ցեղասպանությունը հայերի եւ թուրքերի միջեւ տարիներ շարունակ եղել ու մնում է քաղաքական հարց, այդ հարցում Իսրայելն աշխատում էր կողմ չլինել, սակայն ակնհայտ է հարցի նրբությունը հրեա ժողովրդի համար: Այդ ընթացքում «Իսրայելը մեր տունն է» կուսակցության պատգամավոր Շագալը զգուշացրել է, որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը Քնեսեթում բացասաբար կանդրադառնա Թուրքիայի հետ Իսրայելի դիվանագիտական հարաբերությունների վրա, միաժամանակ կխաթարի Ադրբեջանում բնակվող հազարավոր հրեաների անդորրը:
«Ազգը», Հայոց ցեղասպանության հարցի ընդգրկմանը Քնեսեթի օրակարգում անդրադարձել էր մարտի 27-ի համարում: Մարտի 28-ին նույն հարցին փորձագետ Յըլդըզ Դեւեջիի մեկնաբանությամբ ամենօրյա տեղեկագրում անդրադարձել է նաեւ Եվրասիական ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի հայկական ուսումնասիրությունների ինստիտուտը: Տկն Դեւեջին ցեղասպանության հարցը քննարկելու Քնեսեթի որոշումը թեեւ չի նույնացնում վարչապետ Օլմերտի կառավարության պաշտոնական դիրքորոշման հետ, սակայն նշում է, որ դրա ընդունումը հայկական լոբբիի հաղթանակն էր, իսկ Թուրքիայի՝ ձախողումը:
Ինչո՞վ է դա պայմանավորված: Մինչ հարցին պատասխանելը, Դեւեջին հույս է հայտնում, որ հայկական բանաձեւերն իրենց ազդեցությամբ ԱՄՆ-ի եւ արեւմտյան երկրների խորհրդարանների օրակարգից դուրս մղող հրեական կառույցներն Իսրայելի կառավարության հետ ջանք չեն խնայի Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը Քնեսեթում ձախողելու համար:
Ինչ վերաբերում է Հայոց ցեղասպանության հարցը քննարկելու Քնեսեթի որոշմանը, ապա նա դրա ընդունումը պայմանավորում է երկու հանգամանքով. առաջինն, ըստ Դեւեջիի, Գազայի հատվածում Իսրայելի հարձակումներն իբրեւ «պետական ահաբեկչություն» բնութագրելու Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի մոտեցումն է, իսկ երկրորդը՝ ԱՄՆ-ի հրեաների մասնատվածությունը, որի պատճառն է դարձել Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի օրակարգում գտնվող Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու վերաբերյալ բանաձեւը:
Օգտվելով առիթից նշենք, որ վարչապետ Էրդողանը պաղեստինցիների նկատմամբ պետական ահաբեկչություն իրականացնելու մեջ Իսրայելին մեղադրելուց բացի ընդգծել էր, որ այս պետությունը բացօթյա կալանավայրի է վերածել Պաղեստինը: Ավելին, Էրդողանի կառավարության նախաձեռնությամբ թուրքական հասարակական բազմաթիվ կազմակերպություններ Իսրայելի հարձակումներին ենթարկվող Գազայի հատվածին օգնելու համար մոբիլիզացրել էին իրենց ողջ կարողությունները, իսկ մարտի 26-ին Եգիպտոսում ապաստանած 59 պաղեստինցի վիրավորներին հատուկ ինքնաթիռով տեղափոխել Ստամբուլ, որպեսզի իրականացվի նրանց բուժումը:
Հայոց ցեղասպանության հարցը քննարկելու Քնեսեթի որոշման պարագայում խնդիրը սոսկ Պաղեստինի կամ պաղեստինցիների նկատմամբ թուրքական կառավարության դիրքորոշումը չէ, ոչ էլ թուրք-ամերիկյան տարաձայնություններն են: Եթե նույնիսկ Իսրայելի խորհրդարանը քննարկման արդյունքում չճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը, միեւնույն է, ճանաչման հարցի քննարկումը Քնեսեթում ինքնին երեւույթ է: Այն առումով, որ դա ցեղասպանության հարցում խորացնում է Թուրքիայի միջազգային մեկուսացումը, միաժամանակ ցույց է տալիս, որ վերջինին խուսափում են պաշտպանել նաեւ ավանդական այնպիսի բարեկամ երկրներ, ինչպիսին է Հոլոքոսթի բացառիկության պահպանման առաջադրանք ունեցող Իսրայելը: Հակառակ դրան, Յաիր Օրոնի, Իսրայել Չարնիի պես հեղինակավոր գիտնականների կողքին Հայաստանն ի դեմս «Մերեց» կուսակցության նախագահ Հայիմ Օրոնի, բարեկամներ է ձեռք բերում Քնեսեթում, իսկ «Իսրայելա-հայկական բարեկամություն» միության ղեկավար Զեեւ Էլքիմը թիկունք է կանգնում նրանց հայանպաստ գործունեությանն ու աջակցում համանուն նախաձեռնությունը:
ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆ
JCRC: Armenians and Jews survived genocide
/PanARMENIAN.Net/ As part of its ongoing efforts to raise awareness of the Armenian Genocide and other crimes against humanity, the Armenian Assembly of America partnered with the Jewish Community Relations Council (JCRC) of Greater Boston to support “Out of Darkness”, a performance dance exploring the tragic events of 1915.The Assembly and JCRC co-hosted a reception for the March 22nd performance, which featured the world-renowned Liz Lerman Dance Exchange and Sayat Nova Dance Company, the internationally-known Armenian troupe. Adapted from Lerman’s Small Dances About Big Ideas, “Out of Darkness” explores mass violence in contemporary times and provides a healing reflection on the scope of human compassion. Leaders from the Armenian and Jewish communities, including Israeli Consular General to New England Nadav Tamir, attended the pre-reception and the performance.In her remarks at the reception, Nancy K. Kaufman, Executive Director of the JCRC of Greater Boston, reminded those gathered of the special connection that both communities share and the importance of remembering and acknowledging the genocides perpetrated against both Jews and Armenians in the last century.This came during the same week that Andrew Tarsy, former Director of the Anti-Defamation League of New England, gave a major speech at Northeastern University, where he expressed hope that the next President of the United States will acknowledge the Armenian Genocide by its proper name.“When the term ‘genocide’ applies, as it does...in the case of the Armenians, it is imperative that we be unhesitating and unambiguous in applying it, regardless of the political consequences,” said Tarsy, who is now working for Facing History and Ourselves. “Anything less facilitates the obfuscation of truth. Anything less dishonors the memory of the dead, and anything less ultimately imperils the safety of the living.”Tarsy also said that the common ground Jews and Armenians find as victims of genocide makes them uniquely interested in understanding each others’ historical experience. “Their mutual empathy can be a source of healing, and their mutual efforts can produce wisdom,” he explained. “The opportunity for the Armenian community and Jewish community to join in partnership projects to explore our common experience with genocide does sensitize our communities to each others’ sufferings,” said Board of Trustees Public Affairs Chair Anthony Barsamian. “It is important that our communities continue to work together and draw lessons from the past to prevent future crimes against humanity, such as the current genocide in Darfur.”
Monday, March 31, 2008
ԹԹՎԱԾՆԻ ՊԱԿԱՍՆ ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄՆ ԱԿՏԻՎԱՑՆՈՒՄ Է
Բնապահպան կազմակերպություններն ու բնապահպանությամբ մտահոգվածները, հայաստանյան իրական պատկերն արձանագրելով, որակում են այն որպես «մարդածին մամլիչի կործանարար ազդեցության հետեւանքով վերածված էկոլոգիական աղետի գոտու»: Մեր հայացքը ամենուր եւ ամեն պահ են սղոցում ոչ միայն արտաքին, այլեւ հոգեւոր էկոլոգիական աղետի դրսեւորումները: Բայց այս մասին սովորաբար լռում կամ քիչ են խոսում: Մինչդեռ հիմնահարցն այստեղ է: Մեր շրջակա բնամիջավայրը ոչնչանում, ծառերը մեռնում են, որովհետեւ մարդու հոգեւոր աշխարհն ամլանում, անշնչանում է, ու ինքն էլ իր նման է դարձնում բնությունը, ոչնչացնում կենդանի, թրթռացող աշխարհը: Բարոյականության դեֆիցիտը սպառնում է Երկիր մոլորակին, հետն էլ՝ Հայաստանին:
Բնապահպանները անհանգստացած են նաեւ Երեւանի բուսաբանական այգու ճակատագրով. ըստ Կարինե Դանիելյանի, այգու 25 հա-ի վրա կառուցվելու են առանձնատներ: Համատարած կառուցապատման «շնորհիվ», Երեւանը կիսաանապատային գոտու է վերածվել, որը շարունակվում է. քաղաքը տնքում է աղբի աննկարագրելի կուտակումներից, գարշահոտությունից, իսկ քաղաքային իշխանությունները մոռացել են այս մասին: «Հայաստանի 860 բնակավայրերում ընդհանրապես չի իրականացվում աղբահանություն, ինչպես նաեւ տեղանքի սանիտարական մաքրում», արձանագրում է համապատասխան ծրագիրն իրականացնող կազմակերպությունը: Այս ամենը շարունակելի է եւ այս ամենը մեր աչքի առաջ է ամենուր: Ահավասիկ, էկոլոգիական աղետի վերահաս սարսափը պարտադրում է սթափվել: Վերջին շրջանում գիտակցական արթնացում ապրող հանրությունը փորձում է ավելի շրջահայաց եւ աչառու լինել: Եվ ահա սկսում է էկոլոգիական շարժում՝ 20-օրյա ակցիաների շրջանակում: «Դարձիր անձայնների ձայնը» խորագրով միջոցառումները պաշտպանում են կենդանիների, բուսականության, անօթեւան երեխաների եւ ուրիշ անձայնների իրավունքները, որպեսզի չշարունակենք վարակվել շնչառական վտանգավոր հիվանդություններով, ավելի չմեծացնենք անոմալ ծնունդների քանակը եւ այլն եւ այլն: Ի՞նչ է տալու սա այս պայմաններում:
Շարժման առաջին ակցիան ՆՓԱԿ-ում բացված լուսանկարչական ցուցահանդեսն է՝ մասնակցությամբ Հայաստանի եւ դրսի 40 լուսանկարիչների: Այստեղ պատկերված Հայաստանը համատարած աղետի գոտի է: Գլխավոր տեղը հատկացված է Թեղուտին, նրա մեռնող բնությանը՝ ծառերի տեղը «աճող» երկաթե տնակներով, գետի ջրերի փոխարեն՝ շինարարական նյութերով, ինստալացիոն մտահղացումը՝ մի քանի չոր կոճղերով ու ծառի չոր ճյուղը՝ սեւ ժապավենով՝ փրկության աղաղակ են հնչեցնում: Էկոլոգիական շարժման ակտիվիստ Հրայր Սվազյանը գտնում է, որ Թեղուտի ցավը ամենաարդիականն ու կարեւորն է, եւ որ կանաչ տարածքների որսը Երեւանի բնակչությանը զրկում է կենսական տարածքից, որ Երեւանը մեկ շնչին բաժին ընկնող կանաչ զանգվածի հարաբերությամբ մի քանի անգամ զիջում է Բաքվին ու Թբիլիսիին: Այստեղ այգիները միտումնավոր են անխնամ պահում, որ շուտ չորանան ծառերը, իսկ որոշ տեղեր նրանց թույն են սրսկում՝ կառուցապատման տեմպերն արագացնելու նպատակով:
Երիտասարդ բնապահպանների ծրագիրը ներառում է ծառատունկի իրականացում, տարածքի մաքրում, ռոք համերգի անցկացում: Ապրիլի 20-ին խմբակային բնապահպանական հեծանվարշավ կկազմակերպվի Երեւանի կենտրոնական փողոցներում: Նրանք հույս ունեն, թե իրենք կկարողանան հաջողացնել իրենց խմբակային ակցիան, զուտ էկոլոգիական շարժման նշանաբանով՝ չնայած մարդկային կուտակումների, տեղաշարժվելու, զբոսնելու անթույլատրելիության ու պատժելիության ներկա մթնոլորտի ու պայմանների առկայությանը:
Մ. Բ.
Բնապահպանները անհանգստացած են նաեւ Երեւանի բուսաբանական այգու ճակատագրով. ըստ Կարինե Դանիելյանի, այգու 25 հա-ի վրա կառուցվելու են առանձնատներ: Համատարած կառուցապատման «շնորհիվ», Երեւանը կիսաանապատային գոտու է վերածվել, որը շարունակվում է. քաղաքը տնքում է աղբի աննկարագրելի կուտակումներից, գարշահոտությունից, իսկ քաղաքային իշխանությունները մոռացել են այս մասին: «Հայաստանի 860 բնակավայրերում ընդհանրապես չի իրականացվում աղբահանություն, ինչպես նաեւ տեղանքի սանիտարական մաքրում», արձանագրում է համապատասխան ծրագիրն իրականացնող կազմակերպությունը: Այս ամենը շարունակելի է եւ այս ամենը մեր աչքի առաջ է ամենուր: Ահավասիկ, էկոլոգիական աղետի վերահաս սարսափը պարտադրում է սթափվել: Վերջին շրջանում գիտակցական արթնացում ապրող հանրությունը փորձում է ավելի շրջահայաց եւ աչառու լինել: Եվ ահա սկսում է էկոլոգիական շարժում՝ 20-օրյա ակցիաների շրջանակում: «Դարձիր անձայնների ձայնը» խորագրով միջոցառումները պաշտպանում են կենդանիների, բուսականության, անօթեւան երեխաների եւ ուրիշ անձայնների իրավունքները, որպեսզի չշարունակենք վարակվել շնչառական վտանգավոր հիվանդություններով, ավելի չմեծացնենք անոմալ ծնունդների քանակը եւ այլն եւ այլն: Ի՞նչ է տալու սա այս պայմաններում:
Շարժման առաջին ակցիան ՆՓԱԿ-ում բացված լուսանկարչական ցուցահանդեսն է՝ մասնակցությամբ Հայաստանի եւ դրսի 40 լուսանկարիչների: Այստեղ պատկերված Հայաստանը համատարած աղետի գոտի է: Գլխավոր տեղը հատկացված է Թեղուտին, նրա մեռնող բնությանը՝ ծառերի տեղը «աճող» երկաթե տնակներով, գետի ջրերի փոխարեն՝ շինարարական նյութերով, ինստալացիոն մտահղացումը՝ մի քանի չոր կոճղերով ու ծառի չոր ճյուղը՝ սեւ ժապավենով՝ փրկության աղաղակ են հնչեցնում: Էկոլոգիական շարժման ակտիվիստ Հրայր Սվազյանը գտնում է, որ Թեղուտի ցավը ամենաարդիականն ու կարեւորն է, եւ որ կանաչ տարածքների որսը Երեւանի բնակչությանը զրկում է կենսական տարածքից, որ Երեւանը մեկ շնչին բաժին ընկնող կանաչ զանգվածի հարաբերությամբ մի քանի անգամ զիջում է Բաքվին ու Թբիլիսիին: Այստեղ այգիները միտումնավոր են անխնամ պահում, որ շուտ չորանան ծառերը, իսկ որոշ տեղեր նրանց թույն են սրսկում՝ կառուցապատման տեմպերն արագացնելու նպատակով:
Երիտասարդ բնապահպանների ծրագիրը ներառում է ծառատունկի իրականացում, տարածքի մաքրում, ռոք համերգի անցկացում: Ապրիլի 20-ին խմբակային բնապահպանական հեծանվարշավ կկազմակերպվի Երեւանի կենտրոնական փողոցներում: Նրանք հույս ունեն, թե իրենք կկարողանան հաջողացնել իրենց խմբակային ակցիան, զուտ էկոլոգիական շարժման նշանաբանով՝ չնայած մարդկային կուտակումների, տեղաշարժվելու, զբոսնելու անթույլատրելիության ու պատժելիության ներկա մթնոլորտի ու պայմանների առկայությանը:
Մ. Բ.
«ՀՐԵԱ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ՂԵԿԱՎԱՐՆԵՐԸ ԹՈՒՐՔԻԱՆ ԴԱՐՁՐԵԼ ԵՆ ԻՐԵՆՑ ՀՈՐ ԱԳԱՐԱԿԸ»
«Իրար մեջ բաժանելով կառավարման լծակները, նրանք երկրում ստրկատիրական կարգեր են հաստատում»
Հունվարի 22-ի լույս 23-ի գիշերը թուրքական անվտանգության ուժերի ահաբեկչության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ գործողությունների շնորհիվ բացահայտվել է «Էրգենեքոն» ահաբեկչական կազմակերպությունը: Մինչ վարչության աշխատակիցները նոր գործողություններ էին իրականացնում, որպեսզի կատարվեն «Էրգենեքոնի» գործով նոր բացահայտումներ, ահա մարտի 14-ին երկրում իշխող «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցությանը փակելու հայցով Սահմանադրական դատարան է դիմում Թուրքիայի գլխավոր դատախազը:
Եթե «Էրգենեքոնի» գործի բացահայտումը համադրենք դատախազի հայցի հետ, ապա ակնհայտ կդառնա, որ Թուրքիայում բուն խնդիրը ո՛չ ահաբեկչական այդ կազմակերպության պետական կառույցների հետ կապերն են, ո՛չ էլ իշխող կուսակցության իսլամամետությունը, այլ երկրում դեռեւս Քեմալ Աթաթուրքի օրոք ձեւավորված առանձնաշնորհյալ ընտրախավը, որն անկախ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքից, բարձրաստիճան բյուրոկրատիայի միջոցով իշխանությունը միշտ իր ձեռքում է պահել:
Ստվերային այս իշխանությունն ընտրախավի համար դարձել է արտոնյալ կարգավիճակի երաշխիքը Թուրքիայում: Այլ կերպ, առանձնաշնորհյալ ընտրախավը տարբեր լծակների միջոցով պայքարում է վարչապետ Էրդողանի «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցության դեմ արտոնություններից չզրկվելու, իսկ կուսակցությունը՝ ընտրախավի ստվերային իշխանությունը չեզոքացնելու համար:
Իշխանություն-ընտրախավ պայքարի առումով հատկանշական է թուրք-իսլամականների «Էլ Ազիզ» թերթի մարտի 19-ի հրապարակումը: Մինչ դա մասնակի կրճատումներով ներկայացնելը, ասենք, որ Թուրքիայում առանձնաշնորհյալ ընտրախավը կազմված է սալոնիկյան ծագումով առերեւույթ կրոնափոխ հրեաներից՝ «դյոնմեներից», որոնք հաճախ Սաբաթայ Զվիի անունով կոչվում են նաեւ սաբաթայականներ:
Նշենք, որ 1696-ին, երբ Սաբաթայ Զվին իրեն մեսիա է հռչակում, հրեա հոգեւորականները նրան մահապատժի ենթարկելու պահանջով դիմում են օսմանյան սուլթանին, որն էլ մեղադրյալին ստիպում է մահմեդականություն ընդունել, պայմանով, որ չմտածի Սալոնիկից դուրս բնակվելու մասին: Սաբաթայ Զվին մահմեդականությունն ընդունում է առերեւույթ, նրա օրինակին են հետեւում հետնորդներ սաբաթայականները: Ահա թե ինչ է գրում «Էլ Ազիզ» թերթը.
«Ամեն անգամ, երբ Թուրքիան ներքաշվում է արհեստական նոր քաոսի մեջ, այնտեղից դուրս է գալիս նոր ձեռքբերումներով: Հակառակ դրան, քաոսային իրավիճակում իր ուժն ու կարողությունները կորցնում է մահմեդական մեր ժողովրդին խարդախությամբ գերիշխանության տակ առնելուց հետո երկրում ստրկատիրական կարգեր հաստատած սաբաթայական համայնքի օլիգարխիան: Նման իրավիճակ ստեղծվել էր պաշտոնավարման ժամկետը լրացած Ահմեդ Նեջդեթ Սեզերի փոխարեն նախագահի պաշտոնում Աբդուլլահ Գյուլի առաջադրմամբ: Թեեւ նախորդ երեք նախագահները միեւնույն սահմանադրությամբ էին ընտրվել, սակայն Գյուլի ընտրությանը խոչընդոտելու համար նախկին գլխավոր դատախազն առաջ քաշեց քվորումի հարց, թե ընտրությունների համար Մեջլիսի նիստում իբր ներկա պետք է լինի առնվազն 367 պատգամավոր:
Երբ դրան հետեւեց թուրքական զինված ուժերի գլխավոր շտաբի կեսգիշերային հուշագիրը (2007-ի մայիսի 27-ին), իսկ Սահմանադրական դատարանը հուշագրի ոգուն համապատասխան որոշում կայացրեց, ոմանք ամբողջ ուժով սկսեցին շեփորահարել, թե այլեւս անհնար է նախագահի պաշտոնում Աբդուլլահ Գյուլի ընտրությունը: Առաջացած ճգնաժամի պատճառով հարկ եղավ Մեջլիսի ընտրություններն անցկացնել վաղաժամկետ՝ հուլիսի 22-ին, որոնց արդյունքում իշխող «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցությունը մյուսների նկատմամբ տպավորիչ հաղթանակ տարավ:
Ավելին, մինչ այդ անհավանական թվացող նախագահի պաշտոնում ընտրվեց Աբդուլլահ Գյուլը, այն էլ՝ անառարկելիորեն: Թվում էր, թե ստեղծված իրավիճակում Գյուլի ընտրությունն անառիկ միջնաբերդի անկման հետ նույնացնող սաբաթայական համայնքի ներկայացուցիչները զենքը վայր կդնեն: Էրդողան Թեզիչի պաշտոնին Յուսուֆ Զիյա Օզջյանի նշանակմամբ նրանք կորցրեցին նաեւ բարձրագույն ուսումնական խորհրդի միջնաբերդը: Միաժամանակ ակնհայտ դարձավ, որ սահմանադրական փոփոխությունն ի վերջո հանգեցնելու է գլխաշորի արգելքի վերացմանը համալսարաններում:
Այդ հեռանկարը համբերությունից հանեց սաբաթայական համայնքի ղեկավարներին, որոնք դարձնելով երկիրն իրենց հոր ագարակը, իրար մեջ էին բաժանել կառավարման լծակները, եւ «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցության դեմ անցան ինքնասպանության բնույթ կրող հարձակման: Այսպիսով, գլխավոր դատախազը կուսակցությանը փակելու հայցով դիմեց Սահմանադրական դատարան, որպեսզի ավելի քան սարսափելի քաոսի մեջ ներքաշվի երկիրը:
Հանրապետության հիմնադիրների կամքն արտահայտելու պատճառով իրեն Թուրքիայի բացարձակ տերը համարող սաբաթայական հրեա համայնքը գլխաշորի պատրվակով, թե դա խորհրդանշում է իսլամը, մահմեդականներին վերստին գյուղական շրջաններ քշելու համար գործի դրեց դեռեւս իր ձեռքում գտնվող դատական գերագույն միջնաբերդի հանդուգն ասպետներին: Ակնհայտ է, որ «Հասարակությանը փրկելու համար պետք է փակվի» վերնագրով շարադրված մեղադրականով դատախազն իրականում սաբաթայական հրեա համայնքին փրկելու փորձ էր անում, որովհետեւ ընտրություններում ձայների 47 տոկոսն ստացած կուսակցության իշխանությունից անիմաստ է փրկության ենթակա այլ հասարակություն որոնելը:
Թերեւս այդ առումով պատահական չէ, որ «Նյու Յորք թայմսն» անգամ գլխավոր դատախազի նախաձեռնությունը բնութագրեց որպես աշխարհիկների հուսահատ վերջին ճիգը: Նախաձեռնության առումով դատախազին չեն աջակցել Թուրքիային նախագահի պաշտոնում Աբդուլլահ Գյուլի թեկնածությանն ակնհայտորեն հակադրվող ԱՄՆ-ը, Եվրոմիությունը, Թուրքիայի արդյունաբերողների եւ գործարարների միությունը: Այսինքն՝ դատապարտված է նաեւ սաբաթայական օլիգարխիայի վերակենդանացմանը միտված այս նախաձեռնությունը: Ի դեպ, համաշխարհային սիոնիզմն ու դրան սպասարկող սաբաթայական համայնքային օլիգարխիան վերջին տասնամյակներում կապիտալի, մեդիայի, քաղաքականության, բյուրոկրատիայի եւ հասարակական կազմակերպությունների բնագավառներում կրեց լուրջ կորուստներ:
Սահմանադրության համաձայն, երկրում դատավարությունը ժողովրդի անունից իրականացնում են դատական մարմինները: Եթե դա այդպես է, ապա հարց է ծագում՝ գլխավոր դատախազը «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցությունը փակելու հայցով Սահմանադրական դատարան դիմելիս հայցը ո՞ր ժողովրդի անունից է ներկայացրել: Չէ՞ որ բնակչության ձայների 47 տոկոսն ստացած կուսակցության դեմ հարուցվող մեղադրանքներին, բացառությամբ Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցությանը, հակադրվում են մնացած բոլոր կուսակցությունները: Այդ հայցն, ինչ խոսք, Սահմանադրական դատարան է ներկայացվել, հենվելով համաշխարհային սիոնիզմի վրա խաբեությամբ եւ բազմաբնույթ խարդավանքներով, 99 տոկոսը մահմեդական մեր ժողովրդի կառավարման լծակներին տիրած, երկրում ստրկատիրական կարգեր հաստատած առերեւույթ կրոնափոխ հրեա սաբաթայական համայնքի անունից:
Համաշխարհային երկու արյունահեղ պատերազմների, ապա նաեւ երկբեւեռ աշխարհում հեղափոխությունների, հեղաշրջումների, կոտորածների, կեղեքումների, սովի, զրկանքի, իսկ միաբեւեռ աշխարհակարգի պայմաններում նորանոր պատերազմների եւ ողբերգությունների պատճառ դարձած սիոնիզմի արյունոտ ճիրաններից մարդկությանը մեր ազգն է փրկելու: Սակայն երկրագնդի վրա չարիքի կազմակերպման առաքելություն ունեցող հրեական մտայնությունից ձերբազատվելն այդքան էլ հեշտ գործ չէ: Դա են վկայում երկրում արհեստականորեն հրահրվող ճգնաժամերն ու քաոսը»:
ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆ
Հունվարի 22-ի լույս 23-ի գիշերը թուրքական անվտանգության ուժերի ահաբեկչության դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ գործողությունների շնորհիվ բացահայտվել է «Էրգենեքոն» ահաբեկչական կազմակերպությունը: Մինչ վարչության աշխատակիցները նոր գործողություններ էին իրականացնում, որպեսզի կատարվեն «Էրգենեքոնի» գործով նոր բացահայտումներ, ահա մարտի 14-ին երկրում իշխող «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցությանը փակելու հայցով Սահմանադրական դատարան է դիմում Թուրքիայի գլխավոր դատախազը:
Եթե «Էրգենեքոնի» գործի բացահայտումը համադրենք դատախազի հայցի հետ, ապա ակնհայտ կդառնա, որ Թուրքիայում բուն խնդիրը ո՛չ ահաբեկչական այդ կազմակերպության պետական կառույցների հետ կապերն են, ո՛չ էլ իշխող կուսակցության իսլամամետությունը, այլ երկրում դեռեւս Քեմալ Աթաթուրքի օրոք ձեւավորված առանձնաշնորհյալ ընտրախավը, որն անկախ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքից, բարձրաստիճան բյուրոկրատիայի միջոցով իշխանությունը միշտ իր ձեռքում է պահել:
Ստվերային այս իշխանությունն ընտրախավի համար դարձել է արտոնյալ կարգավիճակի երաշխիքը Թուրքիայում: Այլ կերպ, առանձնաշնորհյալ ընտրախավը տարբեր լծակների միջոցով պայքարում է վարչապետ Էրդողանի «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցության դեմ արտոնություններից չզրկվելու, իսկ կուսակցությունը՝ ընտրախավի ստվերային իշխանությունը չեզոքացնելու համար:
Իշխանություն-ընտրախավ պայքարի առումով հատկանշական է թուրք-իսլամականների «Էլ Ազիզ» թերթի մարտի 19-ի հրապարակումը: Մինչ դա մասնակի կրճատումներով ներկայացնելը, ասենք, որ Թուրքիայում առանձնաշնորհյալ ընտրախավը կազմված է սալոնիկյան ծագումով առերեւույթ կրոնափոխ հրեաներից՝ «դյոնմեներից», որոնք հաճախ Սաբաթայ Զվիի անունով կոչվում են նաեւ սաբաթայականներ:
Նշենք, որ 1696-ին, երբ Սաբաթայ Զվին իրեն մեսիա է հռչակում, հրեա հոգեւորականները նրան մահապատժի ենթարկելու պահանջով դիմում են օսմանյան սուլթանին, որն էլ մեղադրյալին ստիպում է մահմեդականություն ընդունել, պայմանով, որ չմտածի Սալոնիկից դուրս բնակվելու մասին: Սաբաթայ Զվին մահմեդականությունն ընդունում է առերեւույթ, նրա օրինակին են հետեւում հետնորդներ սաբաթայականները: Ահա թե ինչ է գրում «Էլ Ազիզ» թերթը.
«Ամեն անգամ, երբ Թուրքիան ներքաշվում է արհեստական նոր քաոսի մեջ, այնտեղից դուրս է գալիս նոր ձեռքբերումներով: Հակառակ դրան, քաոսային իրավիճակում իր ուժն ու կարողությունները կորցնում է մահմեդական մեր ժողովրդին խարդախությամբ գերիշխանության տակ առնելուց հետո երկրում ստրկատիրական կարգեր հաստատած սաբաթայական համայնքի օլիգարխիան: Նման իրավիճակ ստեղծվել էր պաշտոնավարման ժամկետը լրացած Ահմեդ Նեջդեթ Սեզերի փոխարեն նախագահի պաշտոնում Աբդուլլահ Գյուլի առաջադրմամբ: Թեեւ նախորդ երեք նախագահները միեւնույն սահմանադրությամբ էին ընտրվել, սակայն Գյուլի ընտրությանը խոչընդոտելու համար նախկին գլխավոր դատախազն առաջ քաշեց քվորումի հարց, թե ընտրությունների համար Մեջլիսի նիստում իբր ներկա պետք է լինի առնվազն 367 պատգամավոր:
Երբ դրան հետեւեց թուրքական զինված ուժերի գլխավոր շտաբի կեսգիշերային հուշագիրը (2007-ի մայիսի 27-ին), իսկ Սահմանադրական դատարանը հուշագրի ոգուն համապատասխան որոշում կայացրեց, ոմանք ամբողջ ուժով սկսեցին շեփորահարել, թե այլեւս անհնար է նախագահի պաշտոնում Աբդուլլահ Գյուլի ընտրությունը: Առաջացած ճգնաժամի պատճառով հարկ եղավ Մեջլիսի ընտրություններն անցկացնել վաղաժամկետ՝ հուլիսի 22-ին, որոնց արդյունքում իշխող «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցությունը մյուսների նկատմամբ տպավորիչ հաղթանակ տարավ:
Ավելին, մինչ այդ անհավանական թվացող նախագահի պաշտոնում ընտրվեց Աբդուլլահ Գյուլը, այն էլ՝ անառարկելիորեն: Թվում էր, թե ստեղծված իրավիճակում Գյուլի ընտրությունն անառիկ միջնաբերդի անկման հետ նույնացնող սաբաթայական համայնքի ներկայացուցիչները զենքը վայր կդնեն: Էրդողան Թեզիչի պաշտոնին Յուսուֆ Զիյա Օզջյանի նշանակմամբ նրանք կորցրեցին նաեւ բարձրագույն ուսումնական խորհրդի միջնաբերդը: Միաժամանակ ակնհայտ դարձավ, որ սահմանադրական փոփոխությունն ի վերջո հանգեցնելու է գլխաշորի արգելքի վերացմանը համալսարաններում:
Այդ հեռանկարը համբերությունից հանեց սաբաթայական համայնքի ղեկավարներին, որոնք դարձնելով երկիրն իրենց հոր ագարակը, իրար մեջ էին բաժանել կառավարման լծակները, եւ «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցության դեմ անցան ինքնասպանության բնույթ կրող հարձակման: Այսպիսով, գլխավոր դատախազը կուսակցությանը փակելու հայցով դիմեց Սահմանադրական դատարան, որպեսզի ավելի քան սարսափելի քաոսի մեջ ներքաշվի երկիրը:
Հանրապետության հիմնադիրների կամքն արտահայտելու պատճառով իրեն Թուրքիայի բացարձակ տերը համարող սաբաթայական հրեա համայնքը գլխաշորի պատրվակով, թե դա խորհրդանշում է իսլամը, մահմեդականներին վերստին գյուղական շրջաններ քշելու համար գործի դրեց դեռեւս իր ձեռքում գտնվող դատական գերագույն միջնաբերդի հանդուգն ասպետներին: Ակնհայտ է, որ «Հասարակությանը փրկելու համար պետք է փակվի» վերնագրով շարադրված մեղադրականով դատախազն իրականում սաբաթայական հրեա համայնքին փրկելու փորձ էր անում, որովհետեւ ընտրություններում ձայների 47 տոկոսն ստացած կուսակցության իշխանությունից անիմաստ է փրկության ենթակա այլ հասարակություն որոնելը:
Թերեւս այդ առումով պատահական չէ, որ «Նյու Յորք թայմսն» անգամ գլխավոր դատախազի նախաձեռնությունը բնութագրեց որպես աշխարհիկների հուսահատ վերջին ճիգը: Նախաձեռնության առումով դատախազին չեն աջակցել Թուրքիային նախագահի պաշտոնում Աբդուլլահ Գյուլի թեկնածությանն ակնհայտորեն հակադրվող ԱՄՆ-ը, Եվրոմիությունը, Թուրքիայի արդյունաբերողների եւ գործարարների միությունը: Այսինքն՝ դատապարտված է նաեւ սաբաթայական օլիգարխիայի վերակենդանացմանը միտված այս նախաձեռնությունը: Ի դեպ, համաշխարհային սիոնիզմն ու դրան սպասարկող սաբաթայական համայնքային օլիգարխիան վերջին տասնամյակներում կապիտալի, մեդիայի, քաղաքականության, բյուրոկրատիայի եւ հասարակական կազմակերպությունների բնագավառներում կրեց լուրջ կորուստներ:
Սահմանադրության համաձայն, երկրում դատավարությունը ժողովրդի անունից իրականացնում են դատական մարմինները: Եթե դա այդպես է, ապա հարց է ծագում՝ գլխավոր դատախազը «Արդարություն եւ բարգավաճում» կուսակցությունը փակելու հայցով Սահմանադրական դատարան դիմելիս հայցը ո՞ր ժողովրդի անունից է ներկայացրել: Չէ՞ որ բնակչության ձայների 47 տոկոսն ստացած կուսակցության դեմ հարուցվող մեղադրանքներին, բացառությամբ Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցությանը, հակադրվում են մնացած բոլոր կուսակցությունները: Այդ հայցն, ինչ խոսք, Սահմանադրական դատարան է ներկայացվել, հենվելով համաշխարհային սիոնիզմի վրա խաբեությամբ եւ բազմաբնույթ խարդավանքներով, 99 տոկոսը մահմեդական մեր ժողովրդի կառավարման լծակներին տիրած, երկրում ստրկատիրական կարգեր հաստատած առերեւույթ կրոնափոխ հրեա սաբաթայական համայնքի անունից:
Համաշխարհային երկու արյունահեղ պատերազմների, ապա նաեւ երկբեւեռ աշխարհում հեղափոխությունների, հեղաշրջումների, կոտորածների, կեղեքումների, սովի, զրկանքի, իսկ միաբեւեռ աշխարհակարգի պայմաններում նորանոր պատերազմների եւ ողբերգությունների պատճառ դարձած սիոնիզմի արյունոտ ճիրաններից մարդկությանը մեր ազգն է փրկելու: Սակայն երկրագնդի վրա չարիքի կազմակերպման առաքելություն ունեցող հրեական մտայնությունից ձերբազատվելն այդքան էլ հեշտ գործ չէ: Դա են վկայում երկրում արհեստականորեն հրահրվող ճգնաժամերն ու քաոսը»:
ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆ
Sunday, March 30, 2008
UN Human Rights Council adopts Armenian Resolution Prevention of Genocide
/PanARMENIAN.Net/ On March 28, the UN Human Rights Council adopted a resolution On Prevention of Genocide introduced by Armenia, the RA MFA press office reported.The document is the continuation of Armenia-initiated proposals on genocide early prevention and early warning signs.Armenia states that crime committed through ethnic, racial and national hatred are crime against humanity. Mechanisms for prevention and punishment of genocide perpetrators should be worked out on the basis of UN Convention.Armenia proposed discussions of the resolution in UN structures, countries, non-governmental organizations.According to RA permanent representative to the UN Zohrab Mnatsakanyan, prevention of genocides and adoption of the resolution points out to the international community’s moral responsibility before the memory of genocide victims. The resolution was approved by 58 states, including all EU member countries, Australia, Argentina, Brazil, Canada, Norway and others.
HPRB approves construction of Armenian Genocide Museum in Washington
PanARMENIAN.Net/ In a public hearing convened on March 27, the Historic Preservation Review Board (HPRB), which is charged with responsibility for the protection, enhancement and perpetuation of properties of historical, cultural and aesthetic merit in the District of Columbia, in a unanimous vote gave concept approval for the Armenian Genocide Museum of America (AGMA). The plans call for restoring the exterior of the historical bank building, modifying the interior to accommodate the museum exhibits, and building a new glass structure next to the historic bank, which will be surfaced with native Armenian stone to complement the bank building, AGMA told PanARMENIAN.Net.HPRB Chairman Tersh Boasberg complimented AGMA and its team for their care in developing a project, "that’s what historic preservation is all about," adding that AGMA’s plans for the structure to deal with the Armenian Genocide were "exciting."Van Krikorian, chairman of the museum building and operations committee, opened by thanking HPRB members for the interest they have taken in the project. He stated that AGMA is excited about the project, and is moving forward with special "sensitivity to the history of the building," and stressed that AGMA wanted to preserve the historical building in which it will be housed, especially considering our experience from the Genocide and Armenians’ own sensitivity to preserving important historical structures. He thanked the HPRB and those who had contributed for their involvement and assistance. Upon hearing principal architect Gary Martinez present in detail the proposed museum and the restoration plans for the former bank building located two blocks from the White House, HPRB also commended AGMA for the team assembled to create what it described as a "highly imaginative project." HPRB described the museum plans as "dramatic" use of the historically-designated building. Details of some sensitive interior issues remain to be worked out as the development progresses, and AGMA indicated its flexibility in working with the HPRB in that process. HPRB Commission members and staff had several questions and constructive comments.Earlier in the week, the AGMA planning team made presentations to the DC Preservation League and the Advisory Neighborhood Committee’s Community Development Committee (ANC-CDC). The DC Preservation League, a community-based organization, strongly endorsed the project and its representative Patrick Burkhardt called the proposal to locate a museum in the historic building a "textbook marriage." The ANC-CDC also endorsed the project.Following the unanimous vote, Krikorian again thanked the HPRB, the AGMA staff, architects, exhibit planners, and project managers, adding "this is a great day for all of us committed to opening a first class Armenian Genocide Museum in Washington." HPRB Chairman Boasberg closed the hearing by saying that the Armenian Genocide Museum project will "add to the kind of vitality that historic preservation can provide" in the heart of downtown Washington, with a benefit for the District of Columbia as well as national and international audiences.The former National Bank of Washington has interior and exterior designations on the National Register of Historic Places. Only a dozen privately-owned structures in the capital city have such a high level of historic designation. The bank building is slated for complete restoration and renovation, as well as application as the exhibit space for AGMA. HPRB concept approval and enlistment of local community support registered two certified milestones in opening the museum on schedule.HPRB commissioners are appointed by the mayor of the District of Columbia. The presentation they heard was prepared by the firm of Martinez & Johnson Architecture, whose talents and experience in rehabilitating especially ornate historic buildings was noted. The architectural team was supported by representatives from Gallagher & Associates contracted by AGMA as its exhibit design firm, the Armenian National Institute serving as the research arm of the museum project, and by the project management firm of Regan Associates.Martinez & Johnson Architecture and Gallagher & Associates have been working on the development of the museum project since mid-2007. Regan Associates joined the planning team in February of this year. Among several museum and other projects led by the firm, most recently Regan Associates completed the Orientation Center, Education Center, and Museum at Mount Vernon Estates, the home of President George Washington.
Friday, March 28, 2008
Questions on Genocide Issue Force Cancellation of Press Conference
ANKARA (The New Anatolian)--A joint press conference by Bulgarian Prime Minister Sergei Stanishev and his Turkish counterpart Recep Tayyip Erdogan was cancelled in order to prevent deputies from the ATAKA party from asking the two premiers questions about the Armenian Genocide. Before the Press Conference began ATAKA chairman Volen Siderov and five deputies of the party visited the press conference hall and informed the organizers that they would be asking Erdogan about the Armenian Genocide of 1915 as well as about assets belonging to Bulgarians who migrated from Thrace. Stanishev said he was also going to inquire as to the reasoning behind recent police disruptions of his party's demonstrations. Earlier this month, a group from the Democrats for Strong Bulgaria (DSB) party in the Sofia City Council tabled a report with proposals to recognize and denounce the Armenian Genocide in the Ottoman Empire in 1915-1922. The motives of the draft document states that 10 countries, 35 US states, many municipal councils in Europe, a number of European capitals, and the European Parliament had acknowledged the existence of the Armenian Genocide. "We suggest that Bulgaria's capital join the cities and countries which have denounced the genocide", the draft declares. DSB also wants to declare April 24 Day of Remembering the Armenian Holocaust Victims. "Many of the more than a million Armenian expatriates found their new home in Bulgaria. The Bulgarian people only gained from their and their descendants' presence in its country", the party led by former MP Ivan Kostov states. The Bulgarian Parliament already rejected the motions made by the Ataka and the VMRO parties to recognize the Armenian genocide. The main opposition to them came from the ethnic Turkish Movement for Rights and Freedoms, which is a junior partner in the governing three-way coalition. The motion was supported by the only Member of Parliament from Sofia, Mayor Boyko Borisov's GERB party Lachezar Ivanov. GERB has a majority in the Sofia City Council
Thursday, March 27, 2008
Zeev Elkin: Knesset arrived at historical decision
/PanARMENIAN.Net/ The Knesset decided yesterday that a parliamentary committee will discuss whether to recognize the World War I-era mass murder of Armenians by the Ottoman Empire as Genocide. The government did not oppose the motion. The Knesset House Committee will decide whether to hand the issue over to the Knesset Education Committee, as Meretz’s Haim Oron wants, or to the Foreign Affairs and Defense Committee, as requested by Yisrael Beiteinu’s Yosef Shagal. The latter generally holds hearings behind closed doors, Haaretz reports. Knesset Member Zeev Elkin (Kadima) said, "I am proud of our efforts, which have brought on this historical achievement, and which other parliaments in the world have succeeded in doing a while ago. Israel should have been among the first countries in the world to recognize this genocide."According to a survey held in autumn 2007 NEWSru.co.il among 509 respondents, the absolute majority (82,5%) agree with the opinion that the Israeli people, who survived the Holocaust have no right to deny tragedies of other nations. At that 72,4% think that Israel should recognize the mass killings of Armenians in Turkey in 1915 as genocide.43,8% of those surveyed said Israel should recognize the Armenian Genocide even at expense of breaking off relations with Turkey. 35,2% said it’s not the price for Israel to pay.48% think it possible to convince Turkey in the necessity to acknowledge the Armenian Genocide. 33,2% said it’s unreal.
ԳԻՏԱԿԱՆ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ` ՇԱՀՈՒՅԹԻ ԱՂԲՅՈՒՐ
Մեկ տարի էլ չի անցել, ինչ ստեղծվել է ՀՀ ԳԱԱ «Գիտության զարգացման հիմնադրամը», որի նվիրատվությունները կազմել են 16 780 000 դրամ եւ 400 000 դոլար: Այս մասին հայտնեց ՀՀ ԳԱԱ «Գիտության զարգացման հիմնադրամ»-ի տնօրեն Հրանտ Մաթեւոսյանը ՀՀ ԳԱԱ նախագահության նիստի ժամանակ: 16 780 000 դրամը տրամադրել է ՀՀ ԳԱԱ-ն՝ որպես առաջնային գումար, 300 000 դոլար տրամադրել է հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ, գործարար Գագիկ Ծառուկյանը, 100 000 դոլար՝ Ռուսաստանի հայերի միության նախագահ Արա Աբրահամյանը: Ինչպես հայտնեց Հրանտ Մաթեւոսյանը, Գ. Ծառուկյանի նվիրած գումարից 50 000 դոլարը բաժանվել է սոցիալապես անապահով վաստակաշատ գիտնականներին: Եվս 50 000 դոլար տրամադրվել է հատուկ ստեղծված վիրահատության հիմնադրամին՝ սրտանոթային եվ ուռուցքային հիվանդությունների վիրահատությունների համար:
Ուշագրավ է, որ Արա Աբրահամյանի նվիրատվությունը նախատեսված է օգտագործել գիտնականների համար մրցույթ անցկացնելու նպատակով:
Հիմնադրամի հետագա գործունեության հիմնական ուղղությունների քննարկման ժամանակ նշվեց, որ վաստակած հիմնական գումարները պետք է ուղղել գիտական ուսումնասիրությունների առեւտրայնացմանը, ինչը կնպաստի հիմնադրամի ֆինանսական միջոցների ավելացմանը եւ շահույթի ապահովմանը:
Ս. Մ.
Ուշագրավ է, որ Արա Աբրահամյանի նվիրատվությունը նախատեսված է օգտագործել գիտնականների համար մրցույթ անցկացնելու նպատակով:
Հիմնադրամի հետագա գործունեության հիմնական ուղղությունների քննարկման ժամանակ նշվեց, որ վաստակած հիմնական գումարները պետք է ուղղել գիտական ուսումնասիրությունների առեւտրայնացմանը, ինչը կնպաստի հիմնադրամի ֆինանսական միջոցների ավելացմանը եւ շահույթի ապահովմանը:
Ս. Մ.
ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԸ ՔՆԵՍԵԹՈՒՄ / Israeli Knesset to debate Armenian Genocide
Իսրայելական «Հաարեց» թերթը տեղեկացնում է, որ երեկ Իսրայելի խորհրդարանը (Քնեսեթ) որոշում է ընդունել քննարկել Հայոց ցեղասպանության հարցը: Քնեսեթը անցած տարի՝ մարտի 14-ին մերժել էր քննարկել հարցը: Խորհրդարանի օրակարգում ընդգրկելու առաջարկը ներկայացրել է սոցիալիստական Մերեց կուսակցության ղեկավար Հայիմ Օրոնը: Խորհրդարանի նիստին ներկա բոլոր 11 պատգամավորներն էլ կողմ են քվեարկել առաջարկին: Հարցը օրակարգ մտնելուն կողմ է արտահայտվել եւ քվեարկել նաեւ կառավարության ներկայացուցիչ, գյուղատնտեսության նախարար Շալոմ Սիմհոնը
On March 26, 2008, Israel’s Knesset arrived at a decision to discuss the Armenian Genocide issue. As reported by Hay Dat Jerusalem office, the issue is likely to be considered by the parliamentary committee on education.On March 14, 2007, the initiative was taken by member of Knesset Chaim Oron, the brother of Jerusalem University professor Yair Oron specializing in the Armenian Genocide issue. The motion was supported by 11 deputies.Minister of Agriculture Shalom Simhon also voted in favor although he used the term ‘tragedy’ but not ‘genocide’. “We all know history and the issue should be put on agenda,” he said, reminding that Israel proposed mediation between Armenia and Turkey. “Dialogue should be launched,” the Minister said. Representatives of Hay Dat Jerusalem office, who attended the Knesset’s session, thanked Mr Chaim Oron for submission of the draft
On March 26, 2008, Israel’s Knesset arrived at a decision to discuss the Armenian Genocide issue. As reported by Hay Dat Jerusalem office, the issue is likely to be considered by the parliamentary committee on education.On March 14, 2007, the initiative was taken by member of Knesset Chaim Oron, the brother of Jerusalem University professor Yair Oron specializing in the Armenian Genocide issue. The motion was supported by 11 deputies.Minister of Agriculture Shalom Simhon also voted in favor although he used the term ‘tragedy’ but not ‘genocide’. “We all know history and the issue should be put on agenda,” he said, reminding that Israel proposed mediation between Armenia and Turkey. “Dialogue should be launched,” the Minister said. Representatives of Hay Dat Jerusalem office, who attended the Knesset’s session, thanked Mr Chaim Oron for submission of the draft
«ՄԵՆՔ ԱՆՇԻՐԻՄՆԵՐԻ ՊԱՇՏՊԱՆԸ ՊԵՏՔ Է ԼԻՆԵՆՔ»
«Հրեական կոդեքսն ինձ սովորեցրել է հոգ տանել ինչպես ապրողներին, այնպես էլ մահացածներին: Իսկ երբ հարցը անշիրիմ մահացածների մասին է, պարտավորությունն էլ ավելի է մեծանում: Մենք, ոչ թե լոկ հրեաներս, այլ ամբողջ մարդկության ներկայացուցիչներս, պետք է լինենք անշիրիմների պաշտպանը, իսկ (ցեղասպանության զոհ դարձած) հայերի պարագան հենց այդպիսի դեպք է», նշել է վերջերս ֆրանսիացի հայտնի գրող եւ փիլիսոփա Բեռնար-Անրի Լեւին «Ջուիշ Դեյլի Ֆորվարդ» թերթում՝ վերահաստատելով Փարիզի «Պալե դը լա Մյուտուալիտե» դահլիճում փետրվարի 17-ին կարդացած հիշարժան դասախոսության դրույթները, որոնք տեղադրված են նաեւ «You Tube» կայքէջում` «Jews, Armenians» վերնագրի տակ:
Անդրադառնալով ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատում «H. 106» բանաձեւի կասեցմանը՝ նա ասել է, որ ցնցված է, որ որոշ հրեաներ դեմ են բանաձեւի անցկացմանը: «Մենք, հրեաներս, առաջին շարքերում պետք է լինենք ընդունելու (այդ բանաձեւը): Հուդայականությունը պատգամում է, որ մենք ոչ միայն բաց, հանդուրժողական լինենք նման պարագայում, այլեւ պարտավորվածություն զգանք նեցուկ կանգնելու Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծների զավակներին, «մանավանդ որ Թուրքիան դրանով ոչ թե կորցնում, այլ շահում է: Նա ձեռք է բերում վստահություն, ազնվություն եւ պատիվ», եզրակացրել է նա:
Լուրը մեզ տրամադրել է Ժան Էսքիյանը Փարիզից:
Հ. Ծ.
Անդրադառնալով ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատում «H. 106» բանաձեւի կասեցմանը՝ նա ասել է, որ ցնցված է, որ որոշ հրեաներ դեմ են բանաձեւի անցկացմանը: «Մենք, հրեաներս, առաջին շարքերում պետք է լինենք ընդունելու (այդ բանաձեւը): Հուդայականությունը պատգամում է, որ մենք ոչ միայն բաց, հանդուրժողական լինենք նման պարագայում, այլեւ պարտավորվածություն զգանք նեցուկ կանգնելու Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծների զավակներին, «մանավանդ որ Թուրքիան դրանով ոչ թե կորցնում, այլ շահում է: Նա ձեռք է բերում վստահություն, ազնվություն եւ պատիվ», եզրակացրել է նա:
Լուրը մեզ տրամադրել է Ժան Էսքիյանը Փարիզից:
Հ. Ծ.
Wednesday, March 26, 2008
San Francisco Jewish Organization Supports Genocide Recognition
SAN FRANCISCO--The Jewish Community Relations Council of San Francisco, the Peninsula, Marin, Sonoma, and Alameda Counties has re-iterated its previous support for official recognition of the Armenian Genocide. As the Jewish community's public affairs arm, the JCRC represents more than 80 Jewish organizations across the Bay Area. The organization overwhelmingly approved a policy statement re-issuing a 1989 letter to Armenian community leader Bishop Aris Shirvanian, expressing support for the Armenian Genocide resolution pending in the US Senate at that time. Senate Joint Resolution 212 sought to designate April 24th as a national day of remembrance of the Armenian Genocide. JCRC's position is particularly significant in light of recent statements by Barry Jacobs, Director of Strategic Studies for the American Jewish Committee, expressing the AJC's official opposition to U.S. recognition of the Armenian Genocide, and claiming that this position represents the view of the entire Jewish American community. JCRC's new policy statement was approved by a vote of its member organizations in November, approximately a month after the House Committee on Foreign Affairs passed House Resolution 106 recognizing the Armenian Genocide. The statement reads in part, "Our historical experience as victims of the Nazi Holocaust, only two decades after the tragedy meted out to the Armenian people, propels our sense of moral duty to recognize and acknowledge genocide suffered by any people as well as to oppose current acts of genocide targeting any ethnic population." The Bay Area Armenian National Committee, which met with the leadership of the JCRC on several occasions after the introduction of House Resolution 106 recognizing the Armenian Genocide, applauded the JCRC's position. "The JCRC's policy statement is welcomed and encouraging, especially at this time of intensified denial of the Armenian Genocide by Turkey and the US administration's willingness to support Turkey's dangerous policy of denial," said Bay Area ANC Chairperson, Roxanne Makasdjian. "When genocide denial begins to make its way into our nation's public and political discourse, it becomes critical for responsible civic organizations to publicly affirm their recognition of the truth." The JCRC's position reflects the broad majority of opinions encountered by members of Jewish-American organizations, she explained as she expressed hope that the JCRC's action would act as a moral beacon for Jewish American organizations in Washington, DC. Last October, the Bay Area ANC joined the JCRC, the Holocaust Center of Northern California, and The Genocide Education Project in hosting a joint community discussion about the history of the Armenian Genocide and issues surrounding its recognition and denial. The JCRC's statement quoted from a letter sent by its 1989 chairman, Ephraim Margolin, who wrote that the Senate resolution was "long overdue," and that "being singled out for genocide is a horror that, fortunately has been visited upon very few peoples. We in the Jewish community realize that no bill or even official recognition of the attempt at genocide can ever truly ease the pain of that period in our history. But, for the sake of those who died and for the sake of future generations, to forget would be the ultimate tragedy. We applaud the efforts of the Armenian community to educate those in this country about 'the forgotten genocide.' A bill such as Senate Joint Resolution 212 is an important step in the public education about the attempts at Armenian genocide."
The Following is the JCRC's full statement as well as the text of its original letter of support.
Approved by the Jewish Community Relations Council of San Francisco, the Peninsula, Marin, Sonoma and Alameda Counties, November 13, 2007: In 1989 the Jewish Community Relations Council of San Francisco, the Peninsula, Marin, Sonoma, Alameda, and Contra Costa Counties (JCRC) sent a letter to the Armenian Bishop of San Francisco supporting U.S. Senate Joint Resolution 212 which designated April 24, 1990, as a National Day of Remembrance for the genocidal attacks of 1915-1923 on the Armenian population by the Ottoman regime of the time. In recalling the tragic events that occurred almost a century ago, it is not our intent to harm or discredit the current government and people of Turkey. We greatly value our relationship with the Turkish community here and abroad. We also recognize and respect the long history of the Jewish community in Turkey. Our historical experience as victims of the Nazi Holocaust, only two decades after the tragedy meted out to the Armenian people, propels our sense of moral duty to recognize and acknowledge genocide suffered by any people as well as to oppose current acts of genocide targeting any ethnic population. We must do whatever we can to prevent such catastrophes from happening again. Therefore, we strongly reiterate our 1989 position expressed in our letter to the Armenian Bishop of San Francisco supporting efforts to educate Americans about the tragic events of 1915-1923.
The Right Reverend Bishop Aris Shirvanian
Armenian Apostolic ChurchSt. John's Etchmiadzin
275 Olympia Way
San Francisco, CA 94131
November 21, 1989
Dear Bishop Shirvanian:
On behalf of the Jewish Community Relations Council of San Francisco, the Peninsula and Marin and Sonoma Counties (JCRC), which represents over 60 synagogues and community organizations in the greater Bay Area, I wish to offer our support for Senate Joint Resolution 212, Congressional Legislation to designate April 24, 1990 as a "National Day of Remembrance of the Seventy-Fifth Anniversary of the Armenian Genocide of 1915-1923." At our last Metropolitan JCRC meeting, a resolution was unanimously adopted to communicate to the Armenian community in San Francisco not only our support for this long overdue legislation, but for continued public education about the tragedy which befell the Armenian people in the early part of this century. We have also written to Senators Cranston and Wilson, thanking them for their co-sponsorship of this legislation. Nearly all nations have been victimized during the course of history. Yet being singled out for genocide is a horror that, fortunately, has been visited upon very few peoples. We in the Jewish community realize that no bill or even official recognition of the attempt at genocide can ever truly ease the pain of that period in our history. But, for the sake of those who died and for the sake of future generations, to forget would be the ultimate tragedy. We applaud the efforts of the Armenian community to educate those in this country about "the forgotten genocide." A bill such as Senate Joint Resolution 212 is an important step in the public education about the attempts at Armenian genocide. Please convey to the leaders of the Armenian community our most sincere support for this measure.
Sincerely,
Ephraim Margolin
Chairman
The Following is the JCRC's full statement as well as the text of its original letter of support.
Approved by the Jewish Community Relations Council of San Francisco, the Peninsula, Marin, Sonoma and Alameda Counties, November 13, 2007: In 1989 the Jewish Community Relations Council of San Francisco, the Peninsula, Marin, Sonoma, Alameda, and Contra Costa Counties (JCRC) sent a letter to the Armenian Bishop of San Francisco supporting U.S. Senate Joint Resolution 212 which designated April 24, 1990, as a National Day of Remembrance for the genocidal attacks of 1915-1923 on the Armenian population by the Ottoman regime of the time. In recalling the tragic events that occurred almost a century ago, it is not our intent to harm or discredit the current government and people of Turkey. We greatly value our relationship with the Turkish community here and abroad. We also recognize and respect the long history of the Jewish community in Turkey. Our historical experience as victims of the Nazi Holocaust, only two decades after the tragedy meted out to the Armenian people, propels our sense of moral duty to recognize and acknowledge genocide suffered by any people as well as to oppose current acts of genocide targeting any ethnic population. We must do whatever we can to prevent such catastrophes from happening again. Therefore, we strongly reiterate our 1989 position expressed in our letter to the Armenian Bishop of San Francisco supporting efforts to educate Americans about the tragic events of 1915-1923.
The Right Reverend Bishop Aris Shirvanian
Armenian Apostolic ChurchSt. John's Etchmiadzin
275 Olympia Way
San Francisco, CA 94131
November 21, 1989
Dear Bishop Shirvanian:
On behalf of the Jewish Community Relations Council of San Francisco, the Peninsula and Marin and Sonoma Counties (JCRC), which represents over 60 synagogues and community organizations in the greater Bay Area, I wish to offer our support for Senate Joint Resolution 212, Congressional Legislation to designate April 24, 1990 as a "National Day of Remembrance of the Seventy-Fifth Anniversary of the Armenian Genocide of 1915-1923." At our last Metropolitan JCRC meeting, a resolution was unanimously adopted to communicate to the Armenian community in San Francisco not only our support for this long overdue legislation, but for continued public education about the tragedy which befell the Armenian people in the early part of this century. We have also written to Senators Cranston and Wilson, thanking them for their co-sponsorship of this legislation. Nearly all nations have been victimized during the course of history. Yet being singled out for genocide is a horror that, fortunately, has been visited upon very few peoples. We in the Jewish community realize that no bill or even official recognition of the attempt at genocide can ever truly ease the pain of that period in our history. But, for the sake of those who died and for the sake of future generations, to forget would be the ultimate tragedy. We applaud the efforts of the Armenian community to educate those in this country about "the forgotten genocide." A bill such as Senate Joint Resolution 212 is an important step in the public education about the attempts at Armenian genocide. Please convey to the leaders of the Armenian community our most sincere support for this measure.
Sincerely,
Ephraim Margolin
Chairman
Accession of Genocide denying Turkey in EU would be equal to Holocaust denial
/PanARMENIAN.Net/ It is a cause of concern that Swedish Foreign Minister Carl Bildt hesitates to recognize the genocide of Christians during the First World War by Ottoman Turks, writes Pierre A. Karatzian, the media spokesperson for the Union of Armenian Associations of Sweden.As the author of the article told PanARMENIAN.Net, he also describes a new study from Uppsala University showing that, very early on, Swedish authorities had information about the occurring genocide.“In the shadow of the First World War the Christian population of Ottoman Turkey and its surrounding regions, which then included parts of Northern Iraq and Syria, became the victims of a holocaust. The genocide was carried out through deportations, with death as the conclusion and veritable massacres. In eastern Turkey, the historical Armenian Highlands, the territories where drained of the Armenian populations. There were even a large number of Assyrians, Syriancs and Chaldeans murdered, or expelled, as a result of the genocidal wave that swept in over the country. In this territory there were a number of Swedes who witnessed these assaults. Amongst them we find the missionary Alma Johansson and reports from the official representatives of Sweden. A brand new study at Uppsala University of the Swedish archive, written by Vahagn Avedian, reveals a genuine Swedish reporting from Constantinople (Istanbul). Within these we find ambassador Cosswa Anckarsvard’s writings to the Swedish Ministry of Foreign Affairs and those of military attaché Einar af Wirsen to the general staff. Both of them sent detailed reports about the occurring genocide. The rest are merely occasional quotations from the material found in the Swedish archive:– Anckarsvard, 6 July 1915: “Mr. Minister, persecutions of the Armenians have assumed hair raising proportions and everything points to that the young Turks wish to use the opportunity, as for different reasons no effective external pressure needs to be feared, to end the Armenian question once and for all. The means hereby are quite simple and comprise the elimination of the Armenian nation.”– Anckarsvard, 6 July 1915: “It does not seem to be the Turkish population who voluntarily initiates [it], but the entire movement emanates from the authorities and the Young Turkish committee which stands behind them…”– Wirsen, 13 May 1916: “Health conditions in Iraq are horrifying. The Typhus claims numerous victims. The persecutions of Armenians have contributed to the spread of the disease to a high degree, since hundreds of thousands of the deported have died of hunger and hardship along the way.”Wrisen: “Annihilation of the Armenian nation in Asia Minor must upset all human feelings. It belongs without a doubt to the biggest crimes that have been committed during recent centuries. The way by which the Armenian problem was resolved was hair raising.”During modern times the genocide has received a very bitter consequence. The murder of the Turkish citizen of Armenian descent, Hrant Dink, is an example. There have even been murders and attacks on many Christian priests in Turkey during the ensuing years. Those assaults, coupled with severe restrictions on religion and freedom of speech, as well as the fact that Turkey is characterized by a widespread extreme nationalism, results in that numerous minorities find themselves in a vulnerable position. The genocide during the First World War, even the massacres that happened at the end of the 19th century has never been recognized by Turkey. Instead, through large amounts of effort, it has been denied, distorted and targeted disrespect mostly towards Armenians. One depicts Armenians in governmental campaigns as Fifth Columnists and by this indirectly legitimatizing the genocide that is simultaneously denied. The recognition of the genocide is one of the keys to the democratization process of the Turkish republic. Germany underwent a similar process, which Turkey needs today, after the Second World War and Adolf Hitler. Germany and Europe came to terms with the aftermath of the Holocaust and created a protective-net for ethnic minorities. The rest of Europe started to gradually condemn and enlighten about Nazi driven veritable assaults of European Jews and any other groups that were undesirable. Today there is multitude of books and we are constantly fed with information about the suffering that took place in the heart of Europe. The Holocaust provided an insight to the necessity of having laws which punished those who express disrespect towards a specific group. Turkey is in urgent need for such laws, and not the kind that criminalizes recognition of the genocide. Turkey has never undergone the process that Europe has undergone. After the Turkish republic was founded in 1923 on the remains of the Ottoman Empire where the territories that were part of Armenia, as well as those that were Kurdish and Assyrian became incorporated. The Turkish put the lid on and has since confiscated churches and extensively limited the human rights of minority groups. In the republic of Turkey there was no space for minorities and everyone was supposed to be a Turk. The politics of assimilation was a fact.Recognition of the genocide reinforces both religious freedom and the democratization process in Turkey. It is not a question that the Turks decide about, but rather the external forces must pressure Turkey, just like they have done with Nazi Germany, into coming to terms with its past. To have a Turkey in EU which denies the genocide is the same as denying the genocide of the 6 million Jews. At the same time as one legitimizes the concentration camps by claiming that the Jews were conspiring, and that they needed to be controlled.At the same time as one legitimizes the concentration camps by claiming that the Jews were conspiring, and that they needed to be controlled. Regrettably, this is exactly what the ethnic groups which were affected by the genocide in Ottoman Turkey got to consistently experience through official Turkish state propaganda. This is not and can never be acceptable. The hesitation of Carl Bildt, our Minister of Foreign Affairs, concerning the truth and his recalcitrance to recognize the genocide with the motivation that politicians should not be writing history is meaningless and alarming. Is Bildt avoiding to call what happened to European Jews during the Second World War a genocide? This, as well as the situation of the Kurds in present day Turkey and the attack of Iraq are, perhaps, a series of “incidents” for the Minister of Foreign Affairs? There is a strong need for clear sight and precision in Swedish ‘Turkeypolitics’,” the article says.
Tuesday, March 25, 2008
ԻԼՀԱՄ ԱԼԻԵՎԸ` ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՊԱՇՏՊԱ՞Ն
Այս ո՞ւր ենք հասել...
ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում Ադրբեջանի նախաձեռնությամբ քվեարկված բանաձեւը, որ մարտի 14-ին դարձավ իրականություն, սեփական կուրծքը ցցելու եւ դիվանագիտական «հաղթանակի» դափնիներով հիանալու հնարավորություն է ընձեռել Ադրբեջանին: Այն, ինչ հայտարարել է «Ինտերֆաքս» գործակալությանը տված իր հարցազրույցում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը, ավելի շուտ կարելի է որակել որպես տառացիորեն այլ իրականության խոսակցություն:
Ամենապարզ համադրությունն իսկ հայաստանյան ղեկավարության մատուցած տեսակետների հետ ակնհայտ է դարձնում, որ ադրբեջանական եւ հայկական կողմերը բանակցություններում չգիտես ինչ են քննարկում, բայց այդ առնչությամբ հայտարարություններում տրամագծորեն հակառակ բաներ են պնդում: Ավելին, ոչ միայն հակառակ, այլեւ իրարամերժ:
Խոսելով ՄԱԿ-ի ԳԱ-ում ընդունված բանաձեւից եւ ընդհանրապես բանակցային գործընթացից ու մասնավորապես Մինսկի խմբի համանախագահների կեցվածքից, ի թիվս այլ հայտարարությունների, Ալիեւը նշել է. «Եթե նրանք (Մինսկի խմբի համանախագահները - Ա.Հ.) ցանկանում են բացահայտել բանակցային գործընթացի մանրամասները, ապա թող դա անեն մինչեւ վերջ: Երբեք այն հարցը, թե երբեւէ 5 տարի, 10 տարի, 100 տարի հետո թեկուզ պլեբիսցիտի կամ ազգային այլ քվեարկության ճանապարհով, կամ որեւէ այլ կերպ Լեռնային Ղարաբաղը կառանձնացվի Ադրբեջանից, չի դրվել ու չի դրվի»:
Եվ նման հայտարարություն արվում է Բուխարեստում ապրիլի սկզբին Սերժ Սարգսյանի եւ Իլհամ Ալիեւի ամենայն հավանականությամբ կայանալիք հանդիպման նախօրեին, ընդ որում այնպիսի մեկնաբանությամբ, թե ՄԱԿ-ում քննարկված ու ընդունված բանաձեւը, որ ընդգրկում էր Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության դրույթներ եւ ադրբեջանական տեսակետի այլ տարրեր, «լիովին համահունչ» է բանակցությունների ընթացքում քննարկվող փաստաթղթի տարբերակին:
Մյուս կողմից, ակնհայտորեն ավելի զգալի են դառնում ադրբեջանական այն տրամադրությունները, որոնց համաձայն Մինսկի խմբի միջնորդական գործունեությունը կարող է անցանկալի դառնալ: Մասնավորապես, Ադրբեջանի նախագահը շոշափում է «բանակցային գործընթացում ներգրավված երկրների վստահության խնդիրը», եւ այդ վստահության պակասելուն նպաստել է ՄԱԿ-ում տեղի ունեցած քվեարկությունը:
Ալիեւի դիրքորոշմամբ, ՄԱԿ-ում բանաձեւին դեմ քվեարկելու փոխարեն Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներ ԱՄՆ-ը, Ֆրանսիան եւ Ռուսաստանը պետք է գոնե ձեռնպահ մնային: Առավել հետաքրքրական է, որ Ալիեւը չի մոռանում հիշատակել դեմ քվեարկող երկրներից Մինսկի խմբի համանախագահների հայտարարությունը: Դրանում Ադրբեջանի նախագահը չի զլանում տարանջատել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության եւ դրա հետեւանքով Լեռնային Ղարաբաղը չճանաչելու դրույթները, այն դեպքում, երբ չի նշում նույն այդ հայտարարության մեջ ընդգծված այն արտահայտությունը, ըստ որի Լեռնային Ղարաբաղի ապագա կարգավիճակը բանակցությունների քննարկման առարկա է:
Առավել ցավալի են Ալիեւի դատողությունները Ղարաբաղի հարցում Հայաստանի հասարակության դիրքորոշումների առնչությամբ: Դրանց ծանոթանալն ուղղակի մատնացույց է անում այն հանգամանք-փաստը, որ ներքին անհարթությունները, խնդրահարույց իրավիճակները ոչ միայն ներսում են տարաբնույթ մեկնաբանությունների տեղիք տալիս, այլեւ անմիջականորեն օգտագործվում են սեփական երկրի «ժողովրդավարության բազմաթիվ կարկատաններով իրականության» մասին չհիշող Ադրբեջանի կողմից, որտեղ առավել քան խանական իրողություններ են:
«Որքան մենք ենք հասկանում, հայկական հասարակությունը մասնատված է, այնտեղ միասնություն չկա, այդ թվում` հակամարտության կարգավորման հարցում»: Սրանք Ադրբեջանի ներկայիս առաջնորդի խոսքերն են, որոնք պարզորոշ ակնարկում են, թե ադրբեջանական մոտեցմամբ` պահն է ճնշում գործադրելու Հայաստանի վրա, հատկապես որ, Ալիեւի կարծիքով, հակամարտության կարգավորման վճռորոշ պահն իսկապես եկել է:
Ավելին, հորից երկիրը ժառանգած ու ամենայն վստահությամբ էլի մի երկար ժամանակ իրենը համարելուն պատրաստված Ալիեւ կրտսերը, մոռանալով սեփական երկրում տիրող իրավիճակը, հայտարարում է հետեւյալը. «Պատերազմը չի ավարտվել: Ավարտված է առաջին փուլը: Բայց զինադադարը, որում ապրում ենք 1994-ից, ցույց տվեց, թե ով է կարողացել իրապես պահպանել անկախությունը եւ կանգնել առաջընթացի ու զարգացման ուղու վրա, եւ ով է երկիրը տարել դեպի քաոս, քաղաքացիական պատերազմ...»:
Ալիեւյան հետեւություններն առավել քան պարզունակ են, բայց դրանք կարող են միակը չլինել: Մասնավորապես, ըստ Ալիեւի, Հայաստանում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները որոշ առումով էլ «հետեւանք են Ադրբեջանի հանդեպ Հայաստանի ագրեսիվ, օկուպացիոն քաղաքականության»:
Հարցազրույցի ավարտին ասված Ալիեւի խոսքերը թեեւ ցնդաբանությանը շատ մոտ են, բայց, այնուամենայնիվ, մեծապես խորհելու տեղիք են տալիս: Այդ մտորումները չպետք է թույլ տան հանգիստ քնելու ոչ միայն հայրենի իշխանություններին, այլեւ ընդդիմության ցցուն ներկայացուցիչներին` անկախ այն բանից, թե որ ճամբարում են «ընդդիմանում»` լեւոնական, թե մեկ այլ: «Եթե Խոջալուում նրանք իրագործեցին ցեղասպանություն ընդդեմ ադրբեջանական ժողովրդի, ապա ընտրություններից հետո Երեւանում հանցանք գործեցին հայ ժողովրդի դեմ», համահարթեցնում է Ալիեւը:
ԱՂԱՎՆԻ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում Ադրբեջանի նախաձեռնությամբ քվեարկված բանաձեւը, որ մարտի 14-ին դարձավ իրականություն, սեփական կուրծքը ցցելու եւ դիվանագիտական «հաղթանակի» դափնիներով հիանալու հնարավորություն է ընձեռել Ադրբեջանին: Այն, ինչ հայտարարել է «Ինտերֆաքս» գործակալությանը տված իր հարցազրույցում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը, ավելի շուտ կարելի է որակել որպես տառացիորեն այլ իրականության խոսակցություն:
Ամենապարզ համադրությունն իսկ հայաստանյան ղեկավարության մատուցած տեսակետների հետ ակնհայտ է դարձնում, որ ադրբեջանական եւ հայկական կողմերը բանակցություններում չգիտես ինչ են քննարկում, բայց այդ առնչությամբ հայտարարություններում տրամագծորեն հակառակ բաներ են պնդում: Ավելին, ոչ միայն հակառակ, այլեւ իրարամերժ:
Խոսելով ՄԱԿ-ի ԳԱ-ում ընդունված բանաձեւից եւ ընդհանրապես բանակցային գործընթացից ու մասնավորապես Մինսկի խմբի համանախագահների կեցվածքից, ի թիվս այլ հայտարարությունների, Ալիեւը նշել է. «Եթե նրանք (Մինսկի խմբի համանախագահները - Ա.Հ.) ցանկանում են բացահայտել բանակցային գործընթացի մանրամասները, ապա թող դա անեն մինչեւ վերջ: Երբեք այն հարցը, թե երբեւէ 5 տարի, 10 տարի, 100 տարի հետո թեկուզ պլեբիսցիտի կամ ազգային այլ քվեարկության ճանապարհով, կամ որեւէ այլ կերպ Լեռնային Ղարաբաղը կառանձնացվի Ադրբեջանից, չի դրվել ու չի դրվի»:
Եվ նման հայտարարություն արվում է Բուխարեստում ապրիլի սկզբին Սերժ Սարգսյանի եւ Իլհամ Ալիեւի ամենայն հավանականությամբ կայանալիք հանդիպման նախօրեին, ընդ որում այնպիսի մեկնաբանությամբ, թե ՄԱԿ-ում քննարկված ու ընդունված բանաձեւը, որ ընդգրկում էր Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության դրույթներ եւ ադրբեջանական տեսակետի այլ տարրեր, «լիովին համահունչ» է բանակցությունների ընթացքում քննարկվող փաստաթղթի տարբերակին:
Մյուս կողմից, ակնհայտորեն ավելի զգալի են դառնում ադրբեջանական այն տրամադրությունները, որոնց համաձայն Մինսկի խմբի միջնորդական գործունեությունը կարող է անցանկալի դառնալ: Մասնավորապես, Ադրբեջանի նախագահը շոշափում է «բանակցային գործընթացում ներգրավված երկրների վստահության խնդիրը», եւ այդ վստահության պակասելուն նպաստել է ՄԱԿ-ում տեղի ունեցած քվեարկությունը:
Ալիեւի դիրքորոշմամբ, ՄԱԿ-ում բանաձեւին դեմ քվեարկելու փոխարեն Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներ ԱՄՆ-ը, Ֆրանսիան եւ Ռուսաստանը պետք է գոնե ձեռնպահ մնային: Առավել հետաքրքրական է, որ Ալիեւը չի մոռանում հիշատակել դեմ քվեարկող երկրներից Մինսկի խմբի համանախագահների հայտարարությունը: Դրանում Ադրբեջանի նախագահը չի զլանում տարանջատել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության եւ դրա հետեւանքով Լեռնային Ղարաբաղը չճանաչելու դրույթները, այն դեպքում, երբ չի նշում նույն այդ հայտարարության մեջ ընդգծված այն արտահայտությունը, ըստ որի Լեռնային Ղարաբաղի ապագա կարգավիճակը բանակցությունների քննարկման առարկա է:
Առավել ցավալի են Ալիեւի դատողությունները Ղարաբաղի հարցում Հայաստանի հասարակության դիրքորոշումների առնչությամբ: Դրանց ծանոթանալն ուղղակի մատնացույց է անում այն հանգամանք-փաստը, որ ներքին անհարթությունները, խնդրահարույց իրավիճակները ոչ միայն ներսում են տարաբնույթ մեկնաբանությունների տեղիք տալիս, այլեւ անմիջականորեն օգտագործվում են սեփական երկրի «ժողովրդավարության բազմաթիվ կարկատաններով իրականության» մասին չհիշող Ադրբեջանի կողմից, որտեղ առավել քան խանական իրողություններ են:
«Որքան մենք ենք հասկանում, հայկական հասարակությունը մասնատված է, այնտեղ միասնություն չկա, այդ թվում` հակամարտության կարգավորման հարցում»: Սրանք Ադրբեջանի ներկայիս առաջնորդի խոսքերն են, որոնք պարզորոշ ակնարկում են, թե ադրբեջանական մոտեցմամբ` պահն է ճնշում գործադրելու Հայաստանի վրա, հատկապես որ, Ալիեւի կարծիքով, հակամարտության կարգավորման վճռորոշ պահն իսկապես եկել է:
Ավելին, հորից երկիրը ժառանգած ու ամենայն վստահությամբ էլի մի երկար ժամանակ իրենը համարելուն պատրաստված Ալիեւ կրտսերը, մոռանալով սեփական երկրում տիրող իրավիճակը, հայտարարում է հետեւյալը. «Պատերազմը չի ավարտվել: Ավարտված է առաջին փուլը: Բայց զինադադարը, որում ապրում ենք 1994-ից, ցույց տվեց, թե ով է կարողացել իրապես պահպանել անկախությունը եւ կանգնել առաջընթացի ու զարգացման ուղու վրա, եւ ով է երկիրը տարել դեպի քաոս, քաղաքացիական պատերազմ...»:
Ալիեւյան հետեւություններն առավել քան պարզունակ են, բայց դրանք կարող են միակը չլինել: Մասնավորապես, ըստ Ալիեւի, Հայաստանում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները որոշ առումով էլ «հետեւանք են Ադրբեջանի հանդեպ Հայաստանի ագրեսիվ, օկուպացիոն քաղաքականության»:
Հարցազրույցի ավարտին ասված Ալիեւի խոսքերը թեեւ ցնդաբանությանը շատ մոտ են, բայց, այնուամենայնիվ, մեծապես խորհելու տեղիք են տալիս: Այդ մտորումները չպետք է թույլ տան հանգիստ քնելու ոչ միայն հայրենի իշխանություններին, այլեւ ընդդիմության ցցուն ներկայացուցիչներին` անկախ այն բանից, թե որ ճամբարում են «ընդդիմանում»` լեւոնական, թե մեկ այլ: «Եթե Խոջալուում նրանք իրագործեցին ցեղասպանություն ընդդեմ ադրբեջանական ժողովրդի, ապա ընտրություններից հետո Երեւանում հանցանք գործեցին հայ ժողովրդի դեմ», համահարթեցնում է Ալիեւը:
ԱՂԱՎՆԻ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
It's the Same Game
BY GAREN YEGPARIAN
Whether it's Sudan to Black Africans (Darfurans), Turkey to Armenians, Germany to Jews, Turkey to Kurds, Iraq to Kurds, Turkey to Assyrians, Rwanda to Tutsis, or the U.S. to the Cherokee, Sioux, and others, its always the same game, and much the same process. The moves involved are the same. Deportations, changing names-- of people and places-- are a couple of the tricks of the genocide/ethnic cleansing/persecution trade. Of course there's the tried and true inequalities of economic and social conditions imposed by the conqueror/persecutor/murderer. And, the offender works his way up the ladder towards full on genocide if the lesser measures don't resolve the “problem” satisfactorily. I won't bore you with a long list of the inhumane tools used. What I will point out is how weird it is to see an article titled “Years of grievances erupt into rage” in the March 18 LATimes. I got the sense that the authors/editors/newspaper were surprised by the phenomenon of Tibetans rising against China. Gee, what a shock that people will organize to rebel against an occupier; that people will only tolerate so much before exploding; that organized people will time their actions to maximize the benefits-- think Olympics in China; that things do get bloody; that the persecutor will cleverly try to portray the victim as the villain. And what is the lot of stateless people such as the Tibetans?? Well, they might appeal to the United Nations. But, oops, there's a catch. That's not an organization of nations, but of states, many of which have similar “problems” they'd prefer to keep under wraps. Clearly, the U.N. won't be doing much in this respect. Other than East Timor (massacres here too), the U.N. has not been in the supporting-independence business for a quarter of a century, since it helped decolonize Africa. Remember, until 17 years ago, ours was much the same lot as that of the Tibetans today. Occupied by a huge empire, silenced on the formal international stage where a government-in-exile or political organizations were our only representatives. This case is worse since, instead of being on the economic ropes as was the USSR, China is a burgeoning economic behemoth. In this context, it allows wanton mistreatment of it own people by “contractors” running sweatshops for Western corporations. So it's no surprise that it deals with Tibetans very harshly. China's economic prowess will also help it avoid accountability for its Tibetan transgressions. This ought to be a lesson for us, too. Turkey's annual per capita GDP (gross domestic product) increased two-and-one-half fold between 2002 and 2007, this is QUADRUPLE China's increase. The bigger the economy, the more other countries are willing to look the other way. This should energize more of us to get what is justly ours before Turkey becomes even more of a monster than it already is. Here's your mission. Get one person every three months to start reading Armenian news, who had not done so before. AND, get one person to become Armenian-politically active every year, once again, one who was not so before.
Friday, March 21, 2008
Whether it's Sudan to Black Africans (Darfurans), Turkey to Armenians, Germany to Jews, Turkey to Kurds, Iraq to Kurds, Turkey to Assyrians, Rwanda to Tutsis, or the U.S. to the Cherokee, Sioux, and others, its always the same game, and much the same process. The moves involved are the same. Deportations, changing names-- of people and places-- are a couple of the tricks of the genocide/ethnic cleansing/persecution trade. Of course there's the tried and true inequalities of economic and social conditions imposed by the conqueror/persecutor/murderer. And, the offender works his way up the ladder towards full on genocide if the lesser measures don't resolve the “problem” satisfactorily. I won't bore you with a long list of the inhumane tools used. What I will point out is how weird it is to see an article titled “Years of grievances erupt into rage” in the March 18 LATimes. I got the sense that the authors/editors/newspaper were surprised by the phenomenon of Tibetans rising against China. Gee, what a shock that people will organize to rebel against an occupier; that people will only tolerate so much before exploding; that organized people will time their actions to maximize the benefits-- think Olympics in China; that things do get bloody; that the persecutor will cleverly try to portray the victim as the villain. And what is the lot of stateless people such as the Tibetans?? Well, they might appeal to the United Nations. But, oops, there's a catch. That's not an organization of nations, but of states, many of which have similar “problems” they'd prefer to keep under wraps. Clearly, the U.N. won't be doing much in this respect. Other than East Timor (massacres here too), the U.N. has not been in the supporting-independence business for a quarter of a century, since it helped decolonize Africa. Remember, until 17 years ago, ours was much the same lot as that of the Tibetans today. Occupied by a huge empire, silenced on the formal international stage where a government-in-exile or political organizations were our only representatives. This case is worse since, instead of being on the economic ropes as was the USSR, China is a burgeoning economic behemoth. In this context, it allows wanton mistreatment of it own people by “contractors” running sweatshops for Western corporations. So it's no surprise that it deals with Tibetans very harshly. China's economic prowess will also help it avoid accountability for its Tibetan transgressions. This ought to be a lesson for us, too. Turkey's annual per capita GDP (gross domestic product) increased two-and-one-half fold between 2002 and 2007, this is QUADRUPLE China's increase. The bigger the economy, the more other countries are willing to look the other way. This should energize more of us to get what is justly ours before Turkey becomes even more of a monster than it already is. Here's your mission. Get one person every three months to start reading Armenian news, who had not done so before. AND, get one person to become Armenian-politically active every year, once again, one who was not so before.
Friday, March 21, 2008
Subscribe to:
Posts (Atom)
